Ở thành phố, nếu tập trung đủ về nhà văn hoá thì không xuể nên nhiều nơi tổ chức nhỏ lẻ, theo dãy phố, tổ liên gia. Vài chục hộ gia đình “góp gạo thổi cơm chung”, thuê người nấu cỗ, tận dụng khoảng không gian vỉa hè rộng rãi làm sân khấu, bày cỗ, thế là thành ngày hội đoàn kết. Ở nông thôn, bà con cùng nhau nấu nướng, bắc rạp, thuê tăng âm loa đài, ăn xong giao lưu văn nghệ, rộn ràng cả làng quê. Tất cả đều không liên quan lắm đến việc thôn, bản, tổ dân phố có nhà văn hoá to đẹp hay không.    

Cả nước đang nợ đọng khoảng 15 nghìn tỷ đồng xây dựng nông thôn mới. Bình quân có 40% số xã mắc nợ với số tiền mỗi xã khoảng hơn 4 tỷ đồng, chủ yếu nợ xây chợ, xây đường và nhà văn hoá. Bắc Giang cũng không ngoại lệ. 

Trong điều kiện ngân sách khó khăn, đời sống nhân dân không mấy khấm khá nhưng nhiều nơi “chơi trội”, xây nhà văn hoá với số tiền lên tới cả chục tỷ đồng. Hạch toán chi phí mỗi mét vuông xây nhà văn hoá có nơi 7, 8 triệu đồng; có nơi 10, 11 triệu đồng. Trong khi đó, một số nhà văn hóa sử dụng không thường xuyên, hiệu quả, khiến cho việc khai thác, phát huy chức năng các thiết chế văn hoá hạn chế.

Nói về vấn đề này, tại phiên họp UBND tỉnh thường kỳ tháng 11 vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Linh cho rằng đây là sự lãng phí, thậm chí quá lãng phí và cần phải tính toán lại, có tiêu chuẩn chung về kinh phí xây dựng cho nhà văn hoá cũng như trụ sở UBND xã, phường, thị trấn.

Cái vỏ nhà văn hoá khang trang, to đẹp không quyết định đến việc tổ chức các sự kiện, hoạt động của khu dân cư hay nâng cao chất lượng đời sống văn hoá tinh thần cho nhân dân. Chưa kể, xây nhà văn hoá xong, món nợ để đấy, không có nguồn chi trả, nhiều nơi lại bổ đầu dân. Có nhà không nộp đủ nghĩa vụ theo hướng dẫn, nhà có đám không được chính quyền, bà con nhiệt tình giúp, rất tội nghiệp. 

Xây dựng các thiết chế văn hoá, trong đó có nhà văn hoá là cần thiết nhưng không có nghĩa nhất thiết phải làm cho to, cho đẹp, cho hoành tráng, cái sau to hơn cái trước. Quan trọng là dù nhà to hay bé, dù có hay chưa có thì việc tổ chức các hoạt động văn hoá, xây dựng mối đại đoàn kết gắn bó trong nhân dân, tạo không khí thi đua phấn khởi mới là điều cần làm trước tiên.

Bảo Châu