Tính đến ngày 6-8, số người chết và mất tích do lũ trên địa bàn các tỉnh Yên Bái, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu đã lên đến 36 người. Đặc biệt tại huyện Mường La (Sơn La), lũ quét làm 12 người chết, 5 người mất tích, 12 người bị thương, 375 nhà bị thiệt hại. Tức là có rất nhiều gia đình con mất cha, vợ mất chồng, cha mẹ mất con...

Đến nay, có 229 ngôi nhà bị mưa lũ cuốn trôi, sụp đổ hoàn toàn. Vậy là, có hàng nghìn người bị mất đi mái ấm, bị trắng tay chỉ sau mấy chục phút cơn lũ hoành hành...

Tổng thiệt hại về tài sản do mưa lũ ở các tỉnh Tây Bắc đã lên đến gần 1 nghìn tỉ đồng. So với những năm gần đây, kể cả những cơn bão mạnh nhất cũng chưa gây thiệt hại về người và của lớn như vậy.

Thống kê về thiệt hại nhiều trận do lũ quét, trượt lở đất cho thấy chủ yếu do các nguyên nhân khách quan như mưa cường độ lớn, tập trung trong một thời gian ngắn tại những khu vực có độ dốc lớn, tốc độ dòng chảy mạnh có sức tàn phá lớn. Nhưng trong rất nhiều trường hợp những thiệt hại xảy ra là do tác động của hoạt động phát triển kinh tế, do sự chủ quan, thiếu hiểu biết về thiên tai như là việc bạt núi mở đường chưa đáp ứng độ ổn định tạo nguy cơ sạt trượt; khai thác khoáng sản, gỗ, xây dựng công trình cơ sở hạ tầng đã đào bới đất đá, làm ngầm, cầu qua sông, suối gây cản trở, ách tắc đường thoát lũ; vén rừng trồng cây ăn quả...

Mặc dù cơ quan chức năng đã có kết quả điều tra, đánh giá và phân vùng những nơi, điểm có nguy cơ bị sạt trượt lớn, rất lớn để các địa phương có biện pháp phòng tránh, nhưng nhiều địa phương vẫn chủ quan, còn một bộ phận người dân thì bất cẩn, trong khi công tác tuyên truyền vận động, kiểm tra giám sát của chính quyền các cấp nhất là ở cơ sở chưa quyết liệt, đến khi thiệt hại xảy ra mới tổ chức lực lượng cứu hộ, cứu nạn rầm rộ, rồi tổng kết, rút kinh nghiệm... thì đã muộn.

Không để lũ đến chân mới chạy, theo nhận định của Trung tâm dự báo Khí tượng - Thủy văn Trung ương, mùa mưa lũ năm nay, nguy cơ lũ quét và sạt lở đất vẫn rất cao. Trong đó lưu ý nơi có khả năng rủi ro cao do lũ quét nhất là các huyện: Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Yên Thế - khu vực có độ dốc cao, tốc độ dòng chảy mạnh có sức tàn phá lớn. Vì vậy để bảo đảm an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do lũ quét, sạt lở đất gây ra, giải pháp hiệu quả nhất trong bối cảnh hiện nay vẫn là "phòng là chính".

Trước mắt, các địa phương trên cơ sở khuyến cáo của cơ quan chức năng có kế hoạch di dời người dân sinh sống ở những khu vực có nguy cơ cao về lũ ống, lũ quét, để hạn chế thiệt hại về người và tài sản. Tình huống khẩn cấp cần thực hiện biện pháp cưỡng chế những hộ dân ở trong khu vực nguy hiểm có lũ quét, sạt lở đất. Mặt khác tổ chức khơi thông dòng chảy, mở rộng diện tích rừng trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn để giữ đất, ngăn lũ.

Trần Anh