Bắc Ninh
Hình tượng Bác Hồ - mạch nguồn sáng tạo
BẮC NINH - Trên quê hương Bắc Ninh - Kinh Bắc giàu truyền thống văn hiến và cách mạng, hình ảnh Bác Hồ đã trở thành mạch nguồn cảm xúc trong đời sống văn học nghệ thuật.
Với các văn nghệ sĩ Bắc Ninh, viết về Bác không chỉ là sáng tạo nghệ thuật mà còn là cách bày tỏ lòng biết ơn và niềm yêu kính đối với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.
Những khúc ân tình
Trong dòng chảy sáng tạo văn học nghệ thuật về Bác, nhiều tác phẩm âm nhạc đã ngân vang, đi vào lòng người với những giai điệu mộc mạc, sâu lắng, đậm hồn quê Kinh Bắc. Trong đó phải kể đến ca khúc "Bắc Ninh nhớ mãi ơn Người", phổ thơ Nguyễn Văn Phong, nhạc của Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Tiến.
 |
|
Nhạc sĩ Nguyễn Bá Đạt sáng tác nhiều ca khúc về Bác Hồ. |
Bằng những ca từ giản dị mà tha thiết: "Đã bao lần Bác về thăm quê tôi/ Quê hương tôi, ôi xúc động bồi hồi/ Nồng ấm thiết tha lời Người căn dặn…", bài hát gợi lên bao xúc cảm đặc biệt Bác đã dành cho quê hương Bắc Ninh, nhắc nhớ những lần Bác về thăm tỉnh nhà và luôn đau đáu lo lắng cho đời sống Nhân dân: "Bác về thăm quê tôi/ Thắp hương đền Đô, thăm công trình thủy lợi/ Thăm những làng nghề, thăm đê kè chống lũ/ Lo sông Cầu mùa nước lên...".
Sự mộc mạc trong ca từ và giai điệu đã chạm tới cảm xúc của công chúng, chan chứa lòng biết ơn vô hạn đối với Người. Qua những giai điệu đậm chất dân gian, người nghe cảm nhận rõ một Bắc Ninh nghĩa tình luôn khắc ghi lời Bác dặn để hôm nay tiếp tục giữ gìn di sản, phát triển quê hương.
Viết về Bác luôn là đề tài lớn, giàu cảm hứng nhưng cũng đầy thử thách với người nghệ sĩ. Nhạc sĩ Nguyễn Bá Đạt từng có nhiều ca khúc viết về Bác Hồ được đăng tải, phát sóng trên báo, đài, tạp chí văn học nghệ thuật của Trung ương và địa phương, tiêu biểu như ca khúc: "Tượng đài Bác Hồ trên đảo Cô Tô", "Di chúc Bác Hồ ngọn đuốc soi đường", "Học tập và làm theo gương Bác", "Hát về Đảng quang vinh", "Mùa xuân Pác Bó"…
Theo nhạc sĩ Nguyễn Bá Đạt, khi sáng tác về Bác, người sáng tác luôn mang trong mình áp lực phải làm sao để tác phẩm vừa chân thành, xúc động, vừa có giá trị nghệ thuật và sức lan tỏa. Chính vì thế, viết về Bác ngoài cảm xúc còn đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cuộc đời, tư tưởng của Người cùng năng lực sáng tạo, tư duy ca từ và trình độ của người nghệ sĩ. Sau rất nhiều tác phẩm đã đi cùng năm tháng, để một ca khúc mới có thể chạm tới trái tim công chúng và được ngân vang trong những chương trình về Đảng, về Bác là điều không dễ dàng.
Mỗi lĩnh vực nghệ thuật có một ngôn ngữ, tiếng nói riêng. Mỗi tác giả, mỗi thế hệ nghệ sĩ lại có cách riêng để kể về Người, bày tỏ ân tình. Nhà thơ gửi gắm tâm tình qua câu chữ, nhạc sĩ rung cảm bằng thanh âm, họa sĩ khắc họa cảm xúc bằng màu sắc, hình khối.
