Nhân Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4): Lan tỏa văn hóa đọc từ cơ sở

Thứ 3: 07:54 ngày 21/04/2026

BẮC NINH - Những năm gần đây, hệ thống thư viện của các đơn vị, địa phương trong tỉnh Bắc Ninh từng bước được củng cố, phát triển. Cùng với sự đầu tư của tỉnh, công tác xã hội hóa huy động nguồn tài nguyên sách phong phú tại cơ sở góp phần đưa tri thức đến gần hơn với người dân, lan tỏa văn hóa đọc.

Điểm hẹn văn hóa

Thư viện công cộng xã Xuân Cẩm thành lập cuối năm 2025, là một trong những thư viện cấp xã đầu tiên sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thư viện được bố trí tại tầng 2, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã với hàng nghìn đầu sách, sắp xếp khoa học trên giá và trang bị đầy đủ bàn ghế, quạt mát, tạo điều kiện cho cán bộ, người dân đọc sách, tra cứu.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các nhà tài trợ trao tặng sách cho thư viện cơ sở.

Với nhiều người dân địa phương, thư viện đã trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc để mọi người được tiếp cận với kiến thức, góp phần nâng cao dân trí, phục vụ nhu cầu học tập suốt đời. Ông Hoàng Công Bộ, Bí thư Đảng ủy xã cho biết: Ngay khi đi vào hoạt động, thư viện được bổ sung 500 cuốn sách, 10 giá sách từ nguồn xã hội hóa do Thư viện Bắc Ninh số 1 vận động ủng hộ. Đảng ủy xã chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể tăng cường tuyên truyền, khuyến khích người dân đến đọc sách, học tập.

"Phát triển văn hóa đọc không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Những năm qua, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của sách, khuyến khích thói quen đọc trong Nhân dân, đồng thời huy động các nguồn lực để phát triển hệ thống thư viện theo hướng hiện đại, thân thiện" - Ông Khổng Đức Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Đến nay, toàn tỉnh có 35/99 phường, xã thành lập thư viện công cộng, duy trì hoạt động ổn định; 100% trường học có thư viện với gần 5 triệu bản sách. Nhiều thư viện phường, xã, trường học có lượng sách phong phú, với hàng nghìn cuốn sách các loại.

Quá trình xây dựng, phát triển thư viện cơ sở không chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà phát huy hiệu quả từ nguồn xã hội hóa. Tiêu biểu như Thư viện Trung học cơ sở Cao Xá (xã Tân Yên), từ nguồn ủng hộ của giáo viên, phụ huynh, học sinh và các tổ chức, cá nhân, hiện Thư viện có gần 10 nghìn bản sách với nhiều thể loại phong phú, phục vụ nhu cầu đọc, tìm hiểu kiến thức của cán bộ, giáo viên.

Trong công tác xã hội hóa xây dựng tủ sách, thư viện cơ sở có vai trò kết nối, định hướng rõ nét của thư viện cấp tỉnh. Từ năm 2018 đến nay, Thư viện Bắc Ninh số 1 huy động được hơn 25 nghìn bản sách từ các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm bổ sung cho hệ thống thư viện cơ sở và thư viện trường học. Riêng trong dịp Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm nay, đơn vị vận động được hơn 1,3 nghìn bản sách; 15 thư viện sách điện tử cho cơ sở.

Được biết, sau cơn bão số 11 năm 2025, nhiều thư viện xã bị ngập sâu, sách hư hỏng, cơ sở vật chất xuống cấp. Trong thời gian ngắn, Thư viện Bắc Ninh số 1 đã vận động hàng nghìn cuốn sách bổ sung kịp thời cho những địa phương bị ảnh hưởng. Ông Nguyễn Đắc Hồng, Giám đốc Thư viện Bắc Ninh số 1 cho biết: “Chúng tôi tăng cường tuyên truyền và trực tiếp kết nối với doanh nghiệp, nhà xuất bản, công ty phát hành sách để kêu gọi đồng hành, hình thành nguồn sách ổn định, bổ sung cho thư viện cơ sở”.

