“Làm mới” bài thuốc lâu đời

Tại thôn Bỉ Nội (xã Ngọc Thiện), phòng chẩn trị y học cổ truyền của lương y Phạm Xuân Sỹ do con trai út Phạm Xuân Luân kế thừa đã trở thành địa chỉ quen thuộc về thuốc nam đối với nhiều người dân.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống 5 đời làm thuốc, ông Luân sớm được tiếp cận với các bài thuốc nam, cách nhận biết dược liệu và phương pháp bốc thuốc từ cha ông. Nhiều năm nay, ông Luân trực tiếp bắt mạch, chẩn trị các bệnh lý về gan, dạ dày, xương khớp, thận…

Lương y Phạm Xuân Luân bắt mạch chẩn trị cho bệnh nhân.

Bên cạnh việc giữ gìn bài thuốc cổ được cha ông truyền lại nhiều đời, ông Luân cũng chủ động thay đổi cách bào chế cho phù hợp với đời sống hiện đại. Thay vì để người bệnh tự sắc thuốc như trước, hiện nay thuốc được sắc bằng máy, đóng túi sẵn theo liều, giúp tiết kiệm thời gian và bảo đảm liều lượng. “Nếu vẫn giữ cách sắc thủ công thì nhiều người, nhất là người trẻ, người đi làm sẽ khó theo được. Làm sẵn như thế này họ dễ dùng hơn mà hiệu quả vẫn bảo đảm”, ông Luân chia sẻ. Từ khoảng 10 năm nay, các thang thuốc được phòng chẩn trị bào chế dưới dạng cao lỏng và có đến 95% số bệnh nhân chọn vì tính tiện dụng.

Nhiều năm nay, phòng chẩn trị y học cổ truyền Hùng Lan Đường (thôn Thọ Đức, xã Tam Đa) cũng là địa chỉ tin cậy với nhiều người bệnh gặp các vấn đề về xương khớp, đặc biệt là các chấn thương kín như bong gân, trật khớp, gãy xương. Theo lương y Nguyễn Văn Hùng - người kế thừa bài thuốc gia truyền và phụ trách chuyên môn kỹ thuật của phòng chẩn trị, cuối năm 2013, Sở Y tế đã xét duyệt bài thuốc gia truyền “cao dán Hùng Lan Đường”. Đây là sản phẩm được ông Hùng cải tiến dựa trên việc kế thừa tinh hoa bài thuốc gồm 9 vị thuốc cổ truyền để người bệnh dễ sử dụng.

Nếu như trước đây, thuốc chủ yếu được giã, bó trực tiếp bằng lá và nguyên liệu thô, gây khó chịu cho người bệnh thì từ khoảng năm 1985, gia đình đã bắt đầu chuyển sang nấu, cô đặc dược liệu thành dạng cao. Đến đời mình kế thừa, lương y Hùng dành nhiều thời gian nghiên cứu, thử nghiệm đưa thuốc từ dạng cao sang dạng miếng dán mỏng, sử dụng nền băng dính y tế, giúp cố định chắc, sạch sẽ và dễ sử dụng hơn. Cùng với bài thuốc nam hỗ trợ, kết hợp nắn, bấm huyệt… việc sử dụng cao dán trong điều trị đáp ứng yêu cầu tiện dụng, vệ sinh và phù hợp với nhịp sống hiện đại. Nhờ đó, hiệu quả điều trị được nâng lên do người bệnh dễ dàng tuân thủ liệu trình hơn.

Chuẩn hóa để phát huy giá trị

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Văn Lâm, Chủ tịch Hội Đông y tỉnh, xác định nghiên cứu khoa học và thừa kế là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, Hội Đông y tỉnh đã từng bước hiện đại hóa nguồn tri thức dân gian. Trong 5 năm qua, các cấp Hội Đông y trong tỉnh đã kế thừa 930 bài thuốc gia truyền, ứng dụng 30 bài và bào chế thành dạng cao, đơn, hoàn, tán tiện dụng.

Nhân viên Phòng Chẩn trị y học cổ truyền, Hội Đông y tỉnh hướng dẫn sử dụng các chế phẩm trong chương trình khám bệnh, tư vấn và tặng quà đối tượng chính sách tại phường Thuận Thành.

