Đồng bào các dân tộc huyện Lục Ngạn tưng bừng tại Đại hội Thể dục thể thao tỉnh. Ảnh: Anh Tuấn

Trong điều kiện tỉnh nhà còn gặp nhiều khó khăn, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các DTTS, KT-XH vùng dân tộc và miền núi đã đạt được những kết quả quan trọng. Công tác xóa đói giảm nghèo chuyển biến tích cực, đời sống đồng bào vùng DTTS được cải thiện; an ninh - quốc phòng, trật tự an toàn xã hội ổn định; sự nghiệp giáo dục, y tế tiếp tục được chăm lo, an sinh xã hội bảo đảm; hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu ngày càng hoàn thiện, các chương trình, dự án, chính sách được triển khai đồng bộ và hiệu quả; hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết các dân tộc được tăng cường và củng cố. 

Đặc biệt,  đã có sự chuyển biến rõ rệt về tư tưởng, ý thức của cán bộ, đảng viên trong tỉnh về công tác dân tộc; đồng bào DTTS có ý chí vươn lên thoát nghèo, không trông chờ ỷ lại vào các chính sách hỗ trợ của Đảng và Nhà nước; cán bộ, công chức, cấp ủy, chính quyền các cấp ngày càng quan tâm đến công tác dân tộc và đồng bào vùng dân tộc - miền núi; mặt trận tổ quốc và các đoàn thể có những hình thức, giải pháp thiết thực giúp đỡ đồng bào vươn lên thoát nghèo. Giai đoạn 2009-2014, UBND tỉnh tập trung chỉ đạo thực hiện có hiệu quả 11 chính sách lớn đối với vùng đồng bào dân tộc và miền núi, tổng vốn đầu tư hơn 6.537 tỷ đồng. 

Tuy vậy, tỷ lệ hộ nghèo vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào DTTS còn cao, tập trung nhiều ở huyện Sơn Động và 13 xã nghèo huyện Lục Ngạn; kết quả giảm nghèo chưa bền vững. Tác phong và tính kỷ luật trong lao động của người DTTS còn hạn chế. Kết cấu hạ tầng tuy được tăng cường đầu tư song so với nhu cầu vẫn còn thiếu và chưa bảo đảm phục vụ phát triển kinh tế và sinh hoạt của đồng bào. Mức hưởng thụ văn hoá của đồng bào còn thấp, chất lượng giáo dục, y tế vẫn có mặt hạn chế.

 Hệ thống chính trị cơ sở ở một số nơi còn yếu, nhất là xã vùng cao, trình độ  năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở là người DTTS chưa đáp ứng được yêu cầu trong tình hình mới.  

 Việc quản lý, chỉ đạo và triển khai một số chương trình, chính sách trong vùng đồng bào dân tộc còn dàn trải, thiếu đồng bộ nên hiệu quả chưa cao. Công tác phối hợp, lồng ghép các chương trình, chính sách đối với đồng bào vùng dân tộc miền núi chưa thống nhất, chồng chéo; một số cấp, ngành chưa quan tâm đúng mức tới công tác dân tộc và chính sách dân tộc.

Đẩy mạnh phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc

Từ thực tiễn và kết quả thực hiện trong giai đoạn 2009 - 2014, có thể rút ra một số kinh nghiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ phát triển KT-XH và các chương trình, chính sách vùng DTTS của tỉnh.

Trước hết cần tập trung tuyên truyền về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước một cách sâu rộng để các cấp, ngành và đồng bào hiểu, thực hiện. Đẩy mạnh công tác vận động, khơi dậy truyền thống cần cù sáng tạo của đồng bào, tạo điều kiện để đồng bào phát huy nội lực vươn lên thoát nghèo, khắc phục tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào sự đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước. Khuyến khích đồng bào DTTS tham gia vào việc thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện các chương trình, dự  án, chính sách dân tộc.

Người dân vùng cao xã Xuân Lương (Yên Thế) mở rộng diện tích trồng chè, tạo việc làm,  nâng cao thu nhập. Ảnh: Việt Hưng

Phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, sự điều hành của chính quyền, vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Trong đó chính quyền đóng vai trò chủ đạo, là nhân tố quyết định thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ công tác dân tộc; chỉ đạo việc phối hợp, lồng ghép, tổ chức thực hiện các chương trình, chính sách dân tộc miền núi của các cơ quan, đơn vị. Xây dựng, ban hành chính sách phải sát với thực tế để khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh trong phát triển KT-XH vùng dân tộc. Tập trung nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở, giữ vững trật tự, an toàn xã hội; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; phát triển văn hóa - xã hội, nâng cao đời sống tinh thần cho đồng bào dân tộc, miền núi.

Thực hiện tốt quản lý nhà nước về công tác dân tộc, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra; kịp thời biểu dương, khen thưởng những ngành, địa phương, cán bộ và các tập thể, cá nhân làm tốt; chấn chỉnh và xử lý nghiêm những ngành, đơn vị, cá nhân vi phạm chế độ, chính sách...

