Nói vậy thì vẫn là câu chuyện “biết rồi khổ lắm nói mãi” nhưng thử ở gần nhà nuôi lợn một hôm thôi, bạn sẽ thấy nó… khủng khiếp đến mức nào. Tôi về xã Hồng Giang (Lục Ngạn) cùng với mấy người bạn vào ngày nghỉ, với mong muốn về quê ăn hoa quả, lợn gà sạch, hưởng gió trời. Nhà bạn tôi vài năm nay luôn là địa chỉ quen thuộc để gặp gỡ bạn bè, vì nhà cửa, vườn tược rộng rãi thoáng mát, cây, con đều tự túc, của nhà làm ra, cái gì cũng sạch. Tuy nhiên, tất cả đều… vỡ mộng, từ cái chuồng lợn nhà hàng xóm mà ra.

Bước vào nhà là mùi phân lợn đặc trưng. Ai cũng nghĩ chắc chỉ thoang thoảng thế, vì trời có gió. Đến khi nấu nướng, dọn mâm cơm ra thì ruồi, nhặng ở đâu bu vào, đuổi không kịp. Bố bạn tôi vài tháng nay ho hắng, sổ suýt, có lẽ cũng vì ô nhiễm môi trường. Bữa ăn hôm đó vừa ăn vừa đuổi ruồi, ai gắp gì cũng sợ, thành ra ăn qua loa, chiếu lệ, mất vui.

Hai nhà ở gần nhau, tuy đất ở quê rộng đấy nhưng nước thải từ chuồng lợn xả trực tiếp ra cái rãnh nhỏ. Phân lợn dọn từ chuồng ra thẳng sân, chất cao như ngọn núi ủ ít rơm rạ bên trên. Hôm nào nhà bên này nhắc nhở nhiều thì phun chế phẩm sinh học, còn không thì mặc kệ, vì họ chỉ chăn nuôi, không ở đấy. Bao “hương hoa’, hàng xóm phải chịu mà chẳng biết kêu ai.

Vẫn biết lợi ích kinh tế từ chăn nuôi không nhỏ, tuy nhiên nếu “đầu ra” cái gì cũng xả vô tư thì thật là hiểm họa với môi trường và những hộ xung quanh. Các cơ quan chức năng đi kiểm tra, xử phạt xong đâu lại đóng đấy; chưa kể, số trang trại, tổng đàn tăng thì vi phạm cũng tăng theo.

Nguyên nhân sâu xa vẫn là lợi ích. Các chủ trang trại khi xin phép có cam kết về bảo vệ môi trường, đầu tư hệ thống xử lý nước thải, hầm biogas, sử dụng chế phẩm sinh học xử lý chất thải… nhưng chỉ dừng ở mức đối phó, cho có mà thôi. Nếu có bị kiểm tra, xử lý, nộp phạt xong rồi đâu lại đóng đấy, nhờn luật.

Quy định về bảo vệ môi trường ở các cơ sở chăn nuôi đã có, đặc biệt không được nuôi xen kẽ khu dân cư, tuy nhiên, vì lợi ích kinh tế, điều này đã bị bỏ qua. Đã đến lúc cần xử lý nghiêm, thậm chí đình chỉ hoạt động của các cơ sở chăn nuôi  khi để xảy ra ô nhiễm, vì môi trường sống lâu dài của nhân dân.

Hồng Châu