Nhân viên Công ty Tài chính TNHH một thành viên Ngân hàng Việt Nam thịnh vượng tư vấn cho khách hàng về dịch vụ cho vay mua hàng trả góp.

Do chiếc điện thoại di động cũ bị rơi vỡ nên anh Tạ Ngọc Sơn, ở phường Trần Nguyên Hãn, TP Bắc Giang (Bắc Giang) muốn mua chiếc điện thoại mới nhưng khoản tiền tiết kiệm đã dùng hết cho việc khác. Tìm hiểu trên mạng Internet về dịch vụ cho vay tiêu dùng, anh Sơn mạnh dạn đến một siêu thị điện máy trên địa bàn TP để tìm hiểu. 

Sau khi chọn được chiếc điện thoại nhãn hiệu Samsung Galaxy A6 phù hợp với nhu cầu, anh được nhân viên tư vấn của một công ty tài chính hướng dẫn làm thủ tục mua hàng trả góp. Chỉ cần bản sao chứng minh nhân dân, sổ hộ khẩu, cung cấp một vài thông tin cá nhân và trả trước hơn 2 triệu đồng, anh Sơn đã được sử dụng chiếc điện thoại gần 7 triệu đồng. Theo hợp đồng, hằng tháng, anh phải trả 1,26 triệu đồng trong vòng 4 tháng. So với mức trả ngay một lần, mua theo hình thức này, chiếc điện thoại của anh Sơn chỉ chênh hơn 140 nghìn đồng. 

Chị N.T.Y, nhân viên tư vấn tài chính trao đổi thêm, trong thời gian gần đây, khoảng 90% khách hàng trẻ tuổi đến mua điện thoại, máy tính bảng, laptop… đều bằng hình thức trả góp. Nếu là người đã đi làm có lương hằng tháng thì chỉ vài chục phút là hoàn tất giao dịch; với sinh viên và những người từ 20 tuổi trở lên, chưa có thu nhập ổn định thì bố mẹ, người thân có thể đứng ra mua trả góp. 

Thị phần này không chỉ hấp dẫn các công ty tài chính mà nhiều ngân hàng cũng không đứng ngoài cuộc. Chị Trương Thị Oanh, Phó trưởng Phòng Khách hàng, hộ sản xuất và cá nhân (Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT chi nhánh Bắc Giang) cho biết, sản phẩm cho vay tiêu dùng được nhiều người là cán bộ, công nhân, viên chức lựa chọn. Nếu chứng minh được thu nhập thì khách hàng có thể vay tối đa đến 300 triệu đồng mà không cần tài sản thế chấp. Năm 2017, Ngân hàng cho 6.699 khách hàng vay dưới hình thức này với tổng dư nợ 779 tỷ đồng, riêng từ đầu năm 2018 đến nay tăng lên 9.210 khách hàng, dư nợ 1.426 tỷ đồng.

Tiện lợi là vậy song loại hình dịch vụ tài chính này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Qua trao đổi với nhân viên của một công ty tài chính đang hoạt động trên địa bàn tỉnh được biết, bên cạnh lợi thế về tính tiện dụng, thực tế thì khách hàng vay tín chấp, trả góp phải chấp nhận lãi suất khá cao so với mặt bằng các ngân hàng thương mại. Các khoản vay tiêu dùng của những công ty tài chính thường có mức lãi suất dao động từ 1,3% - 7%/tháng. Mức chênh lệch lãi suất này phụ thuộc vào từng đối tượng khách hàng đáp ứng đầy đủ hoặc ít các điều kiện vay và khả năng chi trả. 

Sử dụng dịch vụ này, không ít khách hàng băn khoăn về khoản phí tư vấn, phí phạt thanh lý sớm hợp đồng, phí phạt trả chậm hoặc liên tục bị đòi nợ… Nguyên nhân một phần do nhiều người không đọc, tìm hiểu kỹ các điều khoản trong hợp đồng vay. Cũng có trường hợp bị lừa đảo khi nhận lời đứng tên ký thay hợp đồng vay tín chấp, sau đó phải trả nợ thay. Câu chuyện của anh N.V.C, công nhân ở trọ tại khu phố Hà Vị 1, phường Thọ Xương (TP Bắc Giang) là một ví dụ. Cùng dãy nhà trọ có một chị muốn vay tiền mua xe máy nhưng viện cớ là người tỉnh ngoài, mất chứng minh nhân dân nên nhờ anh C đứng tên ký hợp đồng vay. Thời gian ngắn sau chị ta biến mất, để lại khoản nợ hơn 20 triệu đồng và tháng nào anh C cũng bị gọi điện đòi nợ.

Đại diện Ngân hàng Nhà nước tỉnh cho biết, hiện nay, tất cả các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh đều thực hiện cho vay phục vụ nhu cầu đời sống. Việc cho vay thực hiện theo Thông tư số 39/2016/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng. Để phòng ngừa rủi ro, Ngân hàng Nhà nước tỉnh đã có công văn chỉ đạo các tổ chức tín dụng thận trọng trong tăng trưởng tín dụng tiêu dùng; kiểm soát chặt chẽ các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, thường xuyên rà soát, đánh giá việc cho vay đối với các lĩnh vực này, bảo đảm an toàn hiệu quả trong hoạt động.

Về phía khách hàng, trước khi vay cần xác định rõ nguồn thu nhập và khả năng tài chính để trả nợ; chỉ nên vay tiêu dùng khi thực sự có nhu cầu; yêu cầu nhân viên của các công ty tài chính tư vấn kỹ, lựa chọn giải pháp vay phù hợp nhất; tìm hiểu các điều kiện và điều khoản quan trọng của hợp đồng. Đồng thời nắm rõ thông tin về lãi suất, khoản trả góp hằng tháng, các phương thức thanh toán, những khoản phí có thể phát sinh. Hạn chế thấp nhất việc thanh toán chậm trễ; lưu giữ các hợp đồng, biên nhận thanh toán, theo dõi bảng sao kê tín dụng cá nhân thường xuyên để nắm rõ tình hình tài chính của bản thân.

Quốc Phương