Trong đó, một số vấn đề đã được xử lý bằng quy định của pháp luật, tuy nhiên việc chống lan truyền các chủ đề gây thù hận, nói xấu, tin giả trên mạng vẫn chưa có giải pháp ngăn chặn. 

"Tin giả nhưng lại mất rất nhiều công thật để điều tra" là chia sẻ của nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập báo điện tử VietnamPlus khi nói về bỗng dưng trên Facebook có thông tin những vệt nước màu đỏ xuất hiện trở lại ở biển miền Trung gây hoang mang dư luận. Phải mất một thời kiểm tra, cơ quan chức năng mới có kết luận những hình ảnh đó được cắt ghép rất tinh vi từ  ảnh đã đăng trên báo chí từ ba năm trước.

Cũng mới đây, qua truyền hình Nghệ sĩ nhân dân Trung Hiếu thổ lộ rằng anh chưa từng dùng Facebook vậy mà trên mạng xã hội này có cả chục trang mang tên và hình đại diện của anh. Nhiều lần anh bị bạn bè gọi điện phàn nàn bảo rằng là nghệ sĩ nhân dân sao lại phát ngôn thế này, thế kia. Anh thấy phiền lòng quá mức mà chẳng biết làm thế nào.

Các trường hợp bị giả tên để nhờ bạn bè, người thân mua giúp thẻ điện thoại, vay mượn tiền, bán hàng xảy ra không hiếm. Chương trình nghiên cứu Internet và xã hội vừa công bố một con số đáng giật mình là tại Việt Nam có tới hơn 35 triệu người sử dụng mạng xã hội, chiếm khoảng 37% dân số và cao hơn mức trung bình toàn cầu thì có tới 78% người sử dụng khẳng định từng là nạn nhân hoặc biết những trường hợp phát ngôn gây thù ghét trên mạng xã hội. 

Trên thực tế, mặt tích cực của mạng xã hội đã thấy rất rõ nét, những tiện ích mà nó mang lại cho cộng đồng như sử dụng trong học tập, giao tiếp và tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp. Tại Bắc Giang có những thành viên liên kết hợp tác với nhau thành các nhóm người có cùng sở thích, cùng sự quan tâm, cùng ý nguyện có thể gặp gỡ, trao đổi; nhiều nhóm cộng đồng có tính chất tích cực từ “mạng ảo” đã xuất hiện trong “đời thực” như tổ chức các hoạt động từ thiện, hiến máu tình nguyện; quảng bá, giới thiệu hình ảnh địa phương cho phát triển du lịch...

Làm thế nào để phát huy mặt tích cực của mạng xã hội là vấn đề cần đặt ra. Các nhà nghiên cứu đang đề xuất một số quy tắc ứng xử đối với mạng xã hội tại Việt Nam, thậm chí là những chế tài để đấu tranh chống phát ngôn gây thù hận, tin giả bởi vì có  loại tin giả tác động kinh khủng tới cá nhân và tổ chức, thậm chí có người không chịu được áp lực đã tự tử. 

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, bộ quy tắc ứng xử sẽ không đem lại kết quả gì nếu số đông trong xã hội không lên tiếng, khước từ bạo lực trên mạng và không chiến thắng được nỗi sợ hãi để giành lại không gian mạng cho mình. Để không bỏ ngỏ sân chơi cho kẻ xấu trên mạng thì mỗi người cần học cách sử dụng mạng xã hội một cách có kiến thức chứ không mù quáng. Làm thế nào trong môi trường gia đình, nhà trường và xã hội đều tạo cho mỗi người rèn luyện khả năng chọn lựa thông tin, qua đó khuyến khích tinh thần trách nhiệm cá nhân trên mạng xã hội.

Trần Anh