Tiềm năng kinh tế dưới tán rừng

Khu vực trồng sâm nam của gia đình ông Toản.

Hộ ông Nguyễn Văn Toản, khu phố Đoàn Kết, thị trấn Tây Yên Tử có 25 ha đất rừng kinh tế ở tổ dân phố Mậu, giáp ranh Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử. Nhiều năm trước, gia đình chỉ trồng keo và bạch đàn lấy gỗ trên diện tích đất này. Ông Toản cho biết, khi Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử hoàn thành, ông đã bàn với người bạn cùng góp hơn 5 tỷ đồng đầu tư cây giống, phân bón và thuê nhân công chuyển gần 10 ha đất rừng sang trồng xen canh cây đặc sản bản địa.

Dù mới trồng được hơn một năm nhưng 3 ha dổi xanh đã lên ngang thân người. Xen cạnh là bưởi. Dưới gốc dổi và bưởi là những luống ba kích đã lên cao hơn một gang tay. Cách đó không xa, 1 ha sâm nam cũng bắt đầu leo giàn. Tranh thủ tiết xuân, trời có mưa ẩm, ông Toản thuê nhân công gấp rút xuống giống 6 ha hoài sơn (củ mài - một vị thuốc quý trong Đông y). 

Ông Toản chia sẻ: “Mục đích của tôi là khôi phục cây dược liệu quý và cây đặc sản của rừng Yên Tử. Một phần sản phẩm sẽ được bán làm quà cho du khách, còn lại cung ứng ra thị trường. Chúng tôi hướng tới thành lập hợp tác xã (HTX) vừa sản xuất vừa làm du lịch vườn rừng tại đây. Du khách đến thăm có thể chọn một gốc cây thuốc quý hay sâm nam trong vườn và tự thu hoạch. Đó sẽ là trải nghiệm rất thú vị”.

Thực tế, đây là những cây dược liệu, đặc sản rất giá trị. Sau 5 năm, 1 ha sâm nam sẽ cho hơn 10 tấn củ tươi, trị giá gần 3 tỷ đồng (tính theo giá sản phẩm tại thời điểm này). Ba kích sau 4 năm được thu, bình quân đạt 15 tấn/ha, trị giá hơn 2 tỷ đồng. 

Dổi xanh (trồng lấy hạt) sau 5 năm cây sẽ cho thu, trung bình đạt hơn 4 tấn hạt/ha (cây cho lứa đầu, các vụ sau quả ra hàng năm, sản lượng tăng dần theo độ tuổi của cây), trị giá hơn chục tỷ đồng. Riêng hoài sơn sau 1 năm sẽ được thu hoạch. Năng suất bình quân khoảng 30 tấn củ/ha, trừ chi phí người trồng thu lãi khoảng 500 triệu đồng.

Cùng với hộ ông Toản, tại địa bàn thị trấn Tây Yên Tử còn có HTX Dược liệu Thiên Phú ở tổ dân phố Đồng Rì với hơn 20 thành viên là các hộ gia đình trong thị trấn tham gia. Theo bà Triệu Thị Xoan, Phó Giám đốc HTX, HTX Dược liệu Thiên Phú thành lập năm 2017, sản phẩm của các thành viên gồm các cây trong vị thuốc trong Đông y như: Sả (để chiết xuất tinh dầu), gừng gió, địa liền và ngải Đài Loan. Cùng với ba kích và sâm nam, đây thực sự là những giống cây cần được khai thác. Mong muốn của các thành viên trong HTX là xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, tạo việc làm, thu nhập cho đồng bào trong vùng.

Hình thành vùng sản xuất tập trung

Chủ tịch UBND thị trấn Tây Yên Tử Phạm Văn Thịnh cho biết, ý nguyện của HTX Dược liệu Thiên Phú cũng là một trong những nội dung Nghị quyết của Đảng bộ thị trấn Tây Yên Tử sẽ thực hiện trong nhiệm kỳ này. Theo đó, ngoài phát triển cây lấy gỗ, thị trấn định hướng người dân đưa cây dược liệu vào thâm canh dưới tán rừng. 

Bởi đây là những loài cây bản địa hợp với khí hậu và thổ nhưỡng, chất lượng tốt, giá trị kinh tế cao. Hiện địa phương đang phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh, Phòng Dân tộc và Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Sơn Động khảo sát để đưa cây dược liệu vào thâm canh. Một tin vui, ngày 3/3 vừa qua, đại diện Công ty cổ phần Tập đoàn Khang Ninh, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai (TP Hà Nội) đã về khảo sát địa bàn thị trấn Tây Yên Tử nhằm liên kết sản xuất và tiêu thụ cây dược liệu. 