Song dù thể hiện bằng hình thức nào, các văn nghệ sĩ Bắc Ninh đều gặp nhau ở một điểm chung là sự thành kính và lòng biết ơn sâu sắc đối với vị Cha già dân tộc. Mỗi tác phẩm về Người đều là một món quà ý nghĩa được chắt chiu từ ký ức, tình cảm và những rung động chân thành nhất của người nghệ sĩ.
Khát vọng cống hiến
Sáng tạo văn học nghệ thuật đã góp phần đưa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh lan tỏa trong đời sống tinh thần của Nhân dân, trở thành nguồn cảm hứng nuôi dưỡng cái đẹp, lòng nhân ái, khát vọng cống hiến trong các thế hệ văn nghệ sĩ và công chúng yêu nghệ thuật.
 |
|
Các nghệ sĩ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh biểu diễn ca khúc "Bắc Ninh nhớ mãi ơn Người" (Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Tiến sáng tác, phổ thơ Nguyễn Văn Phong) trong chương trình diễn xướng quan họ trên thuyền mừng sinh nhật Bác. |
Sau thời gian dài đau đáu với những chuyến đi tìm tư liệu, ký ức về Bác Hồ trên quê hương Bắc Ninh, nhà văn Phạm Thuận Thành có nhiều tác phẩm về Bác, tiêu biểu như: "Tìm về nơi nhận huy hiệu Bác Hồ", "Theo dấu chân Bác đã đi qua", "Gương đảng viên làng công giáo Nghĩa La làm theo lời Bác"... Nhà văn từng tâm sự, càng tìm hiểu về Bác càng thấm thía câu thơ của Tố Hữu - "Yêu Bác lòng ta trong sáng hơn".
Với ông, hành trình đi tìm lại những kỷ niệm, câu chuyện về Bác không chỉ để lưu giữ ký ức lịch sử mà còn lan tỏa nguồn cảm hứng sống đẹp, sống trách nhiệm trong thế hệ hôm nay và mai sau. Có lẽ vì thế nhiều năm qua, trên hành trình sáng tạo của văn nghệ sĩ Bắc Ninh, hình tượng Bác Hồ luôn hiện diện sâu đậm...
Dưới góc nhìn của một kiến trúc sư, tác giả Nguyễn Huy Phách lại tìm thấy cảm hứng từ chính lối sống thanh bạch của Người. Bài thơ "Giữa Thủ đô, Người vẫn ở nhà sàn" của ông từng gây xúc động mạnh bởi những câu thơ dung dị mà sâu sắc: "Chẳng có lâu đài, cung điện nguy nga/ Đâu phải vua quan mà lầu son, gác tía/ Người dung dị sống cuộc đời dung dị/ Giữa Thủ đô mà Người ở nhà sàn…".
Đọc những câu thơ này, không ít người tâm đắc bởi sự phát hiện tài tình của một kiến trúc sư chuyên kiến tạo nên những tổ ấm cho mọi người. Văn phong dung dị, ý thơ sâu sắc, mỗi câu thơ đều ánh lên vẻ đẹp của một nhân cách lớn, suốt đời vì dân vì nước. Quả thực, không một ai đến thăm nơi ở khiêm nhường của Bác mà không trào dâng niềm xúc cảm trước nếp sống thanh cao, giản dị của Người.
Bài thơ "Giữa Thủ đô, Người vẫn ở nhà sàn" đã được nhạc sĩ Ngọc Lĩnh phổ nhạc, sau đó cả tác phẩm thơ và ca khúc đều đoạt giải A tại Giải thưởng Văn học nghệ thuật về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của tỉnh Bắc Ninh...
Các vĩ nhân thường để lại những dấu ấn mạnh mẽ trong đời sống tinh thần quốc gia, dân tộc nhưng hiếm có lãnh tụ như Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người mà nhiều người dân Việt Nam đã tạc tượng trong lòng. Hình tượng Bác Hồ mãi là đề tài được văn nghệ sĩ nói chung, tỉnh Bắc Ninh nói riêng theo đuổi trên chặng đường sáng tác văn học nghệ thuật tiếp theo.
Ý kiến bạn đọc (0)