Thị trấn Chũ, phố Kim (xã Phượng Sơn), ngã ba xã Hồng Giang… (Lục Ngạn), thị trấn Đồi Ngô, chợ Sàn (Lục Nam) những ngày này được nhuộm trong sắc đỏ của vải thiều chín. Trên các tuyến đường chính có hàng trăm điểm thương nhân lựa chọn làm "mỏ” cân. Từ sáng sớm đến gần trưa, người, xe nườm nượp chở vải thiều đổ về các điểm thu mua, đâu đâu cũng tiếng gọi mời, ngã giá. 

Anh Trương Văn Trưởng, thôn Phi Lễ, xã Quý Sơn (Lục Ngạn) vừa buộc lại sọt vải vừa chia sẻ: "Năm nay mất mùa vải sớm nhưng bù lại, vải chính vụ được mùa nên sản lượng cao hơn năm trước. Tiếp nhận kỹ thuật mới, tôi hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, qua đó tiết kiệm chi phí sản xuất. Với hơn 100 gốc vải 12 năm, gia đình thu hơn 5 tấn, tăng khoảng 1 tấn so với vụ trước. Vải sớm giá bình quân 16 nghìn đồng/kg, vải chính vụ đang bán 11 nghìn đồng/kg. Giá này dù không cao bằng năm ngoái nhưng vẫn chấp nhận được, người làm vườn có lãi”. 

Cũng như anh Trưởng, gia đình anh Phạm Tiến Hoàng, thôn Dân Chủ, xã Đông Hưng (Lục Nam) đang tập trung thu hoạch vải chính vụ. Gia đình có hơn 200 cây vải, thu khoảng 6 tấn. Anh cho biết: "Trước đây, tôi không để ý áp dụng quy trình kỹ thuật mới, chăm sóc vải thiều chủ yếu theo kinh nghiệm nên năm được, năm mất. Thấy nhiều hộ ở Lục Ngạn sản xuất vải theo tiêu chuẩn VietGAP cho hiệu quả cao, năm nay tôi làm theo, chú trọng bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật đúng liều lượng, chọn các loại thuốc sinh học để bảo đảm an toàn vệ sinh nông sản. Nhờ đó, vườn vải có năng suất cao, mẫu mã đẹp, tiết kiệm chi phí”.  

Nông dân xã Hồng Giang (Lục Ngạn) thu hoạch vải thiều trồng theo quy trình VietGAP.

Được biết, vụ vải thiều năm 2014, toàn xã Đông Hưng có hơn 450 ha vải, trong đó có hơn 200 ha vải thiều chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP. Đây là xã đầu tiên của huyện Lục Nam áp dụng tiêu chuẩn này. 

Theo tổng hợp của cơ quan chuyên môn, với tổng diện tích khoảng 32 nghìn ha, sản lượng vải thiều toàn tỉnh ước đạt hơn 140 nghìn tấn. Trong đó, vải thiều VietGAP đạt 8,5 nghìn ha, tăng hơn 1 nghìn ha so với năm trước, sản lượng khoảng 40 nghìn tấn.  

Thời điểm này, vải thiều Bắc Giang đang được tiêu thụ thuận lợi tại thị trường trong nước, nhất là một số tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Quảng Ninh… Ngoài những xe trọng tải lớn đưa vải đi các tỉnh xa, năm nay ở các huyện Lục Ngạn, Lục Nam xuất hiện nhiều điểm cân di động là những xe tải nhỏ, vận chuyển vải thiều đi bán tại các tỉnh lân cận. 

Anh Nguyễn Văn Vĩnh, chủ một điểm cân ở chợ Sàn (Lục Nam) trú tại TP Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc) cho biết: "Tôi có một xe tải nhỏ, mỗi chuyến mua khoảng một tấn rồi vận chuyển về các chợ đầu mối ở Hà Nội tiêu thụ. Hôm nào bán chạy, buổi chiều tôi quay lại Bắc Giang mua thêm một chuyến nữa”. 

Năm nay, vụ vải thiều ở Việt Nam và Trung Quốc gần như thu hoạch trùng nhau. Vì vậy, hoạt động xuất khẩu sang thị trường này có khó khăn nhất định dịp đầu vụ, những ngày tới, dự báo tình hình sẽ được cải thiện. 

Người lao động đóng vải thiều chuẩn bị xuất sang Trung Quốc.

Ông Hứa Hà, thương nhân Trung Quốc đặt điểm cân tại thôn Lường, xã Hồng Giang cho biết: "Khoảng một tuần nữa vụ vải ở Trung Quốc kết thúc. Dù chất lượng không tốt bằng vải thiều Việt Nam nhưng sản phẩm này vẫn được nhiều người dân lựa chọn. Hơn nữa, do đang bận tiêu thụ vải thiều trong nước nên có nhiều thương nhân chưa kịp sang thu mua vải thiều ở Việt Nam”. 

Ông Hà cho biết thêm, gần chục năm nay ông đặt điểm cân tại Hồng Giang vì vùng này có nhiều hộ dân sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP nên chất lượng, mẫu mã quả vải thường tốt hơn những nơi khác. Hiện mỗi ngày mỏ cân này thu mua từ 40 đến 60 tấn vải thiều với giá từ 16 đến 19 nghìn đồng/kg. 

Để khơi thông thị trường trong nước và xuất khẩu, UBND tỉnh đã phối hợp với Bộ Công thương, UBND tỉnh Lào Cai, Lạng Sơn và TP Hồ Chí Minh tổ chức các hội nghị xúc tiến tiêu thụ vải thiều; tăng cường quảng bá, giới thiệu sản phẩm nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước. 

Viện Nghiên cứu và phát triển vùng (Bộ Khoa học và Công nghệ) đang phối hợp với một doanh nghiệp của Nhật Bản thu mua hơn 10 tấn vải thiều chất lượng cao tại xã Hồng Giang. Để được lựa chọn, quả vải phải đáp ứng được yêu cầu về mẫu mã, chất lượng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thời gian thu hái... 

Theo ông Bùi Huy Tình, Chủ tịch UBND xã Hồng Giang, dù phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn nhưng đây là cơ hội tốt để vải thiều Bắc Giang tiếp cận với thị trường Nhật Bản, một trong những thị trường khó tính. Do đó, xã đã khuyến cáo tới các hộ được chọn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy chuẩn để bảo đảm chất lượng quả vải.