TP Bắc Giang đổi mới từng ngày.  Ảnh: Hà Mi

Phải, đã hai chục năm. Tôi ngẫm quê tôi mà nhiều lúc vẫn rất đỗi kinh ngạc. Làng quê tôi tiếng ở giáp thành phố cũng có chợ lớn nhất vùng, gần con sông dài rộng nhất tỉnh, cũng cạnh quốc lộ, tỉnh lộ mà không sao giàu lên được, đã thế còn quá nhiều hộ nghèo. Vậy mà chỉ trong vòng hai mươi năm, làng tôi lên phường. Không sao nhận ra cái làng quê bé nhỏ thuở nào với những căn nhà ngói thấp tè bị vây bọc bởi các lũy tre dày đặc và ao hồ. Làng bây giờ san sát nhà cao tầng kiểu cách duyên dáng, những cửa hàng, cửa hiệu. Các ngõ xóm nối với nhau bằng đường nhựa, đường bê tông bóng loáng. Đêm, làng lọt thỏm trong lung linh ánh điện hắt ra từ các con đường, tựa như ốc đảo ánh sáng. 

Điều kỳ diệu ấy không phải chỉ có ở làng tôi – một làng đã lên phường mà có ở nhiều nơi trong tỉnh. Tôi đã đến những xã, bản heo hút nhất ở huyện vùng cao Sơn Động, những Vân Sơn, Phúc Thắng, Thạch Sơn, những Long Sơn, Dương Hưu. Không thể ai ngờ ở nơi một thời mang tiếng khỉ ho cò gáy, rừng thiêng nước độc nay đã sầm uất, có máy cày, máy bừa, máy gặt, có ô tô lớn, nhỏ của tư nhân, có hàng hóa phong phú, có những căn nhà tựa như biệt thự mà thường chỉ xuất hiện ở chốn thị thành.  Ai ngờ những đường ngõ đất sỏi chật hẹp, gập ghềnh vào bản, chỉ vừa đủ người đi dắt con trâu nay đã trải bê tông phẳng lì, rộng tới hai dây thừng, đủ ô tô tránh nhau, đã vậy lại mở đường liên bản. Ai ngờ con sông hung dữ trong mùa nước lũ đã từng ngăn cách bao bản làng, khiến người dân bất lực khi phải vượt qua giờ đã có cây cầu vĩnh cửu chắn ngang, thỏa mong ước từ bao đời.

Bắc Giang chúng ta đã có những vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, tạo được sản phẩm đặc trưng, có thương hiệu. Ấy là gà đồi Yên Thế, là nấm Lạng Giang, na Lục Nam, lạc giống Tân Yên, lúa thơm Yên Dũng, vải thiều Lục Ngạn… Diện tích rừng bao phủ khá lớn. Vùng đất tỉnh ta rộng lớn, chủ yếu là trung du, miền núi, thực sự là tiềm năng quý báu mà không phải bất cứ tỉnh nào ở miền Bắc cũng có được. 

Ông bạn nhà báo của tôi kể rằng, một chủ doanh nghiệp có tiếng tới Bắc Giang để tìm hiểu đầu tư. Anh thuê máy bay trực thăng bay 2 lần trên bầu trời tỉnh nhà và sau khi khảo sát kỹ đã thổ lộ: “Bắc Giang đang có lợi thế tạo ra sự khác biệt tuyệt vời để phát triển so với các tỉnh xung quanh”. Cái sự khác biệt mà anh nhấn mạnh chính là dân cư đông, đất rộng với đặc trưng nhiều vùng, có điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp. Từ lợi thế này mà phát triển cây trồng, chăn nuôi, du lịch và các dịch vụ. Trong khi nhiều tỉnh đang đua nhau làm công nghiệp, lấy đó làm mũi nhọn, liệu Bắc Giang có nên thế chăng? Công nghiệp nhanh chóng đưa tới phồn thịnh dẫu phải trả giá cao về môi trường, đất đai. Mỗi tỉnh, thành có đặc điểm riêng, khó theo một công thức. Bắc Giang sẽ tìm ra một sự khác biệt để vừa giàu có vừa phát triển vững chắc? Triết lý của Bắc Giang là gì? Một vùng đất đáng sống? Một vùng đất xanh? Một vùng đất nghĩa tình?... Có lẽ chúng ta phải suy nghĩ trước ý tưởng, giãi bày của doanh nhân ấy.  

