Cuối tuần trở về nhà, lòng tôi rộn ràng như đứa trẻ vừa khép lại một kỳ thi, nhẹ bẫng sau những ngày dài tất bật. Những bộn bề, gánh nặng tưởng chừng chẳng bao giờ dứt, phút chốc được xếp lại bên ngoài cánh cổng. Từ đầu ngõ, mùi bồ kết thoang thoảng bay trong gió, thân thuộc đến nao lòng. Mẹ đang gội đầu. Tôi chạy ùa vào, bất giác, bao kỷ niệm tuổi thơ ùa về, dịu dàng như một thước phim quay chậm. Từng hình ảnh, âm thanh, mùi hương... tất cả hiện lên trong vệt nắng chiều nghiêng nghiêng trước hiên nhà.

Tranh sưu tầm.

Ngày ấy, tóc mẹ dài óng ả, đen nhánh như một dải lụa mềm chảy tràn dưới nắng sớm. Khi mẹ cúi xuống vo gạo hay khom lưng quét sân, mái tóc ấy buông lơi dịu dàng theo từng chuyển động, thoảng nhẹ hương bồ kết nồng nàn quyện cùng lá hương nhu thanh mát. Nhưng ẩn sâu trong vẻ đẹp tưởng chừng hoàn hảo ấy lại có những sợi tóc lạc loài: Ngắn hơn, quăn hơn, cứng hơn những sợi tóc thường hoặc bạc trắng như cước gây ngứa ngáy khó chịu. Mẹ gọi chúng là tóc sâu. Mà kỳ lạ, cứ nhổ hết, chúng vẫn mọc lên như cỏ dại giữa vườn rau xanh tốt.

Mẹ thường soi gương để tự loại bỏ chúng đi nhưng không được như ý. Và tôi, đứa con gái chấy rận luôn giúp mẹ giải toả điều đó. Mỗi lần gội đầu xong, mẹ hong tóc bên hiên cho khô rồi gọi tôi lại bới tóc. Mẹ ngồi trên chiếc ghế cũ, tôi ngồi phía sau trên ghế cao hơn để vừa tầm cúi đầu xuống, đôi bàn tay nhỏ bé lùa qua từng lọn tóc mềm, thơm ngan ngát cần mẫn tìm kiếm những sợi tóc sâu. Hồi mới giúp mẹ tôi còn vụng về, nhổ lẫn cả tóc đen làm mẹ đau, sau quen dần, tôi nâng niu từng lọn tóc một cách lần lượt, thuần thục.

Để tôi không nhanh chán, mẹ kể chuyện cho tôi nghe. Giọng mẹ chậm rãi, đều đều thủ thỉ kể về tuổi thơ thiếu thốn, những buổi chăn trâu cắt cỏ, về những năm tháng thanh xuân vất vả mà rực rỡ. Mẹ kể về bố với ngày đầu gặp gỡ, những tháng ngày đợi chờ và cả giây phút hạnh phúc khi bồng tôi trên tay lần đầu tiên. Có những câu chuyện tôi đã nghe đi nghe lại, nhưng lần nào cũng thấy mới, như thể mỗi sợi tóc mẹ đều lưu giữ một phần của những tháng năm ấy. Để rồi khi tôi tỉ mẩn tìm tóc sâu, những kỷ niệm lại được gỡ ra từng chút một, nhẹ nhàng mà da diết.

Rồi đến lượt tôi kể mẹ nghe chuyện của mình. Những câu chuyện về thầy cô, bạn bè và những rung động đầu đời - cậu bạn cùng lớp có nụ cười sáng như nắng sớm và bức thư viết vội giấu trong ngăn bàn. Mẹ lắng nghe, thi thoảng mỉm cười, thi thoảng gật gù nhưng chưa bao giờ làm gián đoạn câu chuyện của tôi.

Những buổi chiều ấy, không chỉ có hơi ấm của mái tóc mẹ, không chỉ có hương bồ kết lẩn khuất trong gió... mà còn có cả những tràng cười lan nhẹ theo từng vệt nắng cuối ngày. Mỗi lần nhổ sạch tóc sâu, tôi thấy mẹ nhẹ nhõm và khoan khoái lắm.

Tôi lớn lên, xa dần những buổi chiều ngồi bên mẹ và mái nhà quen thuộc. Thành phố cuốn tôi vào nhịp sống vội vã, hối hả đến mức quên mất cả mùi bồ kết từng thân thuộc đến thế. Nhưng mẹ vẫn ở đó, mái tóc không chỉ bạc mà còn thưa thêm.

Những ngày trở về sau này, tôi không còn tìm được những sợi tóc sâu lẩn khuất giữa tóc đen nữa. Thay vào đó là những khoảng tóc thưa đi, lộ rõ cả da đầu. Mẹ vẫn gội đầu bằng bồ kết, vẫn hong tóc bên hiên như một thói quen thay vì dùng dầu gội đầu và máy sấy. Mỗi lần chải tóc, mẹ lại lặng lẽ nhìn những sợi tóc mắc trên lược, như ngắm nhìn tháng năm đang dần trôi qua.

Tôi nhìn mẹ, chợt nhận ra mình đã không còn là cô bé nhổ tóc sâu ngày xưa, mà là một chú chim đã rời xa tổ ấm. Nhưng mỗi lần quay về, ngồi bên mẹ, tôi luôn thấy ấm áp và bình yên đến lạ. Có lẽ mẹ cũng đang chờ tiếng ríu ran quen thuộc, chờ đôi bàn tay khẽ nâng từng lọn tóc, chờ những tâm tình, thấu hiểu của tôi.

Mỗi sợi tóc bạc của mẹ là một câu chuyện: Buổi chợ sớm mẹ dậy từ tinh mơ, trưa nắng mẹ còng lưng trên đồng hay kỷ niệm những đêm mẹ thao thức chăm sóc tôi ốm sốt.... Mỗi sợi tóc của mẹ rụng xuống không chỉ là dấu vết của thời gian, mà còn là từng giọt thương yêu, tháng ngày dãi dầu lặng lẽ.

Thời gian tô màu cho mái tóc của mẹ nhưng hương thơm bồ kết nồng nàn, sâu lắng thì mãi đậm đà, thấm đẫm vào lòng tôi những thương nhớ chẳng thể gọi tên.

Âm nhạc từ trái tim

 

Cúc họa mi gọi mùa

 

Điều giản dị