Và một trong ba giải pháp căn cơ được vị “tư lệnh” ngành nêu, đó là tập trung nâng cao chất lượng đào tạo của các trường nghề để thu hút càng nhiều lao động trẻ học nghề càng tốt. Thêm nữa, học nghề cũng là “cánh cửa” vào đời chứ không nhất thiết phải học đại học.

Có thể một số ý kiến cho rằng giải pháp trên không mới nhưng phần nói thêm về “cánh cửa” vào đời lại rất đúng với thực tế hiện nay. Chẳng đâu xa, cháu tôi tốt nghiệp THPT, dù đủ điểm xét tuyển đại học nhưng lại rẽ sang học nghề. Khi vừa nói nguyện vọng trên, cháu liền bị bố mẹ trách mắng. Sau hai năm học, cháu vào làm việc tại một doanh nghiệp cơ khí, thu nhập hơn sáu triệu đồng. Lại một cháu khác, hết ba năm học tiếng Hàn tại một cơ sở đào tạo ở Bắc Ninh, bốn tháng trước cháu xin vào làm việc tại một doanh nghiệp ở Khu công nghiệp Quang Châu, sau ba tháng thử việc, tháng đầu tiên làm chính thức, cháu nhận thu nhập tám triệu đồng, chưa kể công ty “bao” bữa trưa cùng đồng phục. 

Từ việc học, tìm việc rất hanh thông của hai đứa cháu so với sự trắc trở trong hành trình tìm việc làm đúng chuyên ngành học đại học ở các cơ quan nhà nước cũng của mấy đứa cháu khác của tôi mới thấy học nghề có những ưu điểm riêng, nhất là trong khi hoạt động thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, dịch vụ nở rộ như hiện nay. 

Nước ta có truyền thống "tôn sư trọng đạo" nên việc coi trọng bằng cấp là điều dễ hiểu và học đại học là ước mơ chính đáng của mọi học sinh, là tâm nguyện của người làm cha mẹ. Tuy nhiên, học đại học không hẳn là con đường duy nhất để lập nghiệp. Chẳng thế mà trong lần trò chuyện mới đây, ông bạn thân của tôi công tác trong ngành giáo dục thông tin, dù hạn đăng ký tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia năm nay chưa kết thúc song sự phân hóa trong việc chọn ngành, chọn nghề thể hiện khá rõ. Nhiều em không đăng ký xét tuyển đại học mà bày tỏ nguyện vọng chỉ thi để lấy bằng tốt nghiệp rồi đi học nghề. 

Nói đến đây, tôi lại nhớ lời khuyên của Giáo sư Ngô Bảo Châu trong một lần giao lưu với giới trẻ Hà Nội, đại ý giá trị của một con người không thể đánh giá dựa trên tiêu chí giỏi điều gì đó mà còn căn cứ vào nhiều phẩm chất. Mỗi bạn trẻ hoàn toàn có cuộc sống ý nghĩa, có công việc, thu nhập mà không nhất thiết phải có bằng đại học.

Rõ ràng, không phải không học đại học là giảm đi cơ hội tìm việc làm. Mỗi người có cách học bằng nhiều hình thức khác, trong đó có cả học nghề. Cố nhiên để nâng cao chất lượng đào tạo ở các trường nghề, rồi học nghề gắn với nhu cầu thị trường, giải quyết triệt để “đầu ra” cho người học nghề… là vấn đề không dễ. 

Lê Minh