Ngày đêm bám chốt canh kho báu

Núi Vạn Cung có một phần tiếp giáp với tỉnh Lạng Sơn. Còn nhớ, hơn chục năm trước, nơi đây từng là điểm nóng về tình trạng khai thác vàng trái phép. Để bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá đó, huyện Lục Ngạn đã bố trí Tổ cắm chốt tại thôn Nũn. Hơn chục năm nay, các thành viên trong tổ không quản khó khăn, bám chốt, bám rừng nêu cao tinh thần cảnh giác, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trước đề xuất của tôi về việc theo chân đoàn tuần tra, bảo vệ mỏ vàng trên núi Vạn Cung, Trung tá Đoàn Thế Nam, Phó trưởng Công an xã Nam Dương (Công an huyện Lục Ngạn), Tổ trưởng Tổ cắm chốt nói: “Mùa này trên núi hay mưa, phải chờ nắng to mấy hôm mới có thể di chuyển bằng xe máy, nếu đi bộ từ chân núi lên hết chừng 4 giờ đồng hồ”.

Cuối tháng 5, chọn ngày nắng đẹp, sớm tinh mơ, Trung tá Nam điện thoại cho tôi thông báo để thu xếp thời gian lên cho kịp, sau đó anh trực tiếp xuống chân núi đón tôi. Vừa đi, chúng tôi vừa nghe ngóng thời tiết, có tiếng sấm ầm ì bên mạn huyện Hữu Lũng (Lạng Sơn) nên mọi người giục nhau đi khẩn trương. Đoàn xác định, hễ gặp mưa thì sẵn sàng ăn ngủ lại lán, khi nào hết mưa mới xuống núi.

Lên Vạn Cung chỉ có một lối mòn độc đạo cắt ngang qua rừng phòng hộ, cũng là lối trước đây “vàng tặc” từng sử dụng để vận chuyển công cụ, đồ nghề lên khai thác vàng trái phép. Quãng đường từ UBND xã Phong Minh đến lán của Tổ cắm chốt khoảng chục cây số, trong đó một nửa là đường rừng. Chiếc xe máy do hai thanh niên người bản địa chở chúng tôi thỉnh thoảng lại gằn lên, nhích từng chút một.

Mùa này núi Vạn Cung đẹp đến lạ, hoa rừng đủ sắc, chim kêu rộn ràng, suối reo róc rách. Lên đỉnh núi, không khí mát lạnh, sương mờ giăng giăng... Chợt nghĩ, giá như đường giao thông thuận lợi, nơi này có thể phát triển thành điểm du lịch sinh thái hấp dẫn. Cắt ngang mạch suy nghĩ của tôi, Trung tá Nam trải lòng: “Cảnh đẹp thế chỉ người đi trải nghiệm, du lịch thì thích, chứ như chúng tôi lên đây ở thì heo hút, buồn lắm”.

Lên gần đỉnh núi Vạn Cung, có một chiếc lán dựng bằng khung sắt, lợp mái tôn, bên trong kê những tấm phản đơn sơ thay cho giường. Đây chính là nơi ở và sinh hoạt của các thành viên tổ cắm chốt. Không điện lưới, sóng điện thoại thì chập chờn, tuy có máy phát điện nhưng hãn hữu anh em mới dám nổ máy vì còn liên quan đến xăng dầu. Mọi người đã quen với cảnh ăn rừng, ngủ rừng hay những khi bị muỗi, ruồi trâu, ong đốt trong lúc đi tuần. Mùa đông đến, họ phải chống chọi với những trận giá rét như cắt da cắt thịt, thậm chí nhiều lần nơi đây xuất hiện băng giá.

Trên núi Vạn Cung, dấu tích của “vàng tặc” để lại ở nhiều nơi, đó là hàng chục đường hầm sâu từ 70 - 200 m. Một số hầm đất bị sạt lở nham nhở và cả kho chứa những công cụ, máy móc làm vàng do lực lượng chức năng thu giữ. Một vạt cây chanh rừng vươn quá đầu người đã cho quả. Theo Trung úy Vi Văn Trang, Công an xã Phong Minh, những cây chanh này được mọc lên từ hạt do năm xưa “vàng tặc” vứt lại.

