Đầu tiên là vụ ngộ độc rượu tập thể tại bản Tả Chải, xã Ma Ly Chải, huyện Phong Thổ (Lai Châu) từ ngày 10 đến 13-2. Hậu quả là 9 người tử vong và hơn 100 người ở xã này và một số xã lân cận bị ảnh hưởng. Tiếp đó là vụ ngộ độc tập thể xảy ra tại  thôn 3, xã Đản Ván, huyện Hoàng Su Phì (Hà Giang) trưa 13-2 do ăn cỗ đám cưới làm 87 người phải nhập viện (rất may không ai tử vong). Nguyên nhân là thực phẩm trong đám cỗ chứa vi sinh, bị ôi thiu. Trước đó, ngày 7-2, Bệnh viện Đa khoa TP Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) tiếp nhận 16 bệnh nhân tại buôn NaoA, xã Ea Tul, TP Buôn Ma Thuột, có triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt, nôn ói do ăn gỏi lợn, uống nước giếng. 

Như vậy, chung quy lại nguyên nhân các vụ ngộ độc trên đều do sử dụng thực phẩm, đồ uống không an toàn. Thực trạng đó tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo, nhất là trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm còn không ít vấn đề đáng phải suy nghĩ.

Thông tin từ ngành chức năng cho thấy, qua hoạt động thanh tra, kiểm tra còn tình trạng một bộ phận người dân sử dụng chất cấm trong chăn nuôi; rau, quả vi phạm chỉ tiêu dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thủy sản nuôi vi phạm chỉ tiêu hóa chất, kháng sinh cấm và vượt giới hạn cho phép. Điều này lý giải vì sao nhiều hộ dân thường để riêng một luống rau, vài cây ăn quả, mấy con gà, vịt để nhà ăn chứ không ăn những thứ mang bán. 

Không chỉ người sản xuất, tư thương, chủ bếp ăn tập thể vì lợi nhuận cũng không từ việc buôn bán, sử dụng thực phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc, sắp hết hạn sử dụng, thậm chí ôi thiu. Người tiêu dùng do thiếu kiến thức, kinh nghiệm nên mua phải thực phẩm, đồ uống không an toàn. Hậu quả của việc này không chỉ là các vụ ngộ độc thực phẩm cấp tính như trên mà nhiều người bị ngộ độc mạn tính mà không hề hay biết. Lý do là ngộ độc mạn tính thường không có dấu hiệu rõ ràng sau khi ăn uống phải các thức ăn ô nhiễm, những chất độc có trong thức ăn này sẽ tích lũy ở những bộ phận trong cơ thể, ảnh hưởng tới quá trình chuyển hóa các chất, rối loạn hấp thụ gây nên suy nhược, mệt mỏi kéo dài hay các bệnh mãn tính khác, cũng có khi các chất độc làm biến đổi các tế bào và gây ung thư.

Thực phẩm là nguồn cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể con người nhưng nếu thực phẩm không an toàn thì có thể trở thành nguồn gây bệnh. Các khâu từ sản xuất đến kinh doanh, bảo quản, chế biến thực phẩm đều có nguy cơ gây bệnh nếu không tuân thủ các quy định. Vì vậy, vấn đề đặt ra hiện nay là tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm với cộng đồng của người sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm. Chỉ khi nào những đối tượng này thấy rằng bảo vệ sức khỏe cộng đồng quan trọng như bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình mình thì việc phòng chống ngộ độc thực phẩm mới hiệu quả. Người tiêu dùng cũng cần nâng cao kiến thức trong chọn mua thực phẩm, thực hiện nghiêm các nguyên tắc ăn chín, uống sôi. Các chuyên gia trong lĩnh vực này khuyến cáo người dân nên nắm vững một số nguyên tắc chung như: Ưu tiên chọn mua sản phẩm có bao gói, nhãn mác với thông tin rõ ràng về xuất xứ hàng hóa, chỉ tiêu chất lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng..tại các địa điểm kinh doanh sạch sẽ, bảo đảm vệ sinh thú y, có uy tín về chất lượng, có niêm yết giá theo quy định; hạn chế các loại thực phẩm chế biến sẵn vì các sản phẩm này để ra ngoài môi trường rất dễ bị ôi thiu.

Huy Nam