Nhiệm kỳ tới, Bắc Giang tiếp tục quan tâm phát triển KT-XH vùng DTTS; đẩy mạnh giảm nghèo, rút ngắn khoảng cách giữa các dân tộc; hình thành các vùng chuyên canh sản xuất hàng hóa có giá trị; phát triển nguồn nhân lực vùng DTTS; tăng cường số lượng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ là người DTTS; củng cố hệ thống chính trị cơ sở; giữ vững khối đại đoàn kết các dân tộc,  bảo đảm ổn định an ninh, quốc phòng. Giải quyết cơ bản tình trạng thiếu đất, nước phục vụ sản xuất; từng bước tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế cao, phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu.

Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền các cấp trong việc chăm lo đời sống đồng bào DTTS; tổ chức thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác dân tộc. Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân, đồng bào dân tộc về các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc. Chỉ đạo thực hiện đồng bộ, lồng ghép có hiệu quả các chương trình, chính sách, đề án tại vùng dân tộc và miền núi, trong đó tập trung và chủ động triển khai tổ chức thực hiện Chương trình 135, Chương trình 30a tại huyện Sơn Động, Chương trình phát triển KT-XH 13 xã nghèo huyện Lục Ngạn, Chương trình Xây dựng nông thôn mới, Chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn…

Phát triển giáo dục, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực các DTTS; xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ người DTTS; tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền; củng cố an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn xã hội, phát huy khối đại đoàn kết các dân tộc. Phát triển sản xuất, ổn định dân cư, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân. Phát triển kết cấu hạ tầng KT-XH,  bảo đảm môi trường sống vùng DTTS. Phát triển toàn diện văn hóa, xã hội vùng dân tộc. 

Với truyền thống đoàn kết, sự nỗ lực vươn lên, không cam chịu đói nghèo, tin rằng đồng bào các DTTS tỉnh Bắc Giang quyết tâm đổi mới, vượt qua khó khăn, phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, giữ gìn bản sắc, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Những tấm gương tiêu biểu Ông Hoàng Văn Hoan (dân tộc Nùng), thôn Cánh Phượng, xã Hương Sơn (Lạng Giang) Năm 2000, ông Hoan chọn chăn nuôi lợn là hướng để phát triển kinh tế gia đình. Ông nhận thấy, để chăn nuôi thành công cần tích cực học hỏi kinh nghiệm, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, lựa chọn con giống tốt. Đặc biệt cần kịp thời nắm bắt thông tin thị trường, liên kết chặt chẽ “4 nhà” trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Trong chuồng trại của gia đình ông thường duy trì 100 lợn nái, hơn 1.000 lợn thịt, ước tính thu lãi 400 - 500 triệu đồng/năm. Tại Đại hội này, ông mong muốn Đảng và Nhà nước tiếp tục có chính sách hỗ trợ nông dân như: Cho vay vốn ưu đãi, trợ giá con giống chất lượng, bảo hiểm và nâng mức hỗ trợ rủi ro trong chăn nuôi.  Sinh viên Chu Xuân Vĩnh (dân tộc Sán Dìu), Trường Đại học Bách khoa Hà Nội   Sinh ra và lớn lên trên quê hương miền núi Đồi Thông, xã Đông Hưng (Lục Nam), Chu Xuân Vĩnh quyết tâm thực hiện mong ước có cuộc sống tốt đẹp hơn cho mình, gia đình và quê hương bằng con đường học tập.  Khi còn là học sinh Trường phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh, em luôn tự ý thức được trách nhiệm học tập, rèn luyện. Qua ba năm nỗ lực học tập và rèn luyện tại trường, em đã giành nhiều giải thưởng trong các kỳ thi, hội thi học sinh giỏi toán, tin học trẻ, khoa học và kỹ thuật; liên tục đạt danh hiệu học sinh khá, giỏi. Vĩnh còn đảm nhiệm Phó Bí thư Chi đoàn năm lớp 10 và 11, Bí thư Chi đoàn năm lớp 12. Trong kỳ thi đại học vừa qua, với 26 điểm Chu Xuân Vĩnh đỗ vào Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, ngôi trường mà em mơ ước từ ngày bé.  Anh Lăng Văn Liệu (dân tộc Nùng), thôn La Thành, xã Tiến Thắng (Yên Thế) Bắt đầu chăn nuôi gà, lợn từ năm 1998 bằng nguồn vốn vay hỗ trợ thông qua Hội Nông dân xã và được trang bị kiến thức sản xuất từ các lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật, anh Liệu dần tích lũy được kinh nghiệm và vốn liếng. Gia đình anh đã mạnh dạn nhận thêm đất lâm nghiệp để trồng rừng; đầu tư xây dựng chuồng trại với hàng nghìn con gà mỗi lứa. Sau 8 năm chăn nuôi, anh Liệu thu lãi hơn 1,6 tỷ đồng. Nhờ vậy gia đình có cuộc sống ổn định, 2 con ăn học, xây dựng được nhà ở khang trang, mua sắm đầy đủ tiện nghi sinh hoạt.  Không chỉ làm giàu cho mình, anh Liệu còn giúp đỡ nhiều hộ kinh nghiệm sản xuất, tạo việc làm, thu nhập từ nghề chăn nuôi gia cầm. Nhóm PV

Nguyễn Văn Linh