Ảnh minh họa.

Ngày 26/5, Chính phủ ban hành Nghị định 185/2026 về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Theo quy định mới, thôn ở Hà Nội và TP HCM phải có tối thiểu 500 hộ gia đình, tổ dân phố tối thiểu 700 hộ. So với trước đây, quy mô thôn tăng thêm 200 hộ, tổ dân phố tăng thêm 250 hộ.

Tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc, thôn phải có ít nhất 150 hộ, tổ dân phố 300 hộ; đồng bằng sông Hồng thôn 400 hộ, tổ dân phố 550 hộ; và Bắc Trung bộ lần lượt là 350 và 450 hộ.

Thôn ở vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên tối thiểu 300 hộ, tổ dân phố 450 hộ. Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long cùng áp dụng mức 400 hộ với thôn và 550 hộ với tổ dân phố.

Quy mô mới đều cao hơn quy định trước đây, khi thôn chỉ yêu cầu từ 100 đến 350 hộ gia đình, còn tổ dân phố từ 150 đến 450 hộ.

Chính phủ cho phép một số địa bàn đặc thù được áp dụng quy mô thấp hơn mức tối thiểu, gồm miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực biên giới, hải đảo, nơi dân cư phân tán, giao thông khó khăn hoặc thuộc diện giải phóng mặt bằng, tái định cư.

UBND cấp tỉnh được giao hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp đặc thù, bảo đảm phù hợp thực tế địa phương, giữ ổn định cộng đồng dân cư và đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh.

Nghị định yêu cầu việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên hoặc đổi tên thôn, tổ dân phố phải phù hợp điều kiện tự nhiên, quy mô dân cư, trình độ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm kế thừa các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tại địa phương.

Việc sắp xếp các thôn, tổ dân phố chưa đạt tiêu chí phải được xem xét kỹ yếu tố địa lý, dân tộc, tôn giáo, phong tục, đặc điểm dân cư và nguyện vọng của người dân để tạo đồng thuận.

Nghị định cũng bổ sung tiêu chuẩn đối với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. Người đảm nhiệm chức danh này phải thường trú tại địa bàn, có uy tín trong cộng đồng, có năng lực vận động người dân và khả năng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp yêu cầu nhiệm vụ. Nhiệm kỳ Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là 5 năm.

Mỗi thôn và tổ dân phố có không quá 3 người hoạt động không chuyên trách, gồm Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng Ban Công tác Mặt trận.

Theo quy định, thôn gồm các loại hình như thôn, xóm, làng, ấp, bản, buôn, bon, phum, sóc; tổ dân phố gồm tổ dân phố, khu phố, khối phố, khóm, tiểu khu. Đây là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã.

Bộ Nội vụ cho biết đến cuối năm 2021, cả nước có hơn 90.000 thôn, tổ dân phố, trong đó khoảng 21.200 thôn dưới 150 hộ, chủ yếu ở miền núi phía Bắc. Trong khi đó, nhiều tổ dân phố tại Hà Nội và TP HCM đã vượt 1.000 hộ dân.

Giữa tháng 5, Thủ tướng yêu cầu các địa phương hoàn thành việc sáp nhập thôn, tổ dân phố trước ngày 30/6 nhằm giảm áp lực quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy ở cơ sở.

Sáp nhập thôn, tổ dân phố cần xem xét tập quán, nguyện vọng người dân

Trong nguyên tắc sáp nhập thôn, tổ dân phố, Bộ Nội vụ định hướng cần xem xét các yếu tố về vị trí địa lý, địa hình, phong tục, tập quán, đặc điểm dân cư và nguyện vọng của nhân dân tại địa phương...

Quy mô của thôn, tổ dân phố hiện nay và định hướng sáp nhập

Chính phủ vừa ban hành nghị quyết 122 phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4. Trong đó yêu cầu khẩn trương hoàn thành sắp xếp tổ dân phố, thôn, bản và các đơn vị sự nghiệp công lập theo chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương.