Không chỉ là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Quốc hội hôm nay đứng trước yêu cầu phải đổi mới tư duy một cách căn bản, tinh thần hành động mạnh mẽ và dẫn dắt kiến tạo phát triển. Kỷ nguyên mới đòi hỏi Quốc hội năng động hơn, nơi mỗi quyết sách không chỉ phản ánh ý chí của Nhân dân mà còn mở đường cho những bước tiến đột phá của quốc gia.

Quốc hội khóa XV: Dấu ấn nổi bật, nền tảng cho chặng đường vươn mình

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt, khi thế giới và khu vực biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường, đồng thời đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen.

Chính trong hoàn cảnh đó, Quốc hội khóa XV đã khẳng định rõ vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới mạnh mẽ và tinh thần hành động quyết liệt. Một nhiệm kỳ được gọi là “đặc biệt” không chỉ bởi bối cảnh mà còn bởi những dấu ấn mang tính lịch sử, tạo nền tảng vững chắc cho chặng đường phát triển tiếp theo của đất nước.

Quang cảnh phiên khai mạc kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Dấu ấn trước hết và nổi bật nhất chính là thành tựu lập hiến mang ý nghĩa lịch sử. Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 với sự đồng thuận tuyệt đối của các đại biểu không chỉ là một sự kiện lập pháp thông thường mà là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện nền tảng hiến định cho giai đoạn phát triển mới.

Những nội dung sửa đổi đã trực tiếp tạo cơ sở pháp lý cho việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, định hình mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn. Đặc biệt, việc kết thúc hoạt động của cấp huyện sau một hành trình lịch sử dài là một quyết sách mang tính đột phá, thể hiện tư duy cải cách mạnh mẽ, phù hợp với yêu cầu phát triển hiện đại.

Quá trình xây dựng và thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp cũng là minh chứng sinh động cho tinh thần dân chủ, cầu thị và trách nhiệm của Quốc hội. Việc lần đầu tiên triển khai lấy ý kiến Nhân dân qua nền tảng số với hàng trăm triệu lượt góp ý, tỷ lệ đồng thuận gần như tuyệt đối, cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa “ý Đảng, lòng Dân”, đồng thời phản ánh bước tiến quan trọng trong đổi mới phương thức hoạt động của cơ quan lập pháp.

Nếu lập hiến tạo nền tảng thì hoạt động lập pháp chính là động lực trực tiếp thúc đẩy phát triển. Quốc hội khóa XV đã ghi dấu bằng một bước chuyển căn bản trong tư duy xây dựng pháp luật mang tính kiến tạo, khơi thông và chủ động hơn. Việc dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm đã mở ra một không gian thể chế thông thoáng hơn, linh hoạt hơn và phù hợp hơn với yêu cầu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Khối lượng và chất lượng công tác lập pháp trong nhiệm kỳ là minh chứng rõ nét cho sự đổi mới đó. Với hàng trăm nhiệm vụ lập pháp được triển khai, hàng trăm luật và nghị quyết được thông qua, hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch, khả thi.

Đáng chú ý, nhiều văn bản được xây dựng và thông qua theo quy trình rút gọn, đáp ứng kịp thời những yêu cầu cấp bách của thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh và những biến động lớn của nền kinh tế. Các chính sách thí điểm, cơ chế đặc thù cho các địa phương không chỉ giải quyết điểm nghẽn trước mắt mà còn tạo ra những động lực phát triển mới, góp phần hình thành các cực tăng trưởng có sức lan tỏa.

Điểm nhấn quan trọng khác là sự đổi mới trong kỹ thuật lập pháp. Các luật ngày càng được thiết kế ngắn gọn, rõ ràng, tập trung vào những vấn đề cốt lõi thuộc thẩm quyền của Quốc hội; đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động cho Chính phủ và chính quyền địa phương. Đây chính là biểu hiện của một tư duy quản trị hiện đại, linh hoạt, phù hợp với yêu cầu vận hành của một nền kinh tế năng động và hội nhập sâu rộng.

Song hành với lập pháp, hoạt động giám sát của Quốc hội khóa XV cũng có những bước chuyển mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả hơn. Các phiên chất vấn không chỉ dừng lại ở việc đặt câu hỏi và trả lời, mà đã đi sâu vào những vấn đề “nóng”, có tính chiến lược, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, từng cá nhân. Đặc biệt, việc triển khai hoạt động “giám sát lại” cho thấy quyết tâm theo đuổi đến cùng các cam kết, nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu lực thực thi chính sách.

