Người dân thôn Chản Đồng (xã Yên Sơn) bức xúc vì tàu hút cát làm sạt lở đất sản xuất.

Thành lập HTX - giải pháp hợp lòng dân

Báo Bắc Giang đã nhiều lần phản ánh tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép trên sông Lục Nam đoạn chảy qua huyện Lục Nam. Tuy nhiều đoạn sông đã được cấp phép cho một số doanh nghiệp khai thác nhưng chủ yếu là người ở tỉnh Quảng Ninh và các huyện: Lục Ngạn, Lạng Giang, TP Bắc Giang. 

Trong khi đó, trên địa bàn huyện cũng có 50 tàu hút cát với khoảng 400 lao động dẫn đến tình trạng tranh chấp giữa các chủ tàu có phép và không có giấy phép. Khoáng sản bị khai thác tràn lan, xâm hại công trình thủy lợi, làm ảnh hưởng đến an ninh trật tự và cuộc sống của người dân sở tại. 

Thậm chí, nhiều tàu hút cát trái phép còn ngang nhiên vào khu vực đã cấp phép cho các doanh nghiệp để khai thác trộm hoặc mua lại đất bãi ven sông hút cát khiến tình hình càng trở nên phức tạp, khó giải quyết triệt để. Bất lực, một số doanh nghiệp đã xin trả lại giấy phép, số khác bị tạm đình chỉ, tước giấy phép vì không quản lý nổi khu vực được giao.

Trước thực trạng trên, UBND huyện Lục Nam đã thành lập ban chỉ đạo tăng cường quản lý hoạt động thăm dò, khai thác cát sỏi lòng sông; rà soát bến, bãi kinh doanh vật liệu xây dựng; kiểm tra, xử lý, thu giữ nhiều phương tiện khai thác trái phép... 

Trước nhu cầu về việc làm của người dân, UBND huyện đã cho phép thành lập hai HTX khai thác, kinh doanh vật liệu xây dựng (gọi chung là HTX) tại xã Cương Sơn và Yên Sơn, thành viên là các chủ tàu và một số hộ dân trên địa bàn. 

Tuy vậy đến nay, mới chỉ có HTX Cương Sơn được UBND tỉnh chấp thuận cho khảo sát, lập hồ sơ thăm dò khai thác cát, sỏi lòng sông tại khu vực bãi Cẩm Y thuộc địa bàn các xã: Tiên Hưng, Huyền Sơn, Khám Lạng và thị trấn Lục Nam với diện tích khoảng 25 ha. 

Riêng HTX Yên Sơn đã hoàn thiện các thủ tục trình Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh xin bổ sung, điều chỉnh quy hoạch, cấp phép khai thác cát sỏi lòng sông tại các xã: Vũ Xá, Yên Sơn, Đan Hội (Lục Nam) và Trí Yên (Yên Dũng) với tổng diện tích gần 40 ha nhưng đến nay chưa được chấp thuận. Thời gian chờ đợi kéo dài, nhiều người lo ngại trước sức ép về việc làm, lãi suất vay vốn mua tàu, các hộ sẽ khai thác trái phép trở lại, tiếp tục xâm hại đê điều, cuốn trôi đất sản xuất, hoa màu của người dân. 

Sớm cấp phép, ổn định sản xuất

HTX Yên Sơn có 17 chủ tàu hút, tạo việc làm cho hơn 200 lao động. Thực hiện chủ trương của UBND huyện về việc thành lập HTX, trong thời gian chờ xin cấp phép khai thác cát, sỏi lòng sông, nhiều tháng nay các tàu không còn khai thác trái phép mà neo đậu tại thôn Trại Cầu. 

Việc thành lập các HTX khai thác cát, sỏi là cách làm mới, giúp các huyện giải quyết triệt để tình trạng khai thác khoáng sản trái phép. Ngay khi được UBND tỉnh phê duyệt, bổ sung quy hoạch, Sở sẽ hoàn thiện các thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác cho HTX Yên Sơn”. Ông Nguyễn Văn Tuyến, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường.

Ông Giáp Văn Khánh, Giám đốc HTX Yên Sơn nói: “Những ngày gần đây tôi nhận được thông tin UBND tỉnh có văn bản chấp thuận chủ trương với Bộ Giao thông - Vận tải về việc xã hội hóa công tác nạo vét luồng đường thủy quốc gia, kết hợp tận thu sản phẩm trên các đoạn cạn trên sông Lục Nam. Tôi rất lo không hiểu HTX có được cấp phép khai thác hay tỉnh lại cấp cho đơn vị khác”. 

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Minh Hoàng, Phó Chủ tịch UBND huyện Lục Nam cho biết: "Việc thành lập HTX khai thác, kinh doanh cát sỏi là biện pháp được UBND huyện Lục Nam triển khai nhằm giải quyết triệt để tình trạng khai thác cát trái phép trên sông, tạo điều kiện cho người dân có việc làm, thu nhập ổn định. 

Tuy nhiên, việc cấp phép cho HTX Yên Sơn đang gặp khó khăn do một số điểm chưa nằm trong quy hoạch hoặc nằm trong điểm phải tổ chức đấu giá quyền khai thác đã được UBND tỉnh phê duyệt. UBND huyện đã có văn bản đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh điều chỉnh, bổ sung quy hoạch, tạo điều kiện cấp phép khai thác cho HTX, giúp địa phương sớm ổn định, thống nhất trong quản lý khoáng sản”.

Được biết, nhằm tạo điều kiện cho HTX Yên Sơn và một số tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản lòng sông trên địa bàn tỉnh, ngày 26-11-2014, Sở Tài nguyên và Môi trường đã có tờ trình đề nghị UBND tỉnh điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng tài nguyên cát, sỏi đến năm 2020. Theo đó, sông Lục Nam đoạn qua huyện Lục Nam và Yên Dũng được bổ sung 4 điểm để cấp phép cho các HTX.

Văn Thương