Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

Thắng lợi của nghệ thuật lãnh đạo khởi nghĩa 

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám thể hiện nghệ thuật lãnh đạo khởi nghĩa của Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ngày 13-8-1945 quyết định thành lập Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc và phát Lệnh tổng khởi nghĩa trong cả nước. 

Nhân dân ta từ Nam chí Bắc nhất tề đứng dậy khởi nghĩa giành chính quyền, chấm dứt ách thống trị gần một trăm năm của chính quyền thực dân và chế độ phong kiến hàng nghìn năm.

Tổng khởi nghĩa Tháng Tám là thắng lợi vĩ đại đầu tiên của tư tưởng Hồ Chí Minh, nổi bật nhất là tư tưởng về giải phóng dân tộc. Tư tưởng này được hình thành trong hành trình tìm đường cứu nước của Người, bắt đầu từ năm 1911. Tiếp thu chân lý của chủ nghĩa Mác- Lênin, Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường cách mạng “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc, không còn con đường nào khác, con đường cách mạng vô sản”. 

Tin theo Lênin, ủng hộ Quốc tế Cộng sản, tham gia đại hội Tua, trở thành người Cộng sản Việt Nam đầu tiên, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã nhận thấy, cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa là một bộ phận của cách mạng vô sản quốc tế và Người đã đặt cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam vào quỹ đạo của cách mạng vô sản. Sự sáng tạo đặc biệt trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng dân tộc là ở chỗ, ngay từ đầu, Người đã xác định đúng vị trí và vai trò của cách mạng giải phóng ở các nước thuộc địa và cách mạng thuộc địa có thể góp phần hỗ trợ cho cách mạng ở các nước tư bản, đế quốc. 

Từ đó, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc ra sức truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào yêu nước, phong trào công nhân, tuyên truyền, giác ngộ cách mạng tới các tầng lớp nhân dân, thành lập các tổ chức yêu nước để tập hợp lực lượng, đào tạo, bồi dưỡng cốt cán, chuẩn bị cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam...

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám chứng minh tính đúng đắn, xác thực của tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam với mục tiêu, nhiệm vụ giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu đã tập hợp mọi lực lượng trong toàn dân tộc chống đế quốc và dẫn dắt phong trào cách mạng vượt qua những khó khăn, thử thách, phát triển mạnh mẽ. Cách mạng Tháng Tám thành công, nhân dân ta giành quyền làm chủ đất nước, xây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa.

Xây dựng nhà nước pháp quyền vì dân 

Ngày 2-9-1945, thay mặt quốc dân, đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh long trọng tuyên bố với thế giới, Việt Nam đã giành được độc lập. Và để bảo vệ quyền độc lập tự do của mình, toàn dân Việt Nam quyết đem tài sản, của cải và tính mạng để giữ gìn nền độc lập tự do ấy. Tuyên ngôn độc lập đã khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa và tỏ rõ quyết tâm bảo vệ quyền dân tộc độc lập, quyền tự do của nhân dân, bảo vệ chủ quyền đất nước, quyền mưu cầu hạnh phúc của nhân dân Việt Nam.

Quang cảnh Lễ Tuyên ngôn độc lập.

Để thực hiện và bảo vệ các quyền cơ bản ấy của dân tộc và của con người, một trong những công việc Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng là xây dựng bộ máy nhà nước làm công cụ lãnh đạo và phục vụ nhân dân trong xã hội mới. Nhà nước đó có nhiều đóng góp to lớn trong xây dựng và bảo vệ đất nước, thiết thực phục vụ lợi ích của nhân dân. 

Công việc đầu tiên có ý nghĩa vô cùng quan trọng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị Chính phủ và toàn dân cần làm là tổng tuyển cử trong cả nước, xây dựng Hiến pháp của nước Việt Nam mới. Hiến pháp năm 1946 là kết quả trực tiếp của Cách mạng Tháng Tám đồng thời cũng là thắng lợi vĩ đại đầu tiên của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc gắn liền với xây dựng nhà nước vì dân, do dân, của dân.

Trong điều kiện mới hiện nay chúng ta cần quán triệt và phát triển hơn nữa tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng bộ máy nhà nước của dân, do dân, vì dân thật sự trong sạch, vững mạnh. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, nhà nước ta là nhà nước dân chủ vì nhân dân, là cơ quan công quyền được nhân dân uỷ quyền thay mặt cho dân quản lý xã hội, lo cho dân chứ không phải “đè đầu, cưỡi cổ dân”, phải lấy việc đưa lại quyền lợi cho nhân dân làm mục tiêu hoạt động của mình. Tất cả mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ đều nhằm nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảnh báo từ rất sớm những căn bệnh của bộ máy nhà nước như: cậy thế, hủ hoá, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo, vác mặt “quan cách mạng” ra lệnh, ra oai... Trong các bệnh ấy thì tham ô, lãng phí, quan liêu là ba thứ bệnh đặc biệt nguy hiểm vì chúng là “giặc nội xâm”, “giặc ở trong lòng”. Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ rõ rằng, một dân tộc biết cần, kiệm, biết liêm là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh, tiến bộ. 

Muốn thực hành được tiết kiệm phải tẩy sạch nạn tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu vì ba thứ bệnh trên là kẻ thù của nhân dân, của bộ đội và của Chính phủ, cũng là đồng minh của thực dân phong kiến. Do vậy, cần thường xuyên giáo dục cán bộ, công chức ý thức trách nhiệm phục vụ nhân dân. Nếu không giữ đúng cần, kiệm, liêm, chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân. 

Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền vì dân, một vấn đề có ý nghĩa thực tiễn hiện nay là chăm lo xây dựng nhà nước, cần thật sự quán triệt, thực hiện những nội dung quan trọng trong văn kiện Đại hội XI của Đảng về đẩy mạnh cải cách tổ chức và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động nhà nước. Theo đó cần tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận về nhà nước pháp quyền XHCN theo Cương lĩnh năm 2011 và Hiến pháp 2013, xây dựng bộ máy nhà nước hoạt động có hiệu lực, hiệu quả trong thời kỳ phát triển mới của đất nước. 

Tiếp tục hoàn thiện chế độ công vụ gắn liền với đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước phục vụ nhân dân; đề cao trách nhiệm giải quyết khiếu kiện, tố cáo của công dân; coi trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ mọi mặt cho đội ngũ cán bộ, công chức.

Trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay, những bài học của Cách mạng Tháng Tám về sức mạnh đoàn kết toàn dân, đem sức dân mà giải phóng cho dân cũng như phát huy thành quả của Cách mạng Tháng Tám là xây dựng nhà nước pháp quyền vì dân vẫn còn nguyên giá trị, soi sáng con đường đi tới của nhân dân ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ quyền đất nước, bảo vệ, bảo đảm quyền con người.

TS Phạm Văn Khánh