Trước đây, do hệ thống bản đồ chưa hoàn chỉnh, khi cấp giấy, người dân tự kê khai là chính nên vị trí, ranh giới, thông số về thửa đất không cụ thể. Thực hiện sự chỉ đạo của Chính phủ, năm nay tỉnh có kế hoạch cấp đổi 48 nghìn GCNQSDĐ nông nghiệp, lâm nghiệp, đất ở nông thôn cho các hộ gia đình, cá nhân tại 177/230 xã, phường, thị trấn đã hoàn thành đo đạc và chỉnh lý bản đồ địa chính. Qua đó tăng cường hiệu quả quản lý đất đai, khắc phục tồn tại trong giai đoạn trước. 

Mặc dù các huyện, TP đã tập trung chỉ đạo song tiến độ cấp đổi vẫn chậm. Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, đến ngày 7-7, toàn tỉnh cấp đổi được gần 12.300 GCN, đạt gần 26% kế hoạch năm. Trong đó, huyện Yên Dũng, Lục Ngạn đạt hơn 70%; huyện Tân Yên và TP Bắc Giang đạt hơn 50%. Các huyện còn lại đạt rất thấp.

Nguyên nhân là do năm 1993, Nhà nước giao một phần đất nông nghiệp ổn định và đất công ích trên cùng thửa đất. Nay phải đo đạc xác định từng thửa riêng biệt mới cấp đổi được. Tại thị trấn Vôi (Lạng Giang), đến nay đơn vị tư vấn lập hồ sơ cấp đổi được 300 giấy trong tổng số 700 giấy cần cấp. 

Ông Bùi Thế Vịnh, Chủ tịch UBND thị trấn nói: "Số giấy còn lại chủ yếu là những trường hợp chưa đo tách đất công ích và đất giao lâu dài. Bởi trước đó, đơn vị tư vấn hợp đồng với UBND huyện không có hạng mục này. Hiện nay, thị trấn không có đủ nhân lực cũng như kinh phí để thuê đo đạc tách thửa vì vậy khó hoàn thành kế hoạch được giao”. Nhiều xã, thị trấn khác trên địa bàn tỉnh cũng có tình trạng tương tự.

Việc cấp đổi chậm còn do một số cá nhân chuyển nhượng, cho tặng quyền sử dụng đất không làm thủ tục đúng quy định, gây khó khăn khi xác định chủ sử dụng, nguồn gốc, hiện trạng, ranh giới. Gia đình ông Đỗ Văn Tám, thôn Trung Hưng, xã Mai Trung (Hiệp Hoà) năm 1992 được giao 2.400m2 đất nông nghiệp ở nhiều thửa khác nhau. Năm 2005, ông đổi ruộng cho một số hộ, sau đó xin phép UBND huyện chuyển đổi một phần đất sang nuôi trồng thuỷ sản, còn lại sản xuất nông nghiệp. 

Theo anh Ngô Quốc Việt, cán bộ địa chính xã Mai Trung, để cấp đổi GCN trong trường hợp này cần xác định lại các thửa trước khi chuyển đổi. Do thiếu hồ sơ, tài liệu pháp lý nên mất nhiều thời gian. 

Sau khi đo đạc bản đồ, diện tích đất của nhiều hộ tăng so với GCN cũ vì vậy cán bộ địa chính phải thẩm tra, xác minh xem có lấn chiếm hoặc tranh chấp hay không. Trong khi số giấy cần cấp đổi tại các huyện nhiều, từ 2.000 - 15.500 giấy/năm nhưng cán bộ chuyên môn lại mỏng. 

Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Hiệp Hoà nói: "Huyện Hiệp Hoà có kế hoạch cấp đổi 15.500 giấy trong năm 2014 nhưng văn phòng có 12 cán bộ, chúng tôi cử 4 người chuyên thẩm định hồ sơ cấp đổi nên mỗi ngày chỉ thẩm định được vài chục trường hợp”. Chính quyền ở một số nơi chưa tích cực phối hợp, đôn đốc các đơn vị tư vấn; nhiều hộ không hợp tác với cơ quan chuyên môn, không tự giác kê khai cấp đổi cũng là nguyên nhân gây chậm cấp đổi GCNQSDĐ.

Trước thực trạng trên, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có công văn hướng dẫn về việc cấp đổi GCN sau đo đạc bản đồ địa chính và dồn điền đổi thửa. Đối với các trường hợp người sử dụng đất đã thực hiện chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho…nhưng không làm thủ tục chuyển đổi đúng quy định thì cơ quan chuyên môn hướng dẫn họ lập hợp đồng chuyển quyền. Nếu việc lập hợp đồng không thể thực hiện được thì yêu cầu người đang sử dụng đất viết cam kết việc chuyển đổi là đúng sự thật và cơ quan chuyên môn phải thẩm tra xác minh lại. 

Ông Lê Hồng Sơn, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường cho biết: "Thời gian tới, Sở tập trung đôn đốc các đơn vị tư vấn đo đạc bản đồ đẩy nhanh tiến độ cấp đổi. Cử thêm cán bộ hỗ trợ các xã hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ. Sở chỉ đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường các huyện, TP khi "dồn điền, đổi thửa” xong thì hoàn thiện thủ tục cấp đổi ngay GCN cho các hộ”. 

Một số ý kiến đề xuất chính quyền các huyện, TP xem xét, tăng nguồn kinh phí từ đấu giá đất để cấp xã thực hiện việc đo, tách thửa đất nông nghiệp giao lâu dài và đất công ích. Việc cấp đổi là nhiệm vụ quan trọng được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo. Bởi vậy, bên cạnh sự vào cuộc của các cấp chính quyền, mỗi người dân cũng cần xác định rõ trách nhiệm, quyền lợi của mình khi cấp đổi, tích cực hợp tác để thực hiện các thủ tục liên quan. 

Bà Đỗ Thị Vân, Phó Giám đốc Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Yên Dũng cho rằng, việc bố trí cán bộ địa chính ở các xã đã hoàn thành cấp đổi GCN đến giúp đỡ các đơn vị còn tồn đọng nhiều là một trong những giải pháp để đẩy nhanh tiến độ.