Giống lạc đỏ sau khi được phục tráng năng suất có thể đạt 24 tạ/ha.

Giống lạc đỏ được trồng từ lâu đời tại tỉnh Bắc Giang, tập trung chủ yếu ở huyện Tân Yên. Lạc có chất lượng hạt ngon, tỷ lệ lạc nhân cao, vỏ mỏng, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Tuy nhiên, do việc nhân giống thủ công của người dân dẫn đến nguồn giống lạc lâu ngày bị thoái hóa, năng suất giảm. Chính vì vậy, diện tích trồng lạc đỏ đến nay còn rất ít và được thay thế bởi các giống lạc mới. 

Năm 2014, Trung tâm Thực nghiệm sinh học nông nghiệp công nghệ cao (CNC) triển khai thực hiện dự án “Phục tráng và phát triển nguồn gen giống lạc đỏ Bắc Giang”. Đây là dự án khoa học cấp tỉnh, thời gian thực hiện hai năm (từ tháng 11-2014 đến 11-2016).

Để mở rộng diện tích trồng giống lạc đỏ Bắc Giang, duy trì nguồn gien quý cũng như phát triển thành vùng sản xuất lạc tập trung theo hướng hàng hóa, chính quyền và ngành chức năng của tỉnh cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân trồng lạc". Thạc sĩ Trịnh Thị Thanh Hương

Thạc sĩ Trịnh Thị Thanh Hương, Trung tâm Thực nghiệm sinh học nông nghiệp CNC, Chủ nhiệm dự án cho biết: Dự án được thực hiện tại vùng trồng có nguồn gen lạc đỏ Bắc Giang ở ba xã của huyện Tân Yên. Các mô hình thí nghiệm được Trung tâm phối hợp với HTX Sản xuất dịch vụ giống cây trồng, vật nuôi Đức Cảnh, thực hiện trên diện tích 7ha của 80 hộ dân. Để phục tráng ra hạt giống xác nhận, các nhà khoa học đã thực hiện trong ba vụ. Quá trình tham gia, người dân được hướng dẫn cách làm đất, trồng, bón phân, chăm sóc; các thử nghiệm đều có nhật ký theo dõi...

Ông Dương Văn Đạt, thôn Bình Chương, xã Lan Giới được dự án hỗ trợ canh tác giống lạc đỏ vụ thứ hai. Cách đây vài năm, gia đình ông vẫn trồng giống lạc đỏ tự chọn qua các vụ. Tuy năng suất thấp nhưng giá bán cao nên ông vẫn duy trì trồng. Đầu năm 2016, được hỗ trợ canh tác mô hình giống siêu nguyên chủng với quy mô 1 mẫu, đến vụ thu đông năm nay, ông nhân rộng mô hình lên 1 ha bởi chất lượng, năng suất lạc đều cao hơn nhiều so với giống cũ.

Theo tính toán của các hộ tham gia, giống lạc đã phục tráng năng suất tăng từ 5-10% so với giống lạc đỏ cũ chưa được phục tráng. Cụ thể, sản lượng thực thu của giống lạc đã phục tráng là 24 tạ/ha, giống chưa phục tráng là 20,5 tạ/ha. Về giá trị kinh tế, sản xuất 1 ha hạt giống lạc đã phục tráng thu về khoảng 43 triệu đồng, cao hơn khoảng 17 triệu đồng so với giống chưa phục tráng. 

Ông Thân Văn Cảnh, Giám đốc HTX Sản xuất dịch vụ giống cây trồng, vật nuôi Đức Cảnh cho biết: Toàn bộ giống sản xuất qua các vụ đều được dự án thu mua với giá cao gấp hai lần so với giống lạc hiện đang canh tác. Bên cạnh hỗ trợ quy trình canh tác, các hộ thành viên tham gia dự án còn được hỗ trợ giống, phân bón; sản phẩm giống tạo ra được bao tiêu toàn bộ với giá 50 nghìn đồng/kg.

Sau hai năm triển khai, có thể khẳng định, dự án mang lại hiệu quả thiết thực, được bà con nông dân đánh giá cao. Theo bà Trương Thị Hồng Minh, Trưởng phòng Quản lý khoa học (Sở Khoa học và Công nghệ), giá trị của dự án không chỉ ở hiệu quả kinh tế mà quan trọng hơn là đã phục tráng được giống lạc đỏ Bắc Giang, giữ được những đặc tính tốt của giống, bảo tồn được nguồn gen quý. Qua đó, giúp người dân nắm bắt được quy trình kỹ thuật phục tráng và canh tác, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp.

Công Doanh - Hoàng Thoa