Vào vụ vải thiều, tại trung tâm thị trấn Chũ, hàng quán "mọc lên như nấm" trên các vỉa hè, lề đường. Sau chuyến vải, anh Nguyễn Văn Nam, thôn Thủ Dương, xã Nam Dương mướt mồ hôi dừng lại quán nước ven đường để thưởng thức cốc trà đá giải nhiệt. Chị chủ quán nhanh nhẹn, lấy vội chiếc cốc  khách vừa sử dụng vục ngay vào thùng nước màu vàng đã được pha sẵn, đưa cho khách uống. 

Đứng phía sau, chồng chị chuyển khay đá trong chiếc thùng xốp trắng đã ố vàng vào túi, đặt trên nền đá và dùng chày đập, nhanh tay trần bốc đá vào cốc. Khách đông, vợ luôn tay pha chế, vội đến mức những chiếc cốc bẩn chỉ kịp "chạy" qua xô nước vẩn đen. 

Trên bàn bày những âu chè không được che đậy, các loại thạch sặc sỡ màu sắc "3 không” (không nhãn mác, không hạn sử dụng, không nguồn gốc xuất xứ). Thỉnh thoảng lại có ô tô vụt qua quẩn bụi dày đặc, chị chủ quán nhanh tay lấy chiếc khăn đen sì lau cốc, mặt bàn và tiếp tục mời khách...

Do bận rộn thu hoạch vải thiều không có nhiều thời gian chế biến, nấu ăn hàng ngày, nắm bắt nhu cầu đó, hàng loạt quầy hàng bán thức ăn sẵn mọc lên dọc tuyến đường hay di động khắp nơi phục vụ thực khách. 

Tại khu vực chợ Kim, xã Phượng Sơn, chiếc xe kéo bán thịt lợn quay được chị Phạm Thị Hòa, chủ hàng cho dừng chân bán cạnh đống rác. Chủ quán tay trần vừa chặt sẵn những phần thịt, đặt trên mặt xe không tủ kính vừa tranh thủ xua đàn ruồi bu trên quầy thức ăn. 

"Tôi làm ruộng nhưng tranh thủ vụ vải bán lợn quay để có đồng ra đồng vào, hết tháng này là nghỉ thôi” – chị Hòa cho biết. Lúc này, nhiều thực khách đã kịp tấp vào lề đường mua thức ăn cho bữa tối mà không màng đến mùi khó chịu từ đống rác xung quanh, bụi bẩn do người xe qua lại. Khu vực chợ Kim có hơn chục hàng quán di động mới "mọc" nhân vụ thu hoạch vải thiều song nhiều món ăn được chế biến ngay tại vỉa hè, xung quanh là giấy ăn, rác thải, khay đựng không được che đậy. 

Các chủ hàng thường "vận hành” bằng tay trần khi pha chế... không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Chị Trần Thị Hồng, xã Phượng Sơn chia sẻ: "Biết thức ăn bày bán lề đường bụi bẩn nhưng "khuất mắt... cho qua", sử dụng chưa thấy ngộ độc nên vẫn dùng".

Nhiều hàng quán vỉa hè mọc lên không bảo đảm ATVSTP, gây nguy hại cho sức khoẻ con người. Chị Nguyễn Thị Hồng, khu Hà Thị, thị trấn Chũ kể: "Hôm trước vì quá trưa nên tôi mua vài món ăn ven đường, trong đó có nấm xào thịt. Sau bữa ăn, tôi và con gái bị đau bụng, đi khám được biết bị ngộ độc thể nhẹ. Từ đấy, gia đình tôi... "cạch" hàng ăn sẵn”.

Thức ăn sống, chín bày chung, không được che đậy tại chợ Kim, xã Phượng Sơn.

Thức ăn đường phố hay thức ăn vỉa hè là các loại thức ăn, đồ uống đã chế biến sẵn và phục vụ tại chỗ theo yêu cầu của khách hàng đang được nhiều người lựa chọn. Tuy nhiên, song hành với những tiện ích, thức ăn đường phố tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Được biết, chỉ trong mùa thu hoạch vải thiều, trên địa bàn huyện Lục Ngạn xuất hiện hàng trăm điểm bán hàng ăn uống di động hoặc mọc lên ven đường, vỉa hè không bảo đảm ATVSTP. 

Trao đổi về vấn đề này, ông Chu Văn Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện thừa nhận: "Vào vụ vải thiều có nhiều hàng quán không bảo đảm ATVSTP. Các quán xuất hiện tự phát, kinh doanh "chóng vánh” nên khó quản lý, kiểm soát. Mặc dù chưa có vụ ngộ độc thực phẩm lớn, song từ đầu vụ vải đến nay trên địa bàn đã có 26 trường hợp rối loạn tiêu hoá do sử dụng thức ăn không bảo đảm vệ sinh phải điều trị tại bệnh viện". 

Qua tìm hiểu được biết, những chủ kinh doanh thường là người có thu nhập thấp, chưa được trang bị kiến thức cần thiết về ATVSTP để bảo vệ sức khỏe cho khách hàng. Nhiều người vì lợi trước mắt đã chọn nguồn nguyên liệu chế biến thức ăn, đồ uống không rõ nguồn gốc, kém chất lượng để giảm chi phí, tăng lợi nhuận. 

Mặt khác, thức ăn được bày bán ở lề đường chịu tác động trực tiếp từ nhiều nguồn ô nhiễm môi trường: bụi, rác thải, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn… Trong khi người bán hàng vi phạm các quy định về ATVSTP thì người tiêu dùng khá "dễ dãi” trong việc sử dụng thức ăn đường phố, tự làm ảnh hưởng tới sức khỏe. 

Mặc dù nhiều hàng quán ăn uống không bảo đảm vệ sinh ở Lục Ngạn chỉ xuất hiện trong mùa thu hoạch vải thiều nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Để hạn chế tình trạng này, các cơ quan chức năng của huyện, UBND các xã, thị trấn cần tăng cường kiểm tra, "siết" dịch vụ này theo các quy định về kinh doanh dịch vụ ăn uống bảo đảm ATVSTP. 

Cùng đó, Trung tâm Y tế dự phòng đẩy mạnh tuyên truyền để chủ các cơ sở chế biến, kinh doanh và người tiêu dùng nâng cao nhận thức, chủ động nói "không" với thức ăn đường phố không bảo đảm ATVSTP. Nhiều ý kiến cho rằng điều quan trọng là người tiêu dùng phải "là người thông thái”, biết lựa chọn thức ăn phù hợp, bảo đảm vệ sinh để phòng tránh bệnh. Các cơ quan chức năng thực hiện nghiêm chế tài xử lý trường hợp vi phạm về ATVSTP, góp phần bảo đảm an toàn cho sức khỏe người dân.