Cán bộ Chi nhánh Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Việt Yên thẩm định hồ sơ cấp GCN tài sản cho hộ gia đình, cá nhân.

Nhiều rào cản

Thông tư Liên tịch số 09 ngày 23-6-2016 của Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) nêu rõ, tổ chức, cá nhân vay vốn tín dụng cần có GCN quyền sử dụng đất hoặc GCN tài sản trên đất. Những loại tài sản trên đất được cấp GCN gồm: Nhà ở, công trình xây dựng khác, cây lâu năm, rừng sản xuất. 

Thực tế, nhu cầu cần cấp sở hữu tài sản rất lớn song đến nay, toàn tỉnh mới cấp hơn 130 giấy cho hộ gia đình, cá nhân; khoảng 250 giấy cho các tổ chức. Có những huyện chỉ cấp được vài GCN tài sản. Một số doanh nghiệp xây dựng cơ sở vật chất giá trị hàng chục tỷ đồng nhưng cũng không đủ điều kiện cấp giấy. 

Việc cấp GCN tài sản đạt thấp có rất nhiều nguyên nhân. Ông Nguyễn Văn Tư, Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất huyện Lục Ngạn cho biết, từ tháng 6 năm ngoái đến nay, sau khi rà soát, thẩm định hàng chục hồ sơ đăng ký cấp chứng nhận sở hữu tài sản, Văn phòng chỉ cấp được 2 giấy. Hồ sơ tồn chủ yếu do chủ hộ thiếu giấy tờ pháp lý như: Giấy phép xây dựng; giấy xác nhận hiện trạng công trình phù hợp với quy hoạch đất ở của cấp có thẩm quyền… hoặc xây nhà lấn chiếm đất vườn. 

Trường hợp nhà bà Lâm Thị Hà, thôn Đồng Quan 1, xã Tân Lập  có căn nhà 3 tầng trị giá hơn 1 tỷ đồng. Cuối năm ngoái, bà lập hồ sơ xin cấp GCN tài sản để vay vốn ngân hàng. Khi cơ chuyên môn thẩm định, đo đạc hiện trạng phát hiện nhà xây vượt diện tích đất ở được giao hàng chục m2 nên chưa được cấp giấy. 

Tại một số huyện như: Tân Yên, Lục Nam có nhiều hộ dân xây nhà lấn vào hành lang giao thông nên không bảo đảm điều kiện để được cấp GCN. Hơn nữa, hiện nay, không ít hộ chuyển quyền sử dụng đất ở qua nhiều chủ nhưng trong hợp đồng lại không xác nhận chuyển nhượng tài sản trên đất, do đó cơ quan chức năng mất thời gian thẩm tra hiện trạng. 

Thậm chí có trường hợp không tìm thấy chủ sử dụng đất ban đầu nên không thiết lập được cam kết chuyển quyền sử dụng tài sản, khó cấp giấy. Không chỉ các hộ dân, nhiều doanh nghiệp xây dựng công trình không đúng vị trí, quy mô, sai giấy phép nên chưa được cấp GCN tài sản. Đơn cử như Công ty TNHH Mạo Hợi, Cụm công nghiệp Nội Hoàng (Yên Dũng). Chủ doanh nghiệp này phản ánh, Công ty xây dựng 7 nhà xưởng cho 9 đơn vị thứ cấp thuê trên diện tích 26 nghìn m2, vượt mật độ cho phép nên chưa được cấp GCN tài sản.

Tập trung gỡ khó 

Việc chậm cấp GCN tài sản trên đất khiến các giao dịch bảo đảm vay vốn ngân hàng gặp khó khăn, gián tiếp ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các DN, hộ dân. 

Để tháo gỡ vướng mắc trên, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân vay vốn phát triển kinh tế, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo hỗ trợ đầu tư và phát triển doanh nghiệp cuối năm ngoái, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Linh giao cho Sở Xây dựng ban hành hướng dẫn thẩm quyền, trình tự, thời gian xác nhận tài sản trên đất để các tổ chức có căn cứ hoàn thiện hồ sơ đăng ký cấp GCN theo quy định của Luật Đất đai năm 2013.

Nhà xưởng trên đất của Công ty TNHH Mạo Hợi, Cụm công nghiệp Nội Hoàng (Yên Dũng) chưa được cấp GCN do xây dựng không đúng mật độ cho phép.

Được biết, Sở Xây dựng đã cơ bản hoàn thiện dự thảo quy định về việc xác nhận hiện trạng nhà ở, công trình trên đất, tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân thiết lập hồ sơ xin cấp GCN. Ông Vi Thanh Quyền, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, dự thảo quy định, UBND cấp xã xác nhận hiện trạng nhà ở của hộ gia đình, cá nhân thuộc diện không phải xin cấp phép xây dựng. UBND cấp huyện xác nhận hiện trạng nhà ở của hộ gia đình, cá nhân thuộc diện phải xin cấp phép nhưng xây dựng không đúng giấy phép. Các bản xác nhận này cần nêu rõ công trình phải phù hợp quy hoạch xây dựng, bảo đảm an toàn, phòng chống cháy nổ, không ảnh hưởng đến đê điều, hành lang giao thông, lưới điện... Những công trình xây dựng không phép thì chủ DN, hộ gia đình phải có bản vẽ mặt bằng hiện trạng đất đai và công trình, xin xác nhận của tổ chức có tư cách pháp nhân về hoạt động xây dựng.

Nhằm gỡ vướng đối với các hợp đồng chuyển nhượng đất ở mà không ghi chuyển tài sản, Sở TN&MT chỉ đạo Văn phòng Đăng ký đất đai cấp huyện hướng dẫn hộ dân thiết lập lại bản cam kết chuyển nhượng tài sản có chứng thực của UBND cấp xã. Trường hợp không xác định được chủ cũ thì có thể công khai thông tin hồ sơ cấp GCN tài sản trên loa truyền thanh xã, đồng thời niêm yết tại nhà văn hóa thôn, xã trong thời gian 1-2 tháng trước khi cấp giấy. Sở còn giao cho cơ quan chuyên môn tăng cường tập huấn, nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ địa chính cấp huyện, xã kết hợp kiểm tra, xử lý nghiêm trường hợp vi phạm. 

Về phía người sử dụng đất cần tuân thủ nghiêm các thủ tục chuyển quyền sử dụng đất theo quy định; xây dựng nhà ở đúng giấy phép, đúng diện tích được giao nhằm bảo đảm điều kiện khi đăng ký cấp giấy.

Hải Minh