Từng lối mòn trong rừng đều in hằn dấu chân của thành viên trong Tổ cắm chốt. Theo quy định, mỗi ngày các thành viên thay phiên nhau tuần tra theo vòng tròn khép kín để nắm tình hình, khi thấy người dân đi rừng hoặc đối tượng khả nghi đến khu vực bãi vàng, các đồng chí sẽ tuyên truyền, giải thích, nhắc nhở và yêu cầu rời đến nơi khác. Nếu tình hình có chiều hướng phức tạp, Tổ sẽ báo cáo về huyện xin ý kiến chỉ đạo, xử lý.

Theo điều tiết, phân công của Trưởng Công an huyện, trên mỏ vàng lúc nào cũng có ít nhất 3 đồng chí công an thường trực. Nhân sự được điều động luân phiên từ công an các xã, thị trấn, 15 ngày đổi người trực một lần. Trung tá Nam nhận nhiệm vụ cắm chốt trên mỏ vàng nửa tháng, hôm tôi lên, anh đã bước sang ngày trực thứ mười ba trên đỉnh Vạn Cung.

Chờ đánh thức tài nguyên quý

Tổ cắm chốt trên núi Vạn Cung được Chủ tịch UBND huyện Lục Ngạn kiện toàn với 8 thành viên, thành phần gồm: Công an huyện (4 người), còn lại Ban Quản lý rừng phòng hộ Cấm Sơn; Hạt Kiểm lâm Lục Ngạn; Trung tâm Phát triển quỹ đất và quản lý trật tự giao thông, xây dựng, môi trường cùng UBND xã Phong Minh, mỗi đơn vị 1 người. Tổ do cán bộ Công an huyện làm tổ trưởng. Bên cạnh việc cắm chốt, tuần tra, ngăn chặn, xử lý kịp thời hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản trái phép, giữ gìn an ninh trật tự, Tổ còn quan tâm tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khoáng sản đến các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và toàn thể nhân dân trên địa bàn.

Mặc dù đến nay tình hình đã yên ổn nhưng nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng vùng giáp ranh, rừng núi để khai thác vàng trái phép luôn hiện hữu. Đơn cử như khoảng tháng 11/2023, tại khu vực bãi vàng có xảy ra việc khai thác khoáng sản trái phép nhưng đã được Công an huyện, Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp với UBND xã Phong Minh kiểm tra, ngặn chặn, xử lý kịp thời.

Hơn 20 năm công tác tại Trạm Bảo vệ rừng Phong Minh (Ban Quản lý rừng phòng hộ Cấm Sơn), Trạm trưởng Nguyễn Văn Tuyến - thành viên Tổ cắm chốt nắm khá rõ diễn biến tình trạng khai thác vàng trái phép ở Vạn Cung từ những ngày đầu. Theo lời anh kể: Mỏ vàng ở Vạn Cung không rõ ai phát hiện ra, nhưng từ năm 2010 rất đông người ở tỉnh ngoài cùng một số người dân trên địa bàn xã Phong Minh lên núi tổ chức khai thác vàng trái phép, gây ra nhiều hệ lụy.

Đến năm 2011, 2012, khi phát hiện trên núi có từ 60-70 hố đào vàng, công trường khai thác vàng sáng đèn cả ngày lẫn đêm, lực lượng chức năng, chính quyền địa phương đã tổ chức truy quét các nhóm “vàng tặc”. Thậm chí cuối năm 2012, hàng chục chiến sĩ cảnh sát cơ động thuộc Công an tỉnh được tăng cường về nằm vùng trên núi 6 tháng, đến khi bình yên, lực lượng này mới rút đi, nhưng Tổ cắm chốt vẫn được duy trì đến giờ. “Hồi ấy, trên Vạn Cung khá phức tạp, có tình trạng “vàng tặc” tranh giành địa bàn, cờ bạc, nghiện hút, mại dâm và cả tai nạn lao động. Lực lượng chức năng đã tổ chức đấu tranh, truy quét các nhóm này”, anh Tuyến cho biết.

