Buổi sáng. Chợ cóc đầu làng Đua.

- Cái bà này, mắt mũi để đâu thế! - Bà ôm rổ trứng gắt.

Bà Nho ngượng nghịu cười xin lỗi, rảo bước tới hàng ốc, trong tay vẫn nắm chặt mớ rau tía tô vừa hái.

- Hôm nay bà cũng ăn ốc cơ? - Chị bán ốc ngạc nhiên. 

- Mấy năm nay vì bụng dạ kém, tôi có thích món này đâu nhưng thằng Lục nhà tôi hôm nay về. Nó dặn đi dặn lại trong điện thoại món ốc nhồi. Cũng vì ốc làng ta ngon. Thì chẳng có câu ca Ốc làng Đua, cua làng Ảm đấy sao. 

- Bà ăn cá không? Cá chép ao nhà bà Nhượng mới tát, to béo lắm. 

- Đã có thịt gà nhà rồi. 

Bê rổ ốc, bà tất tả về nhà. Ngâm ốc rõ lâu, mà những hai, ba lần, hết nước vo gạo lại đến nước muối. Xong xuôi, bà rảo bước tới căn nhà cuối làng. 

- Mẹ Lan mày về chưa? - Bà hỏi đứa cháu ngoại.

- Chưa ạ.

- Thế còn bố mày?

- Bố cháu phải chập tối mới về.

- Nếu mẹ mày về, bảo trưa nay mẹ con mày sang bà ăn cơm.

- Cậu Lục về ạ?

Cứ mỗi lần con trai về, bà đều bảo vợ chồng con gái đến. Lục ít về lắm. Mỗi năm nó chỉ về vài ba lần - chủ yếu ngày tết và giỗ bố - mà cũng chỉ nhoáng nhoàng. Nó bảo bận lắm, công việc tối mắt tối mũi. Bà không hiểu nó làm công việc gì mà vất vả thế, chỉ biết nó giàu. Nhà cao bốn, năm tầng, có xe ô tô con bóng loáng, đồ đạc những đẹp là đẹp, lại có người dọn dẹp, giặt giũ, nấu ăn. Nó bảo bà ra Hà Nội ở nhưng bà chối, phần vì ở nhà hương khói giữ mồ mả ông bà và chồng, phần vì không quen sống thành phố - suốt ngày ồn ào, khói bụi với những người xa lạ trong những căn nhà đóng cửa im ỉm. Mà bà có ra đấy cũng ngồi không. Người giúp việc có rồi. Bà muốn thay bà ấy, vợ chồng chúng cũng không nghe. 

Lần này vợ chồng nó về hẳn là nghe cái Lan báo tin bà ốm. Nhưng bà ốm nằm viện từ nửa tháng trước, giờ đã khỏi rồi. Hôm qua nó điện cho bà sẽ về nhà, có đả động gì chuyện bà ốm đau đâu. Nghĩa là sau khi gửi cho bà tiền qua con cái Lan đang học tại Hà Nội, nó coi như tròn trách nhiệm. Mà bà có phải bảo cho tiền đâu. Bà cần thứ khác cơ - cái thứ không phải tiền bạc của cải. Bà cũng đủ ăn đủ tiêu, bà có tiền trợ cấp con liệt sĩ. Vài ba tháng Lục cũng gửi cho bà ít tiền. Già ăn uống có đáng là bao. Ma chay, cưới xin ở làng cũng không góp nhiều như thành phố. Phải, bà cần thứ khác cơ...

Ốc luộc, khều xong, bà lại tất tưởi ngược lên phố Chợ lấy chục bánh đa đặc biệt đã đặt từ hôm qua của anh Thái, lại rẽ sang nhà ông Huân mua hai mươi lít rượu trắng ngon như con dặn. Ông Huân với chồng bà là bạn thân thiết. Mới xách can rượu đi một đoạn, bà bỗng sững người khi nghe tiếng ru hời ở nhà bên: Cái buồn là cái buồn ơi. Cái buồn đi nhé cho tôi an lòng. Đời tôi như chiếc thuyền không. Người thì chẳng có, chỉ đông cái buồn. Không hiểu câu ca ấy có từ bao giờ mà người phụ nữ nào ở làng này, cả già lẫn trẻ, đều thuộc. Có điều bây giờ còn rất ít người ru con ru cháu câu ca ảm đạm, não nề ấy.

Bà về nhà sấp sấp ngửa ngửa lo bữa cơm. Không hiểu vợ chồng nó có về không? Đôi ba lần nó điện về chắc mười mươi sau lại thôi khiến phí bao thức ăn, tốn công tốn sức. Lần này chắc vợ chồng nó phải ở qua ngày vì nghe người ta nói công chức được nghỉ những năm hôm. Bà sẽ bảo chúng lên đồng Còng tạ mộ ông, bà và tới thăm mấy ông chú bà bác ốm yếu. Nấu nướng xong xuôi, bà ngồi chờ phấp phỏng, lại nhớ tới thằng cu Lâm. Thằng này giống bố như lột, tiếng là to béo nhưng bấy, ốm vặt quanh năm.

Có tiếng còi ô tô đầu ngõ. Bà Nho ào ra cổng. Lục mặc bộ đồ vét tông, thắt cà vạt đỏ, bệ vệ bước ra. Liễu - vợ Lục - tóc xõa ngang vai, mặc bộ váy đầm hoa, bế thằng cu Lâm đang ôm chặt cổ mẹ.

- Bà - Lục toét miệng cười.