Quốc hội còn thể hiện vai trò kiến tạo thông qua việc đồng hành cùng Chính phủ trong quá trình triển khai chính sách. Việc giám sát ngay từ giai đoạn đầu, kịp thời phát hiện và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, đồng thời củng cố niềm tin của Nhân dân vào hệ thống chính trị.

Đặc biệt, Quốc hội khóa XV đã để lại dấu ấn đậm nét trong việc quyết định những vấn đề lớn, mang tầm chiến lược và có ý nghĩa lịch sử đối với đất nước. Từ các dự án hạ tầng trọng điểm, định hướng phát triển dài hạn, đến những quyết sách chưa từng có tiền lệ trong bối cảnh dịch bệnh, tất cả đều thể hiện tầm nhìn xa, bản lĩnh và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước Nhân dân và lịch sử. Những quyết định như chủ trương đầu tư đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam hay tái khởi động điện hạt nhân không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn định hình không gian phát triển quốc gia trong nhiều thập niên tới.

Quốc hội XVI - hành động, đổi mới và hội nhập

Sáng 6/4/2026, tại Hội trường Diên Hồng, Quốc hội khóa XVI đã khai mạc trọng thể kỳ họp thứ Nhất - kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ mở đầu cho nhiệm kỳ mới mà còn đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Trong bài phát biểu quan trọng tại phiên khai mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm đã không chỉ nêu bật tầm vóc của kỳ họp mà còn đặt ra những yêu cầu cao, toàn diện và mang tính định hướng đối với hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn mới. Từ thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đổi mới công tác lập pháp, nâng tầm giám sát, đến xây dựng một Quốc hội hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân và phản ứng chính sách nhanh, tất cả đều hội tụ trong một thông điệp xuyên suốt: Quốc hội khóa XVI phải là Quốc hội của hành động, đổi mới và hội nhập.

Điểm đáng chú ý trước hết là cách đặt vấn đề về vai trò của Quốc hội trong bối cảnh mới. Quốc hội không được nhìn như một thiết chế vận hành theo chu kỳ mà phải được xác định là chủ thể trung tâm trong việc chuyển hóa ý chí chính trị thành năng lực phát triển quốc gia. Khi yêu cầu đặt ra là “thể chế hóa nhanh, đúng và hiệu quả” các chủ trương của Đảng thành pháp luật và chính sách, điều đó đồng nghĩa với việc chất lượng hoạt động của Quốc hội sẽ được đo bằng tác động thực tiễn, chứ không chỉ ở quy trình hay số lượng văn bản được ban hành.

Các đại biểu dự khai mạc kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và quản trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra một thực tế không thể né tránh: Quốc gia nào cải cách thể chế chậm, phản ứng chính sách chậm sẽ đánh mất cơ hội phát triển. Điều đó đặt Quốc hội trước yêu cầu phải hành động nhanh hơn, quyết liệt hơn nhưng đồng thời vẫn bảo đảm tính chặt chẽ, đúng đắn và hiệu quả lâu dài.

Trên tinh thần đó, yêu cầu đổi mới công tác lập pháp được đặt ở vị trí trung tâm. Pháp luật phải trở thành nền tảng thể chế cho phát triển. Điều này đòi hỏi chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo, điều chỉnh cái đã có sang mở đường cho cái mới, khắc phục tình trạng “luật bó”, nâng cao tính minh bạch, ổn định và khả thi của hệ thống pháp luật, nhằm giải phóng nguồn lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Hoạt động giám sát của Quốc hội khóa XVI được xác định phải nâng lên một tầm cao mới, thực chất hơn, sắc bén hơn và đi đến cùng trách nhiệm. Giám sát không chỉ dừng ở việc phát hiện vấn đề mà phải tạo ra áp lực và động lực để giải quyết vấn đề. Điều đó đòi hỏi gắn giám sát với trách nhiệm cụ thể, thời hạn rõ ràng và kết quả đo lường được. Khi dựa trên dữ liệu, bằng chứng và tiêu chí định lượng, giám sát vừa kiểm soát quyền lực hiệu quả, vừa là đòn bẩy thúc đẩy cải cách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề lớn của đất nước. Trong bối cảnh cơ hội và thách thức đan xen, việc lựa chọn đúng hướng đi, đúng trọng tâm, đúng khâu đột phá có ý nghĩa quyết định. Quốc hội không chỉ cần “quyết định đúng” mà phải “quyết định trúng và kịp thời”. Điều này đòi hỏi nâng cao năng lực phân tích chính sách, dự báo chiến lược và đánh giá tác động, tránh dàn trải, manh mún, bảo đảm tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực then chốt. Đây chính là yêu cầu để Quốc hội trở thành một chủ thể định hình chiến lược phát triển quốc gia, chứ không chỉ xử lý các vấn đề theo logic hành chính thông thường.