Theo Thượng tá Nguyễn Văn Duân, Trưởng Công an huyện Lục Ngạn, trước đây, vai trò Tổ trưởng Tổ cắm chốt được giao cho Phòng Tài nguyên và Môi trường nhưng hiện tượng khai thác vàng trái phép vẫn tái diễn. Từ năm 2019, UBND huyện giao Công an huyện làm tổ trưởng phối kết hợp với các lực lượng khác để thực hiện nhiệm vụ tuần tra, bảo vệ tài nguyên. Trong đó, các đồng chí công an được chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ cả thứ Bảy, Chủ nhật lẫn ngày lễ, Tết, chỉ khi nào hết lương thực, thực phẩm, anh em mới cắt cử người xuống núi mang lên.

Do làm tốt công tác điều tra cơ bản, cộng thêm đẩy mạnh tuyên truyền vận động nên đến nay, vấn đề an ninh trật tự trên núi Vạn Cung được bảo đảm, duy trì tốt, hầu như không còn tình trạng khai thác vàng trái phép. "Mặc dù phải hoạt động trong điều kiện thiếu thốn, có thời điểm mưa dài ngày, quãng đường di chuyển xa, phương tiện khó khăn nhưng lãnh đạo đơn vị luôn động viên cán bộ, chiến sĩ kiên trì bám trụ ngày đêm, làm tốt nhiệm vụ được giao. Bởi là mỏ vàng nên hễ không có cán bộ ở chốt là đối tượng khai thác trái phép lại xuất hiện ngay”, Thượng tá Nguyễn Văn Duân khẳng định.

Được biết, một doanh nghiệp đã xin chủ trương vào thăm dò, đánh giá trữ lượng, tiến tới đề nghị cấp giấy phép khai thác tại mỏ vàng Vạn Cung nhưng đến nay các thủ tục vẫn chưa hoàn thành. Vì thế bao năm nay, dù khó khăn, gian khổ đến mấy, các thành viên Tổ cắm chốt vẫn kiên trì bám trụ "ăn núi, ngủ rừng" trên Vạn Cung để bảo vệ tài nguyên quý hiếm. Ngày nào, mỏ vàng còn chưa được thăm dò, khai thác theo quy định của pháp luật thì Tổ cắm chốt vẫn chưa thể rút về.

Bài, ảnh: Nguyễn Hưởng

Cháy mỏ vàng tại Peru, ít nhất 27 người thiệt mạng

Ít nhất 27 người đã thiệt mạng trong một vụ cháy mỏ vàng tại một khu vực hẻo lánh thuộc tỉnh Arequipa, phía Nam Peru, theo thông báo ngày 7/5 của cơ quan công tố của quốc gia Nam Mỹ này.

Tai nạn mỏ vàng ở Trung Quốc khiến nhiều người chết

6 người thiệt mạng sau khi một đám cháy bùng phát tại mỏ vàng ở tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc hôm 17/2.

Sập mỏ vàng tại Sudan, hơn 30 thợ mỏ thiệt mạng

Ngày 28/12, giới chức Sudan cho hay ít nhất 31 thợ mỏ đã thiệt mạng và 8 người khác mất tích trong một vụ sập mỏ vàng tại nước này.

Nổ mỏ vàng ở Trung Quốc khiến 22 thợ mỏ bị mắc kẹt dưới lòng đất

Tối 11/1, giới chức tỉnh Sơn Đông, miền Đông Trung Quốc, cho biết một vụ nổ đã xảy ra tại mỏ khai thác vàng đang được xây dựng ở tỉnh này, khiến 22 thợ mỏ bị mắc kẹt trong lòng đất.