Chung tay đưa sách đến gần dân

Theo ông Khổng Đức Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phát triển văn hóa đọc không là nhiệm vụ riêng của ngành văn hóa mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Những năm qua, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của sách, khuyến khích thói quen đọc trong Nhân dân, đồng thời huy động các nguồn lực để phát triển hệ thống thư viện theo hướng hiện đại, thân thiện. Tỉnh cũng tiếp tục quan tâm, tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển văn hóa đọc.

Trường Trung học cơ sở Kép tổ chức giới thiệu về sách.

Sau sáp nhập, UBND tỉnh chỉ đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành văn bản hướng dẫn xây dựng thư viện, tủ sách cơ sở; tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ thư viện, đầu tư cơ sở vật chất…, giúp hệ thống thư viện từng bước đi vào hoạt động ổn định, hiệu quả. Các chương trình trao tặng “Thư viện xanh”, tủ sách trường học… góp phần tạo không gian đọc mới, truyền cảm hứng học tập cho thế hệ trẻ.

Ngày 4/11/2021, Chính phủ đã ký Quyết định số 1862/QĐ-TTg lấy ngày 21/4 hằng năm là Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam. Việc chọn ngày 21/4 là Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam nhằm khẳng định vị trí, vai trò và tầm quan trọng của sách đối với việc nâng cao kiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người; khuyến khích, phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, tạo dựng môi trường đọc thuận lợi; hình thành thói quen đọc sách trong gia đình, trường học, cơ quan, tổ chức; góp phần xây dựng xã hội học tập.

Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam cũng nhằm tôn vinh người đọc, người sáng tác, xuất bản, in, phát hành, thư viện, lưu giữ, sưu tầm, quảng bá sách và các tổ chức, cá nhân có những đóng góp cho phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng; nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, các cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội đối với việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc Việt Nam.

Nhiều tổ chức, doanh nghiệp, nhà sách tích cực trao tặng sách cho thư viện cơ sở, tiêu biểu như: Học viện Ngân hàng - Phân viện Bắc Ninh, Nhà sách Tiền Phong, Nhà sách FAHASA Bắc Giang, Nhà sách Tiến Thọ, Công ty cổ phần Sách Alpha, Công ty cổ phần Xuất bản và Giáo dục ViZi, Công ty Sách điện tử Waka …

Nguồn sách trao tặng đa dạng về thể loại góp phần làm phong phú thông tin, phục vụ tối ưu nhu cầu của bạn đọc tại các thư viện. Bên cạnh sách in truyền thống, các tủ sách điện tử, sách nói từng bước được triển khai, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức thuận tiện hơn.

Bà Nguyễn Thị Hà, đại diện Công ty Sách điện tử Waka cho biết: Năm nay, đơn vị tặng 15 thư viện sách điện tử với hàng trăm đầu sách đọc, nghe miễn phí cho các thư viện cơ sở trên địa bàn tỉnh. Việc tặng sách góp phần lan tỏa giá trị văn hóa, tri thức đến cộng đồng, hình thành thói quen đọc sách trong học sinh, sinh viên và người dân.

Tại nhiều trường học, mỗi tuần, học sinh đều có tiết đọc sách theo thời khóa biểu. Nhà trường tổ chức giới thiệu sách, thi thuyết trình, trưng bày sách nghệ thuật, thi vẽ tranh, kể chuyện hoặc chia sẻ cảm nhận về các cuốn sách… giúp học sinh hình thành thói quen đọc, rèn luyện kỹ năng và nuôi dưỡng niềm yêu thích sách.

Cùng đó, những góc đọc nhỏ được bố trí ngay trong lớp học, hành lang, sân trường, giúp việc đọc trở nên tự nhiên, gần gũi hơn. Không chỉ trong nhà trường, tại các thư viện xã, phường, việc luân chuyển sách, tổ chức đọc sách theo chuyên đề, góp phần lan toả và đưa sách đến gần hơn với đông đảo các tầng lớp Nhân dân. Bà Thân Thị Đoàn, tổ dân phố Phúc Hạ, phường Đa Mai cho biết: “Thư viện tại cơ sở rất thiết thực, góp phần hình thành thói quen đọc sách trong cộng đồng. Từ khi thư viện công cộng của phường được thành lập, việc tiếp cận sách trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Không gian đọc sạch sẽ, yên tĩnh, sách được sắp xếp khoa học, thuận tiện cho người dân tra cứu, học tập”.

Bài, ảnh: Lệ Thanh