Cách Hà Nội khoảng 150km, giữa lòng hồ thủy điện Cấm Sơn là vùng đất bị cô lập Đồng Mậm (Sơn Hải, Lục Ngạn, Bắc Giang). Công trình hồ thủy điện lớn nhất nhì miền Bắc này đã vô tình chia cắt xã Sơn Hải thành năm thôn nhỏ; trong đó, thôn Đồng Mậm thiệt thòi hơn cả khi bị cô lập từ mọi phía. Ở Đồng Mậm, không có đường, không có điện, không có sóng truyền hình, hiếm hoi lắm mới bắt được sóng di động hoặc điện thoại bàn. Tại đây, Internet là thứ không tồn tại.

Từ bao đời nay, dân cư Đồng Mậm vẫn bị cô lập. Mọi hoạt động liên lạc với bên ngoài phải thực hiện qua đường sông, xuyên giữa lòng hồ Cấm Sơn rộng mênh mông. Hôm qua, đoàn chúng tôi phải mất hơn một giờ xuồng máy để đi tới Đồng Mậm. Nếu đi chèo tay - như phần lớn dân cư ở đây thường làm, bạn phải mất bốn tiếng.

Người Đồng Mậm gọi đây là mảnh đất không có hy vọng. Lời khuyên quen thuộc nhất mà những bậc cha mẹ dành cho con cái là "cố học đi rồi ra thành phố, đừng về đây”. Con trai Đồng Mậm có rất nhiều người chưa vợ. Nghèo quá, họ không lấy được ai.

Mùa vải vừa qua, Đồng Mậm được mùa nhưng quả vải vẫn không bán được. Qua một con sông, qua những mảnh rừng, qua hàng cây số đường đất, công vận chuyển còn nhiều hơn cả tiền bán vải. Rất nhiều nhà tại đây không thu hoạch. Họ để mặc thứ trái ngọt ấy chín mọng trên cây trước khi rụng về đất mẹ. Thu hoạch làm gì, bán làm gì khi bán được vải, người dân còn mất thêm tiền?

Trên đường qua thôn, chúng tôi gặp những đứa trẻ. Khuôn mặt thất thần, tóc tai bẩn thỉu, móng tay đen kít, bảo gì cũng gật, nói gì cũng ừ. Cái nghèo, cái khổ làm cho người ta trở nên đần độn.

Học sinh ở đây muốn tới trường phải chèo thuyền qua hồ Cấm Sơn trong hai giờ. Hãy tưởng tượng thế này: Mùa Đông, khi nhiệt độ ngoài trời xuống dưới 15 độ C, giữa bốn bề sông nước, đứa con gái 8 tuổi của bạn phải một mình chèo thuyền trong hai tiếng trên sóng, trên gió, và có thể cả trong bão tố. Đấy là cảnh mà trẻ em Cấm Sơn vẫn trải qua hàng ngày, hàng tuần, hàng năm qua.

Trên mảnh đất này, hy vọng là thứ không tồn tại. Cho đến một ngày...

Không cam chịu thực tế, quyết tâm tìm một con đường cho cho người dân, cho những đứa trẻ, cho tương lai của mảnh đất Đồng Mậm, cô giáo Nguyễn Thị Thạo - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Sơn Hải đã cùng với những người dân và chính quyền nơi đây lên đường tìm kiếm "hy vọng”.

Những nỗ lực của họ đã được một nhóm nghệ sỹ ở Hà Nội biết đến. Cùng với nhau, nhà báo Hà Phạm (báo Thời nay), nhà thơ Đoàn Ngọc Thu (Báo Vietnam+) và nhiều nhà hảo tâm khác đã chung tay giúp đỡ cho giấc mơ về một con đường trở thành sự thật.

Hàng trăm triệu đồng đã được chuyển tới Đồng Mậm. Mỗi đồng tiền ấy đều được quy thành "tiếng máy xúc”. Gần 500 giờ máy xúc đã hoạt động. Khi nguồn tiền mỗi ngày một ngắn lại thì con đường mỗi ngày càng dài thêm.

Chúng tôi có mặt tại Đồng Mậm sáng ngày 4/7. Khoảng 11/16 km đường đã được san lấp. Dù vẫn còn nhiều gập ghềnh và trắc trở, con đường đất đỏ xuyên qua những nóc nhà, ngoặt ngèo, ăn vào đá núi đang dần hiện rõ. Con đường ấy sẽ đưa trẻ em đi học, con đường ấy sẽ đưa những thùng vải về đồng bằng, con đường ấy sẽ mang điện, mang Internet, mang ánh sáng về với Đồng Mậm.

Là người dẫn đầu đoàn từ thiện lần này, nhà báo Hà Phạm không khỏi xúc động khi trao thêm 200 triệu đồng cho thôn Đồng Mậm. Cô luôn miệng nói "thế này là tốt lắm rồi, thế này là tốt lắm rồi.”

Chia sẻ trên chuyến xuồng máy rời khỏi Đồng Mậm, cô Thạo hy vọng con đường sẽ hoàn thành trước tháng Chín tới - thời điểm học sinh bước vào năm học mới.

Những tấm lòng vẫn hướng tới Đồng Mậm, tiền vẫn sẽ đổ về, và ánh sáng cùng niềm vui đã nằm đâu đó rất gần trên những nóc nhà.