Đại biểu Lê Thị Nga phát biểu tại phiên họp.

Theo ĐB Lê Thị Nga (Thái Nguyên) - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp, sau 20 năm, Việt Nam đã nhận được nguồn viện trợ ODA khoảng 78 tỷ USD. Nhiều chương trình, dự án mang lại hiệu quả tích cực từ nguồn vốn ODA. Tuy nhiên, việc sử dụng nguồn vốn này cũng đã bộc lộ những hạn chế, thất thoát, tham nhũng ảnh hưởng uy tín của Việt Nam như vụ PMU 18, Huỳnh Ngọc Sỹ (vụ bê bối nhận hối lộ tại dự án Đại lộ Đông - Tây), JTC (vụ Công ty JTC (Nhật Bản) đưa hối lộ quan chức Việt Nam liên quan đến dự án đường sắt đô thị trên cao)…

Dù có nhiều cơ chế kiểm tra, giám sát nhưng những bê bối chỉ phát hiện từ phía nước ngoài. Bất cập này xuất phát từ việc các nguồn vốn liên quan đến ODA chỉ được điều chỉnh bởi Nghị định 38 của Chính phủ cùng các văn bản hướng dẫn của bộ, ngành, quy định của nhà tài trợ. Sự phân tán, giải trình chỉ mang tính nguyên tắc, chưa hạn chế được cơ chế "xin, cho", cò dự án. Các quy định hiện hành cũng đã bộc lộ điểm yếu. Đó là Quốc hội - cơ quan chịu trách nhiệm về nợ công và người dân - chủ thể đóng thuế và người trả nợ cuối cùng - gần như đứng ngoài.

Vốn ODA là một phần của đầu tư công, nợ công nhưng những năm qua, công tác giám sát chưa được Quốc hội coi trọng, dẫn đến nhiều vụ việc gây tiêu cực chấn động dư luận. Sau khi xảy ra vụ PMU 18, một số kiến nghị đã được đưa ra nhưng chưa được tiếp thu. Trong cách sử dụng vốn ODA cũng bộc lộ không ít vấn đề như đầu tư dàn trải, bao trùm hầu hết các lĩnh vực, không mang tính đầu tàu.

Việt Nam đã gia nhập các nước có thu nhập trung bình nên vốn vay ưu đãi sẽ ít đi, lãi suất vay sẽ cao lên. Thực tế sử dụng cũng cho thấy vay vốn rẻ nhưng đang ngày càng trở nên đắt đỏ hơn.

ĐB Lê Thị Nga bày tỏ lo ngại cách suy nghĩ về ODA tại nhiều nơi như chính phát biểu của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh. Đó là, một bộ phận công chức, lãnh đạo địa phương hiểu một cách sai lệch rằng ODA là viện trợ không hoàn lại, là cho không. Đây là nhận thức vô cùng nguy hiểm. Nay vay ODA thì ngày mai con, cháu chúng ta phải trả, cộng lại lãi suất là rất lớn.

Từ những hạn chế trên, ĐB Lê Thị Nga cho rằng, Việt Nam cần có ý thức “tốt nghiệp ODA” bởi lệ thuộc vào dòng vốn này được xem là thất bại của chiến lược phát triển. Như Hàn Quốc đã dừng nhận ODA sau 20 năm và “tốt nghiệp” sau 30 năm. Có ý thức này thì mới sử dụng và quản lý hiệu quả ODA. ĐB Lê Thị Nga cũng đề nghị, Quốc hội cần có giám sát tối cao và nghiêm ngặt nguồn vốn này; tăng kiểm soát chống lãng phí, thất thoát; và có lộ trình chấm dứt vay ODA trong tương lai gần.

Cũng chia sẻ vấn đề trên, ĐB Nguyễn Văn Tiên (Tiền Giang) cho rằng các dự án vay vốn ODA cần hết sức cẩn trọng vì sẽ làm tăng nợ công. Mặt khác, chúng ta cũng cần hạn chế nợ công phát sinh, trong đó có vay ODA để chi thường xuyên. “Tôi biết có dự án hàng trăm triệu USD như vậy. Các dự án vay như thế phải có ý kiến Quốc hội, nếu không, mỗi nơi góp một ít thì nợ công sẽ tăng lên”, ĐB Nguyễn Văn Tiên nói.

Liên quan đến việc giải pháp để kinh tế phục hồi phát triển, ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM), Bùi Đức Thụ (Lai Châu) đều cho rằng, việc nền kinh tế đang phục hồi là có cơ sở khi tăng trưởng GDP cao dần từ 2012 đến nay.

Đại biểu Nguyễn Thị Quyết Tâm phát biểu tại phiên họp. Theo ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm – Chủ tịch HĐND TPHCM, 9 tháng đầu năm, nền kinh tế đã có những chuyển biến tích cực nhờ sự nỗ lực lớn từ các cấp, ngành, nhân dân cùng sự điều hành quyết liệt của Chính phủ. Tuy nhiên, giữa báo cáo và thực tế vẫn còn có một số khoảng cách. Báo cáo ít hoặc chưa đề cập đến sự yếu kém hay nguyên nhân của tình trạng này. Ví dụ như căng thẳng trong cân đối ngân sách, dẫn đến không có kinh phí tăng lương theo lộ trình, nợ công được người dân quan tâm nhưng báo cáo còn đơn giản.  Hay như phòng chống tham nhũng được đề cập mờ nhạt, chưa nêu vì sao công tác này chưa hiệu quả, phương hướng thời gian tới còn chung chung… Hay như, Chính phủ chưa đánh giá sát thực tiễn tình hình người nghiện ma túy gia tăng ảnh hưởng ra sao. Bởi thực tế có đến 200.00 người nghiện đang sống trong cộng đồng nhưng việc đưa vào cai nghiện bắt buộc khó khăn nhưng báo cáo của Chính phủ chưa nêu và cần phải bàn một cách thấu đáo.  Đi sâu vào vấn đề này, theo ĐB Nguyễn Thị Quyết Tâm, đoàn ĐB Quốc hội TPHCM đã thảo luận lắng nghe ý kiến nhân dân và có văn bản gửi Quốc hội và các cơ quan có trách nhiệm và mong các đoàn ĐB QH chia sẻ, có hành động quyết liệt. Bởi số người nghiện đông trong cộng đồng, khi thiếu thuốc sẽ gây nhiều hành vi nguy hiểm trong xã hội. Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM đề nghị Quốc hội cần xem xét nghiên cứu và cho phép một số giải pháp tình thế tại TPHCM và các địa phương khác có điều kiện. Đó là Quốc hội có nghị quyết về vấn đề này hoặc đan xen trong nghị quyết về kinh tế xã hội.  Tuy nhiên, để tháo gỡ các bất cập của luật cần có một nghị quyết để cho phép TPHCM làm thí điểm xử lý vấn đề này. Đó là khi kiểm tra, phát hiện người có dương tính ma túy thì được đưa vào trung tâm giáo dưỡng để cắt cơn, giải độc, tư vấn tâm lý trong khi chờ là các thủ tục liên quan đến tòa án bởi theo nhiều ý kiến, thời gian để xong thủ tục có thể mất 1 năm. Giải pháp này nếu được thực hiện là có lợi cho người nghiện tránh xa cám dỗ và là nhân đạo với người nghiện và gia đình người nghiện.

Theo SGGP