Phòng khám Y học cổ truyền của tỉnh hội cũng đã triển khai các đề tài sáng kiến nhằm cải tiến các bài thuốc theo hướng tiện dụng nhờ chuyển dạng bào chế thành trà túi lọc hoặc viên nang hỗ trợ điều trị sỏi thận, điều trị viêm loét dạ dày - tá tràng, trào ngược và hỗ trợ điều trị ngoại cảm phong nhiệt. Nhiều hội thảo chuyên môn bám sát thực tiễn cũng đã được tổ chức, nổi bật là các chuyên đề kế thừa bài thuốc điều trị sốt xuất huyết, viêm loét dạ dày, ứng dụng các phương thuốc cổ và giải pháp không dùng thuốc chữa đau cổ vai gáy…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác kế thừa và phát triển bài thuốc y học cổ truyền vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Nguồn dược liệu trong nước tuy phong phú nhưng thiếu quy hoạch, phát triển còn tự phát nên chưa bảo đảm tính ổn định, thậm chí vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu. Nhiều bài thuốc gia truyền lưu giữ trong dân gian nhưng gặp vướng mắc trong chuẩn hóa, thẩm định và cấp phép do yêu cầu chặt chẽ về chuyên môn, pháp lý. Đội ngũ hành nghề đông y, nhất là lực lượng kế cận còn gặp khó khăn trong đào tạo, chuẩn hóa trình độ, gây khó khăn cho việc kế thừa bài bản.

Xu hướng sử dụng dược liệu tự nhiên ngày càng được quan tâm là cơ hội để y học cổ truyền khẳng định vị thế. Thực tế, nhiều bài thuốc sau khi được cải tiến đã hiện diện dưới các dạng bào chế tiện dụng, phù hợp với nhịp sống hiện đại, góp phần đưa y học cổ truyền đến gần hơn với người dân. Để phát huy hiệu quả, nhiều ý kiến cho rằng Bộ Y tế cần hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc trong công nhận, cấp phép bài thuốc gia truyền.

Cùng đó, cơ quan quản lý và tổ chức Hội Đông y cần chú trọng đào tạo đội ngũ kế cận theo hướng bài bản, gắn kết chặt chẽ giữa kế thừa và sáng tạo, lấy nhu cầu thực tiễn của người bệnh làm trung tâm. Các bài thuốc dân gian cần tiếp tục được nghiên cứu, chắt lọc, cải tiến về dạng bào chế, liều dùng theo hướng đơn giản, tiện lợi nhưng vẫn giữ được giá trị cốt lõi. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ trong kiểm nghiệm, chuẩn hóa chất lượng, nâng cao tính an toàn và độ tin cậy, qua đó mở rộng khả năng ứng dụng và phát triển bền vững y học cổ truyền trong hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Y học cổ truyền tư nhân tại Bắc Ninh: Thêm lựa chọn chăm sóc sức khỏe

BẮC NINH - Trước nhu cầu chăm sóc sức khỏe theo hướng an toàn, ít xâm lấn ngày càng gia tăng, y học cổ truyền đang có cơ hội phát triển nhanh. Trong đó, sự tham gia tích cực của khu vực y tế tư nhân góp phần giảm tải cho hệ thống y tế công lập, tạo thuận lợi cho người dân.

Nâng cao năng lực khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền

Y học cổ truyền Việt Nam là kết tinh của trí tuệ dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt và chăm sóc sức khỏe của nhân dân.

Bắc Ninh: Đầu tư phương tiện, nhân lực, phát triển y học cổ truyền tuyến xã

BẮC NINH - Với ưu điểm không cần đi xa, không lo tốn kém, nhiều người cao tuổi tìm đến trạm y tế xã để điều trị bằng y học cổ truyền. Sự tiện lợi, được bảo hiểm y tế chi trả và hiệu quả mang lại rõ rệt khi điều trị một số bệnh mạn tính đang cho thấy y học cổ truyền tại y tế tuyến xã có nhiều lợi thế phát triển.