Hai người đàn ông đi xe máy biển số Hải Dương đến phường Quảng Phong, Ba Đồn (Quảng Bình) mời người dân phun thuốc muỗi. Bị truy hỏi, hai người lảng tránh, bỏ đi khiến dân nghi ngờ, nhiều người xông vào hành hung cả hai.

Hai thanh niên đi nộp hồ sơ xin việc tại một nhà riêng ở thôn Lương Tân, Yên Phong, Bắc Ninh. Chủ nhà đi vắng, hai người nhờ cô con gái (bảy tuổi) đưa đến nơi bố làm việc. Hàng xóm thấy người lạ chở cháu bé sinh nghi bắt cóc, đánh đập rồi báo công an.

Hai phụ nữ đến thôn Thái Phù, Sóc Sơn, Hà Nội bán tăm gây quỹ tình thương thì bị hàng trăm người vây giữ, đánh đập dã man vì nghi ngờ bắt cóc trẻ em.

Đó là ba trong số rất nhiều vụ xảy ra trong tháng Bảy vừa qua. Khi người bán hàng rong, khách vãng lai đến các địa phương thì bị nghi là bắt cóc trẻ em, thôi miên lừa đảo, trộm chó... nên bị người dân vây giữ, đánh đập. Các nạn nhân sau đó đều được công an xác minh không có hành vi phạm tội như nhiều người nghi ngờ. 

Tại Bắc Giang, năm ngoái, ở xã Minh Đức (Việt Yên), một đối tượng nghi trộm chó đã bị đám đông đánh chết.

Nhiều chuyên gia, độc giả đã bày tỏ bất bình và phân tích các khía cạnh xã hội, tâm lý, luật pháp... xoay quanh hiện tượng trên.

Có ý kiến cho rằng,  gần đây với sự phát triển của mạng xã hội, nhiều thông tin mờ ảo, thật - giả khó nhận diện khiến nhiều người hoang mang, lo lắng, từ đó dẫn đến tâm lý đề phòng. Đi đường bắt gặp tình nghi là trộm chó, cướp giật… liền nhào vào đánh tới tấp cho hả giận và trấn áp đối tượng.

Khi hành vi của một vài người cho rằng việc chửi rủa, đánh đấm là chuyện phải làm “cho nó chừa”… thì trong vô vàn cánh tay và lời nói thóa mạ ấy, khó có ai có thể phân định được ai đã đánh trọng thương, thậm chí gây thiệt mạng người bị tình nghi. Đó chính là đặc điểm ẩn danh trong hành vi của đám đông, là nguyên do người ta không e ngại ra tay cũng là khó khăn cho cơ quan chức năng khi xác định cá nhân nào có lỗi để xử lý.

Các chuyên gia pháp luật khuyến cáo, người dân phát huy tinh thần cảnh giác, đấu tranh phòng, chống tội phạm là tốt. Tuy nhiên, việc một số người tự cho mình quyền được làm thay cơ quan có thẩm quyền, hành hung người khác bất chấp quy định pháp luật không chỉ xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, tính mạng, sức khỏe nạn nhân mà còn là hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Bất kỳ người dân nào cũng có quyền bắt giữ đối tượng thực hiện hành vi phạm tội quả tang nhưng ứng xử đúng đắn nhất là bình tĩnh, can ngăn mọi người không đánh đập đối tượng, thu giữ hung khí, lấy lại tài sản, cùng người đi đường trói đối tượng giải ngay đến cơ quan công an hoặc UBND nơi gần nhất lập biên bản để chuyển đến cơ quan điều tra có thẩm quyền.

Làm sao để mọi người bớt nóng nảy, vội vàng trong xử lý tình huống tương tự như trên? Câu trả lời là phải thông qua tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức để người dân hiểu đâu là hành vi đúng, hành vi sai mà có cách ứng xử an toàn, văn minh, đúng pháp luật.

Trần Anh