Bác sĩ của Trung tâm Pháp y tỉnh giám định thương tích cho đối tượng.

Tìm đúng người, buộc đúng hành vi

Ngày 26-4-2014, trên quốc lộ 31, đoạn qua xã Tân Hoa (Lục Ngạn) xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa hai mô tô đi ngược chiều làm một người bị thương nặng và chết khi cấp cứu tại bệnh viện. Nạn nhân là anh Hoàng Văn Táy (SN 1992) trú tại thôn Thượng A, xã Đồng Cốc (Lục Ngạn). 

Qua khám nghiệm tử thi, các bác sĩ thuộc Trung tâm Pháp y tỉnh kết luận anh Táy bị một lực tác động từ phía trước làm ngã dẫn đến chấn thương sọ não. Tức thương tích của anh Táy không phải do hai xe mô tô va chạm tạo nên mà bị đối tượng điều khiển xe mô tô đi ngược chiều đạp ngã dẫn đến tử vong. Từ đó, cơ quan cảnh sát điều tra có hướng thu thập thêm chứng cứ, buộc đối tượng gây nên cái chết của anh Táy phải cúi đầu nhận tội trước pháp luật.

Kết quả GĐTP giúp cơ quan điều tra không để lọt tội phạm, đồng thời là căn cứ để bị can, người bị hại, các bên liên quan trong những vụ án hình sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Ngày 8-6-2012, N.V. B (SN 1986) ở thôn Ngạc Lâu, xã Nghĩa Phương (Lục Nam) đánh chị dâu dẫn đến tử vong. Trung tâm Giám định pháp y tâm thần (Bệnh viện Tâm thần Bắc Giang) đã theo dõi, giám định và kết luận: Trước, trong và sau khi gây án, N.V.B bị bệnh tâm thần phân liệt thể không biệt định (F20.3). 

Trong khoảng thời gian diễn ra hành vi gây án, B lên cơn xung đột hành vi làm mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi bản thân. Do vậy, theo Bộ luật Hình sự, N.V.B không phải chịu trách nhiệm hình sự mà áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.

Đây là hai trong hàng nghìn vụ việc được các tổ chức GĐTP trên địa bàn tỉnh giám định trong những năm qua. 

Phát huy hiệu quả

Nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động GĐTP, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động tố tụng, bảo đảm phán quyết của tòa án được chính xác, khách quan và đúng pháp luật, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 258/QĐ-TTg ngày 11-2-2010 phê duyệt Đề án “Đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động GĐTP”. Triển khai Đề án, UBND tỉnh thành lập Ban Chỉ đạo và ban hành các kế hoạch thực hiện. Theo đó, công tác GĐTP trên địa bàn tỉnh dần khắc phục được những khó khăn, bất cập trước đó. 

Bác sĩ Nguyễn Thái Long, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần, Giám đốc Trung tâm Giám định pháp y tâm thần tỉnh chia sẻ: “Từ khi triển khai Đề án đến nay, công tác giám định pháp y tâm thần có sự chỉ đạo thống nhất về chuyên môn từ trung ương đến địa phương. Việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế về các rối loạn tâm thần và hành vi theo phân loại bệnh quốc tế đã nâng cao chất lượng chuẩn đoán và kết luận giám định, xác định rõ năng lực hành vi của đối tượng, đáp ứng kịp thời công tác điều tra, truy tố, xét xử”.

Để tăng cường chất lượng giám định pháp y, tháng 4-2014, Trung tâm Pháp y tỉnh được thành lập. Hiện, trên địa bàn tỉnh có ba tổ chức GĐTP là: Trung tâm Pháp y (đặt tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh); Trung tâm Giám định pháp y tâm thần (đặt tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh) và Phòng Kỹ thuật hình sự (Công an tỉnh). Tổng số giám định viên là 35 người. Đội ngũ này từng bước được đào tạo, bồi dưỡng về trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Sau gần 5 năm thực hiện Đề án, các tổ chức GĐTP trên địa bàn tỉnh đã giám định hơn 7.300 trường hợp. Trong đó, giám định pháp y gần 3.200 trường hợp, giám định pháp y tâm thần gần 80 trường hợp, giám định kỹ thuật hình sự hơn 4.100 trường hợp. Những kết quả này đã phục vụ đắc lực công tác điều tra, truy tố, xét xử, giải quyết các vụ án. 

Tuy hoạt động GĐTP bước đầu đã đáp ứng được yêu cầu đề ra nhưng công tác này vẫn còn một số khó khăn. Bác sĩ Trương Quang Ngọc, Giám đốc Trung tâm Pháp y tỉnh chia sẻ: “Giám định viên chuyên trách của Trung tâm còn thiếu và phải kiêm nhiệm công tác tại khoa Giải phẫu-Bệnh viện Đa khoa tỉnh nên đôi khi công việc còn chồng chéo, ảnh hưởng đến thời gian giám định”. Còn tại Trung tâm Giám định pháp y tâm thần, hiện không có biên chế giám định viên, kinh phí hoạt động sử dụng nguồn của Bệnh viện Tâm thần tỉnh. Việc giám định đều do các bác sĩ của Bệnh viện kiêm nhiệm.

Để khắc phục tồn tại và nâng cao chất lượng GĐTP, thời gian tới Ban Chỉ đạo Đề án “Đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác GĐTP” tỉnh tiếp tục tập trung rà soát, đánh giá quá trình triển khai của các sở, ngành liên quan, đôn đốc các ngành thành viên tăng cường phối hợp trong việc củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng đội ngũ giám định viên; tạo điều kiện về cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động GĐTP.

Trần Miền