Sản phẩm nấm, mộc nhĩ Lạng Giang trưng bày tại hội nghị kết nối tiêu thụ nông sản của tỉnh được nhiều khách hàng quan tâm.

Năm nay, Sở Công thương tỉnh Bắc Giang tập trung hướng dẫn, hỗ trợ và kết nối đưa bốn mặt hàng thế mạnh của tỉnh gồm: Mỳ Chũ, nấm, thịt lợn sạch và rau an toàn vào Big C, làm tiền đề tiếp tục đưa các sản phẩm chủ lực, tiềm năng khác vào hệ thống siêu thị, TTTM. Nhưng các bên tham gia từ khâu sản xuất đến phân phối đều đưa ra lý do khó khăn.

Vẫn mạnh ai nấy làm

Nấm là sản phẩm chủ lực đang được Sở Khoa học và Công nghệ tham mưu xây dựng trở thành mặt hàng đạt tiêu chuẩn sản phẩm quốc gia. Hiện sản lượng của Bắc Giang đạt khoảng 1,6 nghìn tấn/năm, tập trung nhiều ở huyện Lạng Giang. Mặc dù đại diện Big C, Hội Sản xuất và Tiêu thụ nấm Lạng Giang đã nhiều lần gặp gỡ, thương thảo, Sở Công thương tổ chức hội nghị kết nối giữa các bên để đưa sản phẩm này vào siêu thị nhưng đến nay, nấm vẫn “bán ngoài cho tiện”. Chủ trại nấm Đồng Văn Hiệp, thôn Khoát, xã Nghĩa Hưng (Lạng Giang) mỗi năm sản xuất khoảng 30 tấn nấm tươi gồm: Nấm sò, nấm mỡ, mộc nhĩ… Mong muốn đưa sản phẩm này vào siêu thị, năm 2016, anh vận động và thành lập HTX Hưng Vượng gồm 23 thành viên. Thế nhưng các sản phẩm chưa bảo đảm độ đồng đều, chất lượng và sản lượng thiếu ổn định, không có nhãn mác, khó được siêu thị chấp nhận.

Cũng muốn đưa rau, củ, quả vào Big C, HTX Rau sạch Yên Dũng đã quy hoạch vùng, liên kết với các hộ sản xuất để có lượng sản phẩm ổn định cung ứng. Kẹt nỗi, hàng hóa đưa vào siêu thị phải có chứng nhận bảo đảm an toàn. Vì thế HTX đang xây dựng và thực hiện quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, chưa biết bao giờ mới hoàn thành. Mỳ Chũ đã được Big C một số tỉnh chấp nhận nhưng theo thỏa thuận, HTX Xuân Trường (Lục Ngạn) phải giao hàng tận nơi khiến chi phí “đội” lên, đơn vị khó thực hiện. Tương tự, bánh đa nem Thổ Hà của HTX Bánh đa nem, mỳ Thổ Hà (Việt Yên) khi đưa vào một số siêu thị Big C ở tỉnh xa cũng sẽ “gánh” khoản chi phí vận chuyển lớn. Nhiều HTX cho rằng, giá thỏa thuận với siêu thị thường thấp, điều khoản cam kết chặt chẽ khiến hộ sản xuất, HTX khó cung ứng, sản phẩm không dễ dàng lên kệ của Big C.

Nỗ lực từ các bên tham gia

Muốn sản xuất bền vững, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm phải liên kết sản xuất kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi. Những năm qua, Bắc Giang có nhiều chương trình, đề án, cơ chế khuyến khích phát triển nhiều hàng hóa theo chuỗi. Năm 2016, UBND tỉnh công nhận một số hàng hóa đặc sản, chủ lực, tiềm năng của địa phương để ưu tiên sản xuất, xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, ưu tiên kết nối vào các kênh phân phối hiện đại, giao cho các ngành liên quan, trong đó có Sở Công thương thực hiện. Trong khi người sản xuất, HTX đưa nhiều lý do khiến sản phẩm khó vào siêu thị, thì đại diện Big C cũng đề nghị cần gỡ vướng. 

Ông Trần Huy Hùng, phụ trách Big C Bắc Giang cho rằng, DN đã cam kết cung cấp cho khách hàng sản phẩm có giá rẻ nhất nên không nhận cung ứng hàng của nông dân, HTX với giá cao. Đơn cử, dưa hấu đang bán tại đây được mua ở Hải Dương với giá gốc gần 8 nghìn đồng/kg, DN không thể nhập sản phẩm cùng loại ở Bắc Giang với mức giá hơn thế. Siêu thị cũng không thể “một sớm một chiều” cắt hoặc giảm hợp đồng bao tiêu rau của một HTX ngoài tỉnh để nhận hàng trong tỉnh. Cùng đó, hàng hóa trong siêu thị phải có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, bao gói, nhãn mác, bảo đảm chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm, các đơn vị cung ứng buộc phải thực hiện cũng là bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, Big C không thể ưu ái hàng Bắc Giang hoặc bỏ qua quy định.

Sản xuất và tiêu thụ hàng hóa theo chuỗi phải có quyết tâm cao và cam kết trách nhiệm giữa các bên tham gia. Vì thế theo ông Nguyễn Văn Phương, Trưởng Phòng Quản lý Thương mại (Sở Công thương), đơn vị sẵn sàng hướng dẫn, tạo điều kiện và hỗ trợ các điều kiện để HTX tham gia cung ứng sản phẩm cho siêu thị nhưng bản thân hộ sản xuất, các HTX phải thực hiện các quy định về quy trình và công nghệ sản xuất, chất lượng sản phẩm, bao bì, nhãn hàng hóa, ký hợp đồng, hóa đơn bán hàng. Trước những khó khăn về chi phí vận chuyển một số sản phẩm vào Big C nêu trên, Phòng đang kết nối giữa các HTX để cùng vận chuyển làm giảm chi phí.

Về phía hộ sản xuất, HTX cũng cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, vì lợi ích riêng gắn với HTX, nâng cao năng lực sản xuất, chất lượng, hạ giá thành sản phẩm đáp ứng tiêu chí của các siêu thị, TTTM. Trong đó chú trọng liên kết các hộ, tổ hợp tác, HTX áp dụng quy trình sản xuất, chế biến hiện đại bảo đảm nguồn hàng ổn định, chất lượng cao, giãn tính thời vụ trong nông nghiệp. Các cơ quan nhà nước tích cực hướng dẫn, hỗ trợ về quy trình sản xuất, thực hiện ghi nhãn, bao gói và thủ tục đăng ký nhãn hiệu hàng hóa. “Khi hàng hóa vào được Big C hoặc Co.opmart, chứng tỏ sản phẩm đó bảo đảm chất lượng, có thương hiệu, sẽ dễ dàng được khách hàng tin dùng, thuận lợi tiêu thụ ở các thị trường khác, mang lại lợi ích rất lớn. Vì vậy, các HTX, DN cần quan tâm đưa hàng hóa vào kênh phân phối này”, ông Thân Văn Bình, Giám đốc HTX Bình Minh khẳng định.

Cao Minh Ngọc