Thể thao Việt Nam và chuyện y học thể thao

Thứ 6: 07:50 ngày 27/02/2026

Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2), thể thao nước nhà có lý do để nói nhiều hơn về một lĩnh vực từng âm thầm nhưng nay đã trở thành trụ cột, y học thể thao. Đây không chỉ là công tác bảo đảm an toàn sức khỏe cho vận động viên mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của thể thao Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu với khu vực và thế giới.

Chỉ trong hơn một năm qua, nhiều chuyển biến lớn đã diễn ra trong chính sách và nhận thức về công tác y tế trong thể thao. Từ khi Nghị định 349/2025/NĐ-CP được ban hành, nhân viên y tế, bác sĩ và kỹ thuật viên chính thức trở thành một bộ phận không thể thiếu trong đội ngũ thể thao quốc gia, được hưởng phụ cấp, lương và chế độ tương đương với huấn luyện viên và vận động viên.

Vai trò của y tế trong thể thao chuyên nghiệp nói chung và bóng đá chuyên nghiệp nói riêng ngày càng quan trọng.

Quan trọng hơn, họ là "thành viên chính thức" của các đội thể thao khi thi đấu quốc tế. Sự thay đổi này giải quyết một tồn tại kéo dài suốt nhiều năm, khi việc chăm sóc sức khỏe cho vận động viên phụ thuộc vào khả năng tài chính của các Liên đoàn, Hiệp hội, khiến bác sĩ thể thao thường bị xem như "người đi theo tự nguyện".

Giờ đây, họ trở thành thành phần chính thức trong cấu trúc đội tuyển, góp phần nâng cao chất lượng tập huấn, phòng ngừa chấn thương và phục hồi chuyên môn cho vận động viên.

Một bước ngoặt quan trọng khác là sự ra đời của Hội Y học Thể thao Việt Nam (VAMS), tổ chức chuyên ngành đầu tiên quy tụ các bác sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu và kỹ thuật viên y học thể thao trên phạm vi cả nước.

Sứ mệnh của hội không chỉ là tập hợp nhân lực mà còn xây dựng mạng lưới chuyên môn, thúc đẩy hợp tác quốc tế và chuẩn hóa nghiệp vụ cho đội ngũ bác sĩ thể thao. Trước đây, tại Thành phố Hồ Chí Minh từng có Hội Y học TDTT từ năm 1998, nhưng hoạt động rời rạc, nặng về điều trị bệnh lý thông thường hơn là nghiên cứu, can thiệp và phục hồi trong thể thao thành tích cao. Sự ra đời của VAMS, vì thế, không chỉ khắc phục khoảng trống này mà còn đánh dấu một cách nhìn mới, y học thể thao là ngành nghề có vai trò chiến lược trong đào tạo và phát triển thể lực quốc gia.

Thực tế, công tác y học thể thao ở Việt Nam từng bị xem là "đi sau thành tích". Chỉ khi vận động viên chấn thương mới được chăm sóc, còn khâu theo dõi, phục hồi và dinh dưỡng vẫn thiếu sự hỗ trợ bài bản.

Hệ quả là nhiều vận động viên tài năng buộc phải giã từ sự nghiệp sớm hoặc phải ra nước ngoài điều trị. Sự chuyển biến chính sách trong hai năm qua đã thay đổi cách nhìn này: y học thể thao không chỉ là "bác sĩ của chấn thương", mà là đội ngũ bảo hộ thành tích, đảm bảo cho vận động viên được tập luyện – thi đấu – phục hồi trong một quy trình khép kín, đúng chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, thực trạng vẫn còn nhiều thách thức. Hiện tại, số lượng bác sĩ thể thao tại các trung tâm huấn luyện trọng điểm còn rất hạn chế, trong khi nhu cầu của các đội tuyển tăng nhanh. Trước thềm SEA Games 33, Trung tâm Huấn luyện thể thao quốc gia Nhổn, nơi tập trung hơn 80% lực lượng vận động viên, vẫn thiếu bác sĩ chuyên trách, dẫn đến việc theo dõi sức khỏe dài hạn, kiểm soát chấn thương hay phục hồi sau thi đấu chưa được đảm bảo đồng bộ.

Việc hình thành mạng lưới đào tạo nhân lực, mở rộng cơ sở nghiên cứu, cũng như khuyến khích sinh viên y khoa theo chuyên ngành thể thao trở thành vấn đề cấp thiết.

Trong bức tranh tổng thể, những chuyển động nói trên phản ánh sự thay đổi căn bản trong nhận thức của hệ thống Thể thao Việt Nam. Nếu trước đây, y tế thể thao chỉ là khâu hỗ trợ, thì nay đã trở thành một phần cấu trúc, gắn liền với Chiến lược phát triển 2030- 2045.

Đây là bước đi cho thấy Nhà nước không chỉ đầu tư vào cơ sở vật chất hay đào tạo huấn luyện viên, mà còn quan tâm đến nền tảng y học, khoa học thể thao, coi đó là chìa khóa giúp vận động viên Việt Nam nâng cao sức bền và giảm thiểu rủi ro trong hành trình vươn tầm. Cùng với Kinh tế thể thao, thì sự quan tâm đến đội ngũ y khoa thể thao thể hiện được quyết tâm vươn tầm của Thể thao Việt Nam.

Nhân ngày Thầy thuốc Việt Nam, chúng ta không chỉ tôn vinh những người làm nghề y mà còn tri ân những "người hùng thầm lặng" phía sau những tấm huy chương.

Thể thao không chỉ là sức mạnh cơ bắp, mà còn là sự thăng hoa của khoa học và y tế. Thể thao Việt Nam chắc chắn sẽ tự tin hơn trên hành trình chinh phục những đỉnh cao mới.