Đã qua hai mươi mùa xuân trở lại tên gọi Bắc Giang thân thương. Những gì chúng ta làm được thật phấn khởi, tự hào. Bắc Giang đứng thứ ba toàn quốc về vùng trồng cây ăn quả, thứ nhất về vải thiều và là một trong hai tỉnh dẫn đầu về sản lượng chăn nuôi. Đến với Bắc Giang là đến với màu xanh, là trập trùng cây ăn quả, là ngút ngàn keo, là cánh đồng lúa trải dọc ven sông, là những khu rừng trù phú bên sườn Tây Yên Tử. Niềm mong ước từ lâu về sự hoàn thiện điện, đường, trường, trạm đã thành hiện thực. “Con đường tâm linh” chạy từ TP Bắc Giang đến vùng đất Tây Yên Tử chẳng những phục vụ phát triển du lịch mà còn tạo động lực phát triển kinh tế cho cả các nơi đi qua. Trường học khang trang bề thế hiện diện ở các xã vùng cao. Năm 2016, toàn tỉnh có gần 91% xã, phường, thị trấn đạt bộ tiêu chí về y tế, vượt mục tiêu đề ra.

Lễ bàn giao tổ chức Đảng Hà Bắc về Đảng bộ tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh. Ảnh tư liệu

Hình ảnh nông thôn Bắc Giang hôm nay đã khác xưa. Vẫn đồng đất ấy, vẫn tên làng tên xóm ấy nhưng cả diện mạo và sinh lực đã hoàn toàn đổi thay. Đang ngày càng ít đi cái cảnh con trâu đi trước, cái cày theo sau mà đã vang dậy tiếng máy cày, máy bừa. Cũng đang ít dần các cánh đồng mọi chốn chỉ thấy lúa mà đã có cánh đồng mẫu chuyên canh từ cây dược liệu, thực phẩm đến cây công nghiệp đem lại hiệu quả kinh tế cao. Làng quê bây giờ không phải chỉ có lũy tre bao bọc, cây đa, giếng nước, mái đình mà đã san sát nhà ngói, nhà cao tầng, có chợ ngã ba ngã tư, có cửa hàng cửa hiệu và nhiều nơi đã là phố làng. Phong trào xây dựng nông thôn mới đang lan tỏa, phát triển. 49 xã đạt chuẩn nông thôn mới trong tỉnh hiện nay dù còn ít ỏi nhưng sẽ tạo đà đi tới từ mùa xuân Đinh Dậu này.

Cuộc sống con người đâu chỉ ăn ngon mặc đẹp, nhà cao cửa rộng mà còn cần một xã hội tốt đẹp, bình yên, là con người được tôn trọng, thương yêu. Hạnh phúc cho chúng ta là đất nước ổn định, quê hương yên bình. Những tệ nạn nhức nhối đang từng bước bị đẩy lùi. Hệ thống an sinh xã hội ngày càng được củng cố hoàn thiện. Y tế, giáo dục đã phát triển, thu nhiều thành tựu. Không thể đòi hỏi một chặng đường ngắn lại đủ đầy khát vọng, ước mơ, đi nhanh tới đích dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Vẫn còn bao điều vướng mắc phải quyết liệt giải quyết. Ấy là quy hoạch tổng thể đậm nét khác biệt ở tỉnh nhà, một triết lý bao trùm cho Bắc Giang hôm nay và những năm sau. Ấy là cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, là cơ cấu xây dựng hạ tầng các khu công nghiệp, không thể chỉ dừng lại ở gia công, lắp ráp, rất ít công nghệ cao. Ấy là chất lượng tăng trưởng chưa ổn định vững chắc. Ấy là còn chậm trễ và sai sót trong thực hiện chính sách, quy định về quản lý đất đai, chế độ đối với thương binh, nạn nhân chất độc màu da cam. Ấy là một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy giảm ý chí cách mạng... 

Đã vào mùa xuân thứ 21, mùa xuân mà gà trống oai phong cất tiếng gáy rộn vang. Sẽ là một âm thanh mới vang dậy đất trời mừng những gì tốt đẹp, tươi sáng đã qua, giục giã mọi người đi tới chân trời mới. Chắc chắn những hoạch định từ trang giấy, những ý nghĩ tốt đẹp nung nấu sẽ đi vào cuộc sống, trở thành hiện thực. Bao mục tiêu đề ra sẽ hoàn thành và hoàn thành vượt mức. Gian khó tiếp tục thử thách chúng ta. Mọi vinh quang không bao giờ trải sẵn thảm đỏ và cũng khó tránh khỏi va vấp trên con đường đi tới. Nhưng niềm tin, ý chí, quyết tâm cao độ theo ánh sáng Đảng soi đường sẽ đưa chúng ta tới thành công. Và đó là bước đi tất yếu.

Tùy bút của Đỗ Nhật Minh