Bà thở dài. Vậy vẫn thế. Nói bao lần, đâu vẫn hoàn đấy. Bà chỉ mong vợ chồng nó gọi mẹ một tiếng mà chẳng bao giờ có được. Có lẽ cũng mấy chục năm rồi. "Gọi thay cháu có làm sao! Bà khó tính lắm!".

Thằng Lâm nhảy xuống đất, chạy bấu áo bố.

- Ơ thằng Lâm, không chào bà à? - Bà già kêu toáng lên.

Thằng bé vênh mặt nhìn con mèo nằm cuộn tròn trên tường hoa cạnh cây bưởi già.

- Lâm, chào bà đi! 

Thằng bé bế xốc con mèo, chạy vào trong nhà.

Liễu ngân nga:

- Thằng này có bao giờ chào ai.

Lục cười: 

- Nó chỉ chào tiền thôi.

Bà già đứng thẫn thờ ở sân, khẽ khàng:

- Bé không uốn, không dạy, lớn bảo sao được.

- Ôi giời, lớn lên sẽ biết hết - Liễu nói.

- Nó cũng lên sáu, lên bảy rồi... - Bà thở dài.

Lục lấy khăn lau cửa kính xe rồi lặng lẽ dắt con vào nhà. 

- Chỗ đất đồng Còng bà không được bán đấy.

- Tao bán làm gì - Bà yếu ớt nói.

- Hôm nọ con nghe một người bạn bảo, có mấy người đến dạm mua đất đồng Còng. Chỉ vài ba năm nữa, đồng Còng sẽ là khu dân cư. Đã có quy hoạch rồi. 

- Chỗ ấy quá đẹp - Liễu liến thoắng - Rẻ cũng phải năm trăm triệu một lô. Nhà con nóng ruột nóng gan mấy hôm nay chỉ lo bà bán đất ấy. Điện thoại của bà làm sao mà hôm qua mới gọi được? 

- Nó đứt dây, hôm kia mới nhờ người nối được.

Liễu vào gian nhà trong, mở lồng bàn, kêu ầm lên:

- Anh ơi, đặc sản đây rồi, ngon tuyệt. Ăn đi anh!

Bữa cơm dọn ra. Thằng bé sịu mặt:

- Con không thèm ăn thứ này. Thịt ngỗng cơ! 

- Ngỗng ngan cái gì! Hôm qua ăn thịt ngỗng chưa chán à? - Lục quát.

Liễu chép miệng: 

- Thằng này cũng lạ, chỉ thích ăn thịt ngỗng. Thịt ấy có ngon lành gì.

- Bố cho tiền đây, ăn ốc đi. Mày chỉ vòi tiền là giỏi.

Bà ngồi thừ bên đầu mâm. Chậm chuội ăn. Chậm chuội nghĩ. Mâm cơm như bị lệch về phía người con. Bà thờ thẫn. Bà rầu rĩ. Bà cúi đầu như đang tìm cái gì đó bé nhỏ bị rơi vãi, quên lãng ở mâm trong ồn ào âm thanh hơn hớn, rộn rã. 

- Nhà quê thế mà sướng. Yên tĩnh. Không ô nhiễm môi trường. Đã vậy, ăn toàn đặc sản. Cá. Ốc. Gà nhà. Rau sạch. Ở thành phố có bỏ đống tiền cũng chẳng được thứ này, toàn là rởm cả. - Liễu nói. 

- Thế em về quê nhé?

- Quên đi. 

- Về quê em, làng Sặt ấy? 

- Xin chào. Bai.

Bà già chậm chuội gắp, chậm chuội nhai, chậm chuội nuốt. Lưng bà như còng thêm xuống.

Bữa cơm đã xong. Bà thấy hôm nay bữa ăn lâu đến vậy.

- Anh thỏa mãn đặc sản rồi chứ? Ngon anh nhỉ? Lâu lắm em mới được bữa đúng bài bản. Gớm em vẫn kinh bữa ăn bún ốc nhà mụ Dung. Chuẩn bị về chứ anh? Không nhanh là tối đấy.

Bà rên rỉ:

- Thế chúng mày không ở đến mai sao? Nghỉ những bốn năm ngày cơ mà? Mấy khi chúng mày về nhà...

- Mai về chỉ còn xác nhà. Bây giờ trộm cắp như rươi - Liễu cấm cẳn.

- Có cái Quỳnh coi rồi. Nó đã mười mấy tuổi đầu. Lại còn bà giúp việc.

- Ô sin á? Mụ ấy mà không để mắt cũng móc đấy. Giờ chả tin vào ai.

Bà khẽ khàng: 

- Lục này, ông Máy, bác Đang giờ yếu lắm, vừa đi viện về, hai con cố đến thăm.

- Lúc khác bà ơi, dạo này con bận lắm!

- Tạt vào một lát. Ô tô đi thì mấy.

- Đã bảo con đang bận. Thôi, lần sau!

Lục lững thững xách can rượu với chồng bánh đa ra sân. Liễu nghiêng ngó trước gương tủ, tươi cười dắt con đi theo.

Tiếng động cơ nổ. Một hồi còi dài inh ỏi. Chiếc ô tô đen bóng từ từ chuyển bánh. Bà Nho gần như khuỵu xuống trước thềm trong ánh nắng vàng ệch và trong cơn gió run rẩy từ cổng ùa vào. Một dòng nước mắt ứa ra, chảy tràn trên gò má nhăn nheo. Bỗng bà nghe đâu đó ở một chốn xa xăm nào đấy, và lại gần gặn ngay đây - như trong căn nhà ngói này, cái sân gạch này - cái câu ca tự thuở nào: Cái buồn là cái buồn ơi. Cái buồn đi nhé cho tôi an lòng...