Sơ chế ván bóc tại một cơ sở chế biến lâm sản ở xã Bình Sơn. Ảnh: Quốc Phương.

Những ngày này, về xã Đan Hội, chúng tôi được chứng kiến không khí sôi nổi của người dân đang tập trung cho việc giải phóng mặt bằng để kịp thi công tuyến đường liên xã. Trò chuyện với cán bộ, người dân nơi đây, nhiều người vẫn còn nhớ con đường trục chính của xã tuy được Nhà nước đầu tư cải tạo, song đã xuống cấp, việc đi lại của bà con gặp nhiều khó khăn. 

Trong khi các xã khác đang thi đua xây dựng NTM, người dân Đan Hội vẫn loay hoay tìm nguồn vốn đầu tư. Cuối cùng lời giải đã có khi công tác xã hội hóa được triển khai. Nhiều người là con em thành đạt xa quê của xã đã gửi về khoảng 3 tỷ đồng, cùng với cùng với sự hỗ trợ của nhà nước 3,5 tỷ đồng để thi công tuyến đường dài 6 km. 

Như được tiếp thêm sức mạnh, khi lãnh đạo địa phương nêu ý kiến con đường cần mở rộng, bà con lại đồng lòng hiến đất mở đường. Cả xã như một công trường khi đồng loạt 200 hộ dân tự giác tháo dỡ tường cũ, hiến hàng nghìn m2 đất cho con đường thêm thoáng rộng. Với tiến độ này, trong tương lai không xa, tuyến đường mới sẽ hoàn thành.

Sức lan tỏa của phong trào xây dựng NTM không chỉ ở xã Đan Hội mà đang diễn ra sôi nổi ở hầu khắp các xã, thị trấn khác trên địa bàn huyện. Ở những vùng đất đai mầu mỡ, bằng phẳng, công tác dồn điền đổi thửa, xây dựng cánh đồng mẫu lớn đã thành công. Trong đó, điển hình là các xã Bắc Lũng, Vũ Xá, Bảo Đài, Tam Dị, Bảo Sơn. Đối với những xã vùng cao, vùng sâu, việc đưa cây giống mới, xây dựng nhãn hiệu hàng hóa tập thể cũng đang triển khai sâu rộng, khi người dân nhận thức được sức bền vững của phong trào xây dựng NTM mấu chốt là từ kinh tế.

Với quyết tâm xây dựng NTM bền vững, từ năm 2011 đến nay, huyện Lục Nam đã đầu tư hơn 81 tỷ đồng để xây dựng cơ sở hạ tầng, trong đó nhân dân đóng góp hơn 35 tỷ đồng. Riêng ba xã điểm của huyện: Bảo Đài, Tiên Hưng và Đông Hưng đã đầu tư hơn 37 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp gần 17 tỷ đồng để xây dựng theo chuẩn NTM. 

Tại ba xã, từ đầu năm đến nay đã có 58 hạng mục công trình được triển khai thực hiện, riêng xã Bảo Đài sẽ hoàn thành việc xây dựng NTM trong năm 2014, phấn đấu về đích trước một năm so với kế hoạch, hai xã còn lại hoàn thành vào năm 2015. 

Tuy nhiên, việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM của huyện Lục Nam vẫn còn gặp không ít khó khăn. Đặc điểm của huyện là có ba vùng phân chia rõ rệt, điều kiện kinh tế không đồng đều. Đối với những vùng kinh tế khó khăn, việc huy động đóng góp kinh phí từ phía người dân còn hạn chế, trong khi vốn để hoàn thiện các tiêu chí cần nhiều. 

Theo ông Đặng Văn Nhàn, Phó Chủ tịch UBND huyện, đối với các xã điểm hiện nay đang phát sinh một số vấn đề như: Tiêu chí về cơ sở vật chất văn hóa và môi trường cần đầu tư kinh phí rất lớn, nhưng mức hỗ trợ của Nhà nước lại thấp. Ở nhiều địa phương, việc giải phóng mặt bằng để xây dựng các khu văn hóa có quy mô lớn theo quy định gặp khó khăn. Bên cạnh đó, quy hoạch bãi rác thải tập trung cũng đang gặp trở ngại vì tâm lý chung người dân không muốn sống gần nơi có bãi xử lý và tập kết rác thải. 

Để phong trào xây dựng NTM thuận lợi, ngoài công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, tỉnh nên có văn bản hướng dẫn cụ thể để huyện có cơ sở quy hoạch, xây dựng bãi rác thải tập trung theo cụm xã liền kề. Đối với việc chọn xã điểm cho giai đoạn 2015- 2020, cần lựa chọn hợp lý, hiệu quả để giảm sự chênh lệch giữa các địa phương trong vùng, tránh để xã đã có điều kiện lại được ưu tiên, xã khó khăn thì chậm đầu tư. Đặc biệt, nên gắn giữa đầu tư hỗ trợ cho công tác dồn điền, đổi thửa ở các vùng có điều kiện với việc chỉnh trang khu dân cư, tiến tới quy hoạch các khu dân cư tập trung đối với đồng bào vùng cao để vừa tạo cảnh quan đẹp, tránh đầu tư dàn trải.