Phụ nữ xã  Liên Sơn (Tân Yên) học nghề mây tre đan.

Trao quyền chủ động

Qua kết quả rà soát, thống kê năm 2016, toàn tỉnh còn gần 51,8 nghìn hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 11,72%, giảm 2,21% so với năm 2015 (vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra). Tuy đã đạt kết quả khả quan nhưng công tác giảm nghèo vẫn còn nhiều thách thức. Thực tế cho thấy, biện pháp mấu chốt là phải cải thiện thu nhập, các hộ dân chủ động tìm hướng sản xuất phù hợp, ổn định. Điều này hạn chế tình trạng trông chờ vào các chính sách ưu đãi theo hình thức “cho không” của Nhà nước. Từ thay đổi nhận thức, nhiều địa phương đã sử dụng linh hoạt nguồn vốn hỗ trợ, xây dựng mô hình, dự án sản xuất phù hợp điều kiện thực tế. 

Năm 2016, huyện Yên Thế có tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao (17,5%). Bà Trần Thị Thanh Tâm, Trưởng Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) huyện cho biết: “Việc triển khai mô hình sản xuất ngay tại địa phương giúp hộ nghèo có hướng làm ăn, tạo vốn liếng ban đầu để thoát nghèo. Qua khảo sát, chúng tôi lựa chọn xây dựng dự án nuôi bò sinh sản bởi đây là con vật dễ nuôi, ít rủi ro về dịch bệnh, nguồn thức ăn là cây, cỏ  dồi dào”. Để bảo đảm vốn hỗ trợ phát huy hiệu quả, 31 hộ được lựa chọn cấp vốn (7 triệu đồng/hộ) phải có năng lực để đối ứng 50% kinh phí mua bò giống. Dự án bắt đầu triển khai từ tháng 8-2016, đến nay, tất cả bò giống đều phát triển tốt, hơn một nửa đã sinh sản lứa đầu tiên.

Trước đây, do thiếu vốn, không có nghề gì trong tay lại phải nuôi con một mình nên dù cố gắng, chị Lý Thị Bắc (SN 1973), dân tộc Nùng, thôn Tiến Bộ, xã Tiến Thắng vẫn không thoát khỏi cái nghèo. Hưởng hỗ trợ từ dự án và được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã giúp đỡ, tiếp cận nguồn vốn vay hộ nghèo nên chị mạnh dạn mua một con bò giống. Chị Bắc nói: “Bò nái đã sinh bê, hứa hẹn sẽ cho thu nhập. Mong rằng cuộc sống của mẹ con tôi sẽ được cải thiện”. Ngoài hỗ trợ vốn, các hộ tham gia còn được cán bộ khuyến nông hướng dẫn làm chuồng trại và trồng cỏ làm thức ăn; thường xuyên phổ biến kỹ thuật chăm sóc, phòng dịch bệnh…

Phát huy nguồn lực cộng đồng

Nhân rộng dự án giảm nghèo triển khai từ cơ sở với hình thức hỗ trợ một phần được đánh giá là cách làm hiệu quả. Từ đó, nâng cao trách nhiệm của các cấp chính quyền và người nghèo, phát huy tối đa hiệu quả nguồn hỗ trợ trên cơ sở phát huy lợi thế địa phương. 

Được hỗ trợ  nuôi bò sinh sản, chị Lý Thị Bắc, thôn Tiến Bộ, xã Tiến Thắng (Yên Thế) có cơ hội thoát nghèo.

Thực tế, tỉnh đã ưu tiên phần lớn kinh phí của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo T.Ư phân bổ cho vùng khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số. Ban chỉ đạo giảm nghèo các cấp chủ động rà soát, nắm tình hình từng hộ nghèo, kịp thời đề xuất hướng hỗ trợ; đặc biệt khuyến khích các địa phương lựa chọn để xây dựng 1-2 mô hình giảm nghèo phù hợp, tạo cơ hội vươn lên cho bà con. Tuy vậy, việc triển khai còn nhiều khó khăn, chủ yếu do năng lực, kinh nghiệm của cán bộ cơ sở hạn chế; chưa tìm tòi, mạnh dạn đề xuất thực hiện mô hình; mức hỗ trợ của dự án còn thấp so với nhu cầu. 

Để từng bước nhân rộng hình thức hỗ trợ này, điều cần nhất vẫn là phát huy nội lực cộng đồng, đặc biệt là từ cơ sở. Đây cũng là cách làm sáng tạo được xã Quế Sơn (Sơn Động) vận dụng thành công. Cùng với xã Cẩm Đàn và Chiên Sơn, năm 2015, Quế Sơn được lựa chọn triển khai mô hình nuôi thỏ kết hợp với trồng trọt. Song song với hỗ trợ ban đầu về cây, con giống, vật tư, vắc-xin phòng bệnh, xã còn chỉ đạo xây dựng câu lạc bộ “Thoát nghèo bền vững”. 

Ông Trương Đức Huấn, Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH cho biết, các ngành, địa phương cần chủ động phân bổ, lồng ghép các chương trình, chính sách hỗ trợ đặc thù để tận dụng, phát huy hiệu quả nguồn vốn; đơn giản thủ tục để 100% hộ nghèo tiếp cận mức tín dụng ưu đãi, giúp họ có điều kiện sản xuất tốt nhất. Cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể tiếp tục nghiên cứu, đề xuất xây dựng mô hình, dự án giảm nghèo bền vững phù hợp với điều kiện từng vùng, miền; học tập kinh nghiệm ở các mô hình hiệu quả. Đặc biệt, tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, giúp người nghèo thay đổi nhận thức, tự lực, có trách nhiệm với vốn vay, vốn hỗ trợ để vươn lên thoát nghèo.

Tường Vi