Công trình xây dựng vi phạm tại thôn Đồng Thông, xã Tuấn Mậu (Sơn Động).

Tháng 5-2016, một số hộ dân thôn Đồng Thông, xã Tuấn Mậu (Sơn Động) đổ xô xây dựng công trình trên diện tích đã được quy hoạch xây dựng Khu du lịch văn hóa tâm linh Tây Yên Tử. Theo UBND xã Tuấn Mậu, chỉ trong khoảng một tuần, thôn Đồng Thông có 27 hộ xây dựng 63 công trình vi phạm. Không chỉ nhà cửa, chuồng trại được làm tạm bợ, nhiều bể nước, tường rào cũng dựng chơi vơi ven núi… 

Phần lớn công trình đều không được sử dụng mà chỉ để chờ đền bù khi thu hồi đất. Khi các vụ việc xảy ra, UBND xã đã lập biên bản vi phạm, tống đạt quyết định xử phạt hành chính, yêu cầu các hộ tự tháo dỡ. Sự việc này để lại bài học đắt giá cho các hộ dân khi vừa mất tiền xây dựng công trình vừa bị xử phạt, cưỡng chế phá bỏ. 

Tại dự án nâng cấp cải tạo đường tỉnh 293, đoạn từ trung tâm thị trấn Thanh Sơn đi xã Long Sơn (Sơn Động) cũng có tình trạng tương tự. Trong thời gian các đơn vị chức năng hoàn thiện hồ sơ triển khai dự án, nhiều gia đình nhanh chóng xây tường rào, bể nước, công trình phụ để chờ bồi thường. 

Ông Phạm Văn Hảo, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Thanh Sơn cho biết: “Đến nay, UBND thị trấn đã lập biên bản đình chỉ, xử lý 30 công trình vi phạm tại thôn Đồng Thanh. Các lỗi vi phạm chủ yếu là xây dựng công trình không phép trên diện tích đất hành lang an toàn giao thông, vi phạm quy hoạch chung của thị trấn”. Thực trạng trên khiến cho công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trở nên phức tạp. Sau đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh cùng UBND huyện Sơn Động, đơn vị tư vấn đã điều chỉnh hướng tuyến để tránh những "lô cốt" dựng sẵn. 

Sự việc như trên cũng xảy ra ở nhiều địa phương khác. Không chỉ làm những công trình kiên cố, khi có dự án, nhiều diện tích đất trồng lúa, rau màu ngắn ngày cũng nhanh chóng biến thành rừng cây lâm nghiệp, cây lâu năm, cây cảnh… có giá trị bồi thường cao hơn. 

Trao đổi về vấn đề này, ông Vi Thanh Quyền, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, các trường hợp tự ý xây dựng công trình trên đất đã có quy hoạch được duyệt và công bố là hành vi vi phạm pháp luật. Để quản lý tốt trật tự xây dựng sau công bố quy hoạch, ngành chức năng và chính quyền địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cắm mốc địa giới để người dân hiểu rõ về vị trí quy hoạch, chức năng, mục đích sử dụng đất của từng khu vực. Đồng thời, tăng cường quản lý, kịp thời phát hiện các trường hợp vi phạm, không để bùng phát trên diện rộng.

Việc khắc phục hệ lụy từ tình trạng trên rất khó khăn. Mặc dù biết các hộ vi phạm nhưng việc xác định thời điểm vi phạm rất khó do người dân thiếu hợp tác, có nơi chính quyền cơ sở còn né tránh... Đây cũng là một trong những nguyên nhân làm chậm việc bàn giao mặt bằng, khiếu kiện kéo dài ảnh hưởng đến tiến độ triển khai một số dự án. 

Tục ngữ có câu "tham thì thâm", việc "xây dựng công trình chờ đền bù" đã mất tiền của xây dựng lại còn bị phạt.

Hồng Dương