Cùng với đó, đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội là yêu cầu mang tính nền tảng. Một Quốc hội hiện đại phải là một Quốc hội gần dân, hiểu dân và vì dân. Việc ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa hình thức hoạt động, tăng tính linh hoạt của nghị trường là cần thiết nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng đại diện, tăng cường kết nối với cử tri và phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của Nhân dân vào chính sách.

Thực tiễn của kỳ họp thứ Nhất đã cho thấy tinh thần hành động rõ nét của Quốc hội khóa XVI. Ngay tại kỳ họp mở đầu, Quốc hội đã khẩn trương kiện toàn bộ máy, bầu và phê chuẩn nhiều chức danh lãnh đạo chủ chốt, đồng thời triển khai ngay các nhiệm vụ lập pháp và quyết định những vấn đề quan trọng. Việc xem xét, thông qua nhiều dự án luật, nghị quyết và các chương trình giám sát ngay từ đầu nhiệm kỳ không chỉ thể hiện nhịp độ làm việc khẩn trương mà còn gửi đi một thông điệp chính trị rõ ràng: Quốc hội không chờ đợi mà chủ động hành động.

Đáng chú ý, công tác nhân sự được tiến hành đồng bộ, bài bản, gắn với yêu cầu nâng cao năng lực thực thi. Khi điểm nghẽn của phát triển ngày càng chuyển từ chủ trương sang tổ chức thực hiện thì con người trở thành yếu tố quyết định. Việc kiện toàn bộ máy không chỉ là sắp xếp vị trí mà là lựa chọn mô hình vận hành quyền lực, lựa chọn năng lực hành động cho giai đoạn mới. Đây chính là nền tảng để các quyết sách được triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

Kỳ họp thứ Nhất quyết định các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính và đầu tư công cho giai đoạn 2026 - 2030. Điều này mang ý nghĩa định hình toàn bộ “quỹ đạo phát triển” của đất nước trong 5 năm tới. Đây không chỉ là các chỉ tiêu mà là lựa chọn mô hình phát triển: Ưu tiên nguồn lực ra sao, cân đối thế nào giữa tăng trưởng, công bằng và bền vững.

Có thể thấy, Quốc hội khóa XVI đang từng bước khẳng định hình ảnh một Quốc hội đổi mới, chủ động và hội nhập. Quốc hội không chỉ làm luật mà còn kiến tạo phát triển; không chỉ giám sát mà thúc đẩy hành động; không chỉ quyết định mà góp phần định hình tương lai. Mỗi đại biểu không chỉ hoạt động trên nghị trường mà còn hiện diện trong lòng dân bằng trách nhiệm, bản lĩnh, trí tuệ và sự tận tâm. Với tinh thần đó, Quốc hội khóa XVI được kỳ vọng sẽ trở thành động lực thể chế quan trọng, góp phần hiện thực hóa khát vọng vươn mình của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh thảo luận 4 dự thảo nghị quyết

BẮC NINH - Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (dự kiến từ ngày 20 đến 23/4), sáng 20/4, các đại biểu tập trung thảo luận tại tổ.  

Hôm nay, Quốc hội bàn về phát triển văn hóa, gỡ vướng cho các dự án tồn đọng

Theo chương trình đợt 2 Kỳ họp thứ Nhất, sáng nay 20/4, Quốc hội khóa XVI sẽ bàn về việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công; cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.

Đợt 2 Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI: Quyết định nhiều nội dung quan trọng

Trong tuần làm việc (từ ngày 20-23/4/2026), Quốc hội biểu quyết thông qua một số luật, nghị quyết, gồm: Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi); Luật Thủ đô (sửa đổi); Luật Hộ tịch (sửa đổi)...