Tuy nhiên, ít ai biết được rằng bài thơ Núi Đôi đã được "bắt gặp” trong một lần nhà thơ đi viết… báo.

Đó là thời kỳ Vũ Cao đang là phóng viên mặt trận của báo Vệ quốc quân (tiền thân của báo Quân đội nhân dân). Một lần ông nhận nhiệm vụ đi lấy tư liệu viết báo về phong trào du kích chống Pháp của vùng trung du Vĩnh - Phú. Nhà thơ Vũ Cao đã sống và chiến đấu với nhân dân xã Phù Linh cả thời gian dài. Ông được nghe câu chuyện từ dân làng Phù Linh về tấm gương cô gái tuổi 20 hy sinh anh dũng ở Núi Đôi để bảo vệ đoàn cán bộ. 

Người con gái ấy là Trần Thị Bắc - một nữ du kích Việt Minh quê ở xóm Chùa, thôn Xuân Đoài (Xuân Dục - Đoài Đông), xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn (Hà Nội). Trần Thị Bắc hy sinh ngày 21-3-1954 khi lọt vào ổ phục kích của địch. Một đêm, bên ngọn đèn dầu, Vũ Cao nung nấu ý tưởng bài báo về tấm gương chiến đấu và hy sinh oanh liệt của nữ du kích Trần Thị Bắc. Nhưng khi đặt bút viết báo, nguồn cảm xúc lại tuôn chảy thành bài thơ tự sự trữ tình:

Lối ta đi giữa hai sườn núi

Đôi ngọn nên làng gọi Núi Đôi

Em vẫn đùa anh sao khéo thế

Núi chồng núi vợ đứng song đôi...

Các địa danh và nhân vật trong bài thơ hoàn toàn có thật, không hư cấu. Bài thơ để lại trong lòng người đọc một hình ảnh đẹp thanh khiết về người con gái cách mạng như một cánh hoa thơm ngát bốn mùa.