Cấp phát thuốc thay thế Methadone cho người nghiện ở Điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện tại Trung tâm Y tế dự phòng TP Bắc Giang.

Xin ông cho biết, thời gian qua, Đề án được triển khai như thế nào trên địa bàn tỉnh?

Sở LĐTB&XH đã tham mưu với UBND tỉnh ban hành kế hoạch thực hiện Đề án đến năm 2020 và nhiều văn bản chỉ đạo tới các ban, ngành, đoàn thể, địa phương. Việc đổi mới thực hiện theo hướng tập trung cao cho công tác truyền thông về mô hình điều trị nghiện ma túy trong tình hình mới, sử dụng thuốc thay thế Methadone, chú trọng đến các địa bàn trọng điểm có số người nghiện cao. Hướng tới quản lý đối tượng tại gia đình, cộng đồng, hằng năm ngành xây dựng kế hoạch, giao chỉ tiêu cụ thể cho các địa phương. Về tổ chức cai nghiện, ngoài các cơ sở của tỉnh thực hiện chức năng điều trị nghiện tự nguyện, bắt buộc, điểm cấp phát thuốc thay thế Methadone, Sở xây dựng và duy trì 10 điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện tại cộng đồng đặt tại trạm y tế thuộc huyện, TP. Từ năm 2015 đến nay, các đơn vị đã tổ chức tiếp nhận, cai nghiện và điều trị bằng thuốc thay thế Methadone cho hơn 3,7 nghìn lượt người.

Quá trình thực hiện đề án, theo ông có những vướng mắc nào cần được quan tâm tháo gỡ?

Nhiều xã, phường, thị trấn chưa thực sự quan tâm nên triển khai quản lý, điều trị nghiện tại cộng đồng mới chỉ dừng lại ở bước lập hồ sơ để “điểm danh” đối tượng.

Do thiếu kinh phí đầu tư cải tạo nên cơ sở vật chất phục vụ việc quản lý, điều trị cắt cơn và tư vấn dự phòng tái nghiện ở một số điểm tư vấn, chăm sóc hỗ trợ điều trị nghiện tại cộng đồng chưa phát huy hiệu quả. Cán bộ y tế chủ yếu làm việc kiêm nhiệm với phụ cấp thấp, ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn. Các cơ sở điều trị nghiện, cấp thuốc thay thế Methadone đang dùng máy test xác định tình trạng nghiện chỉ phát hiện một chất, nếu dùng loại máy này cho người sử dụng ma túy tổng hợp thì khó cho kết quả chính xác.

Việc tiếp nhận người sau cai nghiện vào làm việc tại các cơ sở sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp còn hạn chế do tâm lý kỳ thị. Điều này khiến họ dễ nản chí, có thể làm tăng tỷ lệ tái nghiện.

Có ý kiến cho rằng việc lập hồ sơ đưa người đi cai nghiện bắt buộc đang gặp khó khăn. Vậy nguyên nhân là gì thưa ông?

Để lập hồ sơ đưa người nghiện đi cai bắt buộc thì một trong những bước quan trọng là triệu tập họ hoặc người đại diện hợp pháp có mặt tại TAND cấp huyện để nghe và phát biểu ý kiến về việc đó. Nhưng thực tế, bước này gặp khó khăn do tâm lý sợ dư luận xã hội của người nghiện và gia đình, dẫn đến người bệnh trốn tránh.

Việc xác định tình trạng nghiện ma túy còn bất cập vì địa điểm kiểm tra là trạm y tế cơ sở song hầu hết các trạm chưa đáp ứng yêu cầu như: Chưa có phòng riêng biệt, bảo đảm an ninh. Mặt khác, nếu phải theo dõi các triệu chứng của người nghiện (theo quy định 3-5 ngày) thì việc quản lý, giám sát cũng gặp khó do còn thiếu nhân lực y tế thực hiện nhiệm vụ này và thường không nhận được sự hợp tác từ phía người bệnh.

Cùng với cai nghiện tập trung, ngành có biện pháp nào hỗ trợ cai nghiện tự nguyện?

Ngành LĐTB&XH tăng cường phối hợp với Sở Y tế, UBND các huyện, TP để từng bước nâng cấp cơ sở vật chất, duy trì hiệu quả hoạt động điều trị nghiện tại các điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện tại cộng đồng đã thành lập; hoàn thiện thủ tục pháp lý xây dựng thêm 4 điểm nữa tại các xã: An Lập (Sơn Động), Nghĩa Phương (Lục Nam), Hoàng Ninh (Việt Yên) và Yên Mỹ (Lạng Giang).

Tuyên truyền, vận động nhóm bệnh nhân sau cai đăng ký tham gia học nghề, làm việc tại Trung tâm Giáo dục Lao động - Xã hội của tỉnh (cơ sở Ngọc Châu - Tân Yên và Song Mai-TP Bắc Giang), giúp bệnh nhân ổn định cuộc sống, giảm nguy cơ tái nghiện. Huy động và khuyến khích các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cá nhân đầu tư, thành lập các cơ sở tư vấn dự phòng và điều trị nghiện tự nguyện. Thành lập các câu lạc bộ, nhóm giáo dục đồng đẳng để hỗ trợ, giúp tăng khả năng cai nghiện cho người sử dụng ma túy.

Trung tâm Giáo dục Lao động - Xã hội (thuộc Sở LĐ-TB&XH) hiện chưa khai thác hết công năng sử dụng. Vậy ngành có hướng gì để tránh lãng phí?

Sở tiếp tục phối hợp với ngành y tế, công an tuyên truyền, tư vấn người nghiện, gia đình người nghiện đăng ký hình thức điều trị phù hợp tại các cơ sở; tích cực tham mưu, đề xuất, hỗ trợ thông tin với cơ quan liên quan nhằm tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện hồ sơ các đối tượng thuộc diện đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Chỉ đạo các cơ sở hoàn thiện hệ thống an ninh trong khu quản lý học viên, bảo đảm tiếp nhận bệnh nhân theo diện bắt buộc; duy trì điều trị bằng thuốc thay thế Methadone tại đây. Vận động doanh nghiệp hỗ trợ, giải quyết việc làm tại chỗ cho người tham gia cai nghiện để họ có thu nhập và cuộc sống ổn định.

Đỗ Quyên