Dự kiến, đơn vị sẽ xây dựng nhà máy chế biến cây dược liệu tại thị trấn. Theo ông Thịnh, địa phương sẽ hỗ trợ thành lập HTX dược liệu, làm vệ tinh cho Công ty cổ phần tập đoàn Khang Ninh. Đồng thời ưu tiên cho những hộ nghèo tham gia để phát triển kinh tế hộ. “Trước mắt, UBND thị trấn khuyến khích người dân ở tổ dân phố Mậu nhân rộng các mô hình trồng cây dược liệu hiệu quả như ở HTX Dược liệu Thiên Phú hay HTX ba kích tím Tây Yên Tử, xã Thanh Luận (cùng Sơn Động). Vì nơi đây có quỹ đất và bà con đã có kinh nghiệm trồng cây dược liệu”, ông Thịnh cho biết thêm.

Được biết, đất rừng khi trồng cây dược liệu sẽ tạo độ phì sau nhiều năm chuyên canh bạch đàn. Vì nguồn phân bón cho các loại cây dược liệu chủ yếu là hữu cơ nên sẽ giúp cho các loại cây trồng xen khác như: Bưởi, dổi xanh tận dụng độ phì này để cho quả và hạt chất lượng cao hơn. Trồng cây dược liệu dưới tán rừng còn giúp sạch cỏ, bụi cây dại, đất không bị xói mòn. 

Tây Yên Tử là vùng đất có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế rừng và du lịch. Trong những cánh rừng nguyên sinh đó có không ít loài cây dược liệu quý chưa được nhân lên thành vùng nguyên liệu. Sau nhiều năm bị “lãng quên” bởi người dân nơi đây chỉ chú trọng trồng rừng lấy gỗ, tương lai không xa, Tây Yên Tử sẽ còn được biết đến là vùng trồng và sản xuất nhiều cây dược liệu quý, hiếm, giá trị kinh tế cao.

Bài, ảnh: Bảo Lâm

Phát triển sản phẩm OCOP từ cây dược liệu

(BGĐT) - Qua tìm tòi, nghiên cứu, ông Phạm Văn Thiện, thôn Tân Gia, xã Tân Hiệp (Yên Thế) đã bào chế thành công sản phẩm cao dược liệu xạ đen, cà gai leo giúp hỗ trợ và phòng các bệnh về gan, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Sản phẩm vừa được chứng nhận OCOP của tỉnh năm 2020.

Bắc Giang: Triển vọng từ những loài dược liệu quý

(BGĐT) - Cùng với việc bảo tồn và phát triển các loài cây dược liệu quý, dự án “Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng mô hình nhân giống, trồng, thu hái sơ chế bảo quản cát sâm và sâm cau theo tiêu chuẩn GACP-WHO làm nguyên liệu sản xuất cao sâm cau lâm dược và siro ho lâm dược trên địa bàn tỉnh Bắc Giang” còn góp phần mở ra hướng đi mới giúp người dân phát triển kinh tế.

Nấm dược liệu ADENCO: Hành trình chinh phục đỉnh cao

(BGĐT) - Mặc dù mới được thành lập song Công ty TNHH Nấm dược liệu ADENCO ở thôn Hồng Giang, xã Dương Đức, huyện Lạng Giang (Bắc Giang) đã nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường, được nhiều người tiêu dùng trong, ngoài tỉnh biết đến với các sản phẩm về nấm, nhất là nấm đông trùng hạ thảo- dược liệu tốt cho sức khỏe con người.  

Sản xuất các sản phẩm từ đinh lăng lá nhỏ: Hướng đi mới trong phát triển dược liệu

(BGĐT) - Với mục tiêu tạo ra một số sản phẩm từ cây đinh lăng lá nhỏ, năm 2018, Trường Đại học Nông- Lâm Bắc Giang (tỉnh Bắc Giang) được tỉnh phê duyệt triển khai dự án “Ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng mô hình trồng đinh lăng lá nhỏ”. Sau hơn hai năm thực hiện, dự án đã cho một số kết quả nhất định mở ra hướng đi mới về phát triển cây dược liệu trên địa bàn.

Bắc Giang: Tiêu hủy 853 kg dược liệu

(BGĐT)- Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Giang vừa phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức tiêu hủy 853 kg dược liệu là hàng hóa nhập lậu có hiện tượng ẩm và mùi mốc.

Vụ buôn lậu dược liệu: Khởi tố Phó chi Cục trưởng Chi cục Hải quan Cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn)

Tối 13-1, Bộ Công an cho biết, mở rộng điều tra vụ án "Buôn lậu" dược liệu xảy ra trên địa bàn các tỉnh, TP Lạng Sơn, Bắc Ninh, Hà Nội và một số tỉnh, thành phố, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Bộ Công an (C03) đã khởi tố vụ án "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" xảy ra tại Chi cục Hải quan Cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn) và 2 cán bộ thuộc Chi cục.

Khởi tố vụ án và bị can trong vụ buôn lậu dược liệu liên tỉnh

Ngày 15-12, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) cho biết, đơn vị vừa triệt phá đường dây buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa là dược liệu qua biên giới trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, Bắc Ninh, Hà Nội và các tỉnh, thành phố có liên quan, do Lâm Đình Hưng và Lâm Đình Hoài cầm đầu.