Được kỳ vọng trở thành "đầu tàu" công nghiệp hóa, tuy nhiên ngành sản xuất ôtô Việt Nam hiện vẫn loay hoay với bài toán nội địa hóa.

Các mẫu ôtô EV được sản xuất tại nhà máy VinFast Ấn Độ.

Tỷ lệ linh kiện sản xuất trong nước thấp, công nghiệp phụ trợ yếu, trong khi phần lớn giá trị gia tăng vẫn nằm ở khâu nhập khẩu, ngành sản xuất ôtô Việt Nam đang đối mặt yêu cầu cấp bách phải nâng tỷ lệ nội địa hóa - yếu tố sống còn để làm chủ chuỗi giá trị, giảm nhập siêu và khẳng định vị thế trong khu vực.

Nội địa hóa ôtô chậm phát triển

Sau hơn một thập niên triển khai Chiến lược phát triển ngành ôtô đến năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận một số thành quả như: Thu hút đầu tư, xây dựng liên doanh sản xuất, gia tăng sản lượng. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, tỷ lệ nội địa hóa ôtô vẫn còn cách rất xa mục tiêu đề ra.

Hiện nay, mỗi năm Việt Nam chi khoảng 10 tỷ USD nhập khẩu linh kiện ôtô, làm gia tăng nhập siêu và khiến giá trị gia tăng trong nước ở mức thấp. Một số dòng xe tải, xe buýt đạt tỷ lệ nội địa hóa 40-60%, nhưng xe con và xe du lịch vẫn phụ thuộc lớn vào linh kiện nhập khẩu.

Trong khi đó, năng lực sản xuất trong nước mới tập trung ở một số chi tiết phổ thông như lốp xe, ghế ngồi, ắc quy; còn động cơ, hộp số, hệ thống điện tử gần như hoàn toàn nhập ngoại.

Những tồn tại trên cho thấy, nếu không có chính sách đột phá, mục tiêu nội địa hóa ôtô của Việt Nam vẫn sẽ chỉ dừng ở mức kỳ vọng.

Giải pháp đột phá

Để công nghiệp ôtô Việt Nam phát triển bền vững, nhiều giải pháp đã được đưa ra, tập trung vào hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực công nghiệp hỗ trợ và khuyến khích hợp tác giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Trước hết, cần có lộ trình ràng buộc nội địa hóa theo từng dòng xe. Nội địa hóa ôtô là nhiệm vụ trọng tâm và mang ý nghĩa chiến lược, không chỉ giúp Việt Nam giảm nhập siêu mà còn tạo động lực phát triển công nghiệp hỗ trợ, gia tăng việc làm và nâng cao vị thế quốc gia.

Song song với đó, biểu thuế nhập khẩu linh kiện cần được xây dựng chi tiết, ưu đãi mạnh cho sản phẩm sản xuất trong nước và tăng thuế đối với linh kiện nhập khẩu nguyên cụm. Cách tiếp cận này vừa khuyến khích doanh nghiệp nội địa, vừa hạn chế tình trạng "nhập để lắp."

Một giải pháp quan trọng khác là ràng buộc chuyển giao công nghệ. Để hỗ trợ doanh nghiệp, cần đẩy mạnh khoa học - công nghệ và đào tạo nhân lực. Việc xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo chuyên ngành ôtô, đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên chất lượng cao sẽ giúp Việt Nam nhanh chóng tiếp cận công nghệ mới, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng xe điện và xe thông minh đang lên ngôi.

Ngoài thị trường trong nước, cần khuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu linh kiện. Khi quy mô sản xuất được mở rộng, chi phí giảm, sản phẩm Việt Nam sẽ có khả năng cạnh tranh tốt hơn. Đồng thời, Nhà nước nên điều tiết thị phần, hạn chế tình trạng thị trường bị chia nhỏ, khuyến khích các doanh nghiệp hợp tác sản xuất linh kiện chung để đạt quy mô kinh tế.

Để đạt được mục tiêu này, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Chính sách phải đủ mạnh, có chế tài rõ ràng, đồng thời doanh nghiệp trong nước cần chủ động đầu tư, nâng cao năng lực để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Con đường nội địa hóa ôtô còn nhiều thách thức, nhưng với quyết tâm chính trị và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, đây sẽ là chìa khóa để công nghiệp Việt Nam làm chủ tương lai.

Hai mẫu bus điện VinFast ra mắt tại châu Âu

VinFast giới thiệu dòng bus điện lắp ráp tại Việt Nam EB 8 và EB 12 tại triển lãm Busworld Europe 2025, dự kiến bàn giao trong năm 2026.

Toyota sẽ khởi động dây chuyền sản xuất xe Hybrid đầu tiên ở Việt Nam

Toyota Việt Nam sẽ tiếp tục hiện đại hóa nhà máy, trụ sở và đặc biệt là khởi động dây chuyền sản xuất mẫu xe Hybrid đầu tiên tại Việt Nam, với tổng vốn đầu tư hơn 360 triệu USD.

Việt Nam nhập khẩu ô-tô kỷ lục hơn 3 tỷ USD

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, trong 8 tháng đầu năm 2025, Việt Nam nhập khẩu 137.821 ô-tô nguyên chiếc các loại với trị giá 3,02 tỷ USD, tăng 38,3% so cùng kỳ năm trước và đạt mức cao nhất từ trước đến nay.