Thành lập từ năm 2001, đến nay, HTX Nuôi ong xuất khẩu Nghĩa Hồ (Lục Ngạn) vẫn chưa có đất làm  trụ sở.

Không tài sản bảo đảm

HTX Nông nghiệp Tân Hưng (Lạng Giang) thành lập năm 1998 với 7 thành viên, tổng số vốn điều lệ 400 triệu đồng. Hiện nay, HTX thuê trụ sở với diện tích gần 400 m2 tại thôn Đồng Nô để làm nơi giao dịch. Theo ông Nguyễn Văn Lực, Giám đốc HTX, đơn vị mới thực hiện được 3/5 lĩnh vực đăng ký gồm thủy nông, nông nghiệp và xây dựng. Nhiều lần đại diện HTX bày tỏ nguyện vọng vay vốn nhưng không được các ngân hàng chấp thuận do chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Bởi vậy, sau 19 năm hoạt động, lĩnh vực dịch vụ tín dụng nội bộ và môi trường vẫn không thể triển khai. 

HTX Sản xuất kinh doanh tiêu thụ mỳ gạo Chũ Hiền Phước, thôn Thủ Dương, xã Nam Dương (Lục Ngạn) cũng gặp tình trạng tương tự. Thành lập năm 2015 với 200 hộ thành viên, hơn 1 tỷ đồng vốn điều lệ, HTX giải quyết việc làm cho khoảng 500 lao động, thu nhập bình quân 3-4 triệu đồng/tháng. 

Trung bình mỗi năm, đơn vị cung ứng hơn 15 tấn mỳ cho các siêu thị. Trong suốt quá trình sản xuất, HTX mới tiếp cận được số vốn nhỏ từ ngân hàng và một số loại quỹ phát triển kinh tế tập thể theo hình thức thành viên vay với lãi suất cao. Toàn bộ kinh phí để đầu tư mở rộng sản xuất chủ yếu do các thành viên tự huy động. Bà Hoàng Thị Thu Hiền, Giám đốc HTX cho biết: “Chúng tôi mong muốn được tiếp cận với nguồn vốn tín dụng để tháo gỡ khó khăn trong sản xuất. Đơn vị có nhu cầu vay 3 tỷ đồng để xây dựng thương hiệu mỳ gạo Chũ Hiền Phước, phát triển sản phẩm và bảo đảm thu nhập cho người dân”. 

Được biết, toàn tỉnh có 495 HTX, trong đó có 300 đơn vị hoạt động ở lĩnh vực nông nghiệp, còn lại là công nghiệp, tín dụng, vệ sinh môi trường và chợ. Phần lớn HTX có nhu cầu vay vốn nhưng gặp trở ngại khi tiếp cận với ngân hàng và các kênh hỗ trợ vốn khác do không có tài sản bảo đảm. Hiện mới có 5/15 ngân hàng cho các đối tượng thuộc lĩnh vực kinh tế tập thể vay với dư nợ ước đạt hơn 145 tỷ đồng.

Đơn giản hóa thủ tục

Muốn vay vốn từ các ngân hàng phải bảo đảm đủ các chứng nhận gồm: Hoạt động kinh doanh hiệu quả, đúng luật HTX, có hệ thống quản lý, kế toán và quan trọng nhất là tài sản thế chấp. Tuy nhiên, hiện nay, toàn tỉnh mới có 51 HTX được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc thuê lâu dài. Số còn lại do chưa tiếp cận được nguồn vốn tín dụng nên không có cơ hội ký được đơn hàng lớn, giá trị kinh tế cao. Ví như HTX Nuôi ong xuất khẩu Nghĩa Hồ (Lục Ngạn) được Siêu thị BigC Bắc Giang và một số doanh nghiệp bán lẻ ngoài Hà Nội đặt mua hàng nhưng đơn vị vẫn chưa có khả năng cung cấp. 

“Để sản phẩm thuận lợi vào các siêu thị, doanh nghiệp cần đạt chuẩn nhiều yếu tố, trong đó có đăng ký kiểu dáng công nghiệp, in lôgo riêng cho từng loại kích cỡ chai đựng mật ong. Chúng tôi vẫn chưa làm được những công đoạn này vì chi phí khá lớn mà HTX không đủ điều kiện vay vốn tín dụng”- ông Nguyễn Văn Sáng, Giám đốc HTX chia sẻ. 

Nhận thấy việc thiếu vốn và khó tiếp cận với nguồn tín dụng là tình trạng chung của hầu hết các HTX, Liên minh HTX tỉnh đã tạo điều kiện cho 48 lượt đơn vị vay Quỹ Hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể với tổng dư nợ đạt hơn 2,1 tỷ đồng. Cùng đó, Chủ tịch UBND tỉnh vừa có văn bản gửi Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh đề nghị đơn vị này chỉ đạo hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT trong tỉnh tạo điều kiện thuận lợi cho HTX vay vốn, nhất là trong khâu định giá tài sản thế chấp. 

Ngoài việc thiếu vốn, năng lực tổ chức hoạt động của các HTX trong tỉnh vẫn còn yếu, có đơn vị thực hiện luật HTX mới mang tính hình thức. Vì vậy cùng với biện pháp tháo gỡ về vốn của Nhà nước, các đơn vị cũng cần tự thay đổi hình thức tổ chức, quản lý, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại, giảm chi phí sản xuất. 

Theo bà Nguyễn Thị Thúy Dung, Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh tiếp tục tạo điều kiện giúp các đơn vị, thành viên vay Quỹ Hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể do Liên minh HTX tỉnh quản lý. Liên minh HTX tỉnh có văn bản gửi tới các ngân hàng thương mại đề nghị đơn giản hóa yêu cầu, thủ tục khi cho các đơn vị hoạt động kinh tế tập thể vay vốn; dùng trang thiết bị, cơ sở hạ tầng… làm tài sản thế chấp thay cho giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. 

Các HTX cần tập trung củng cố, kiện toàn bộ máy, quản lý điều hành đúng quy định; bảo đảm có hạch toán kế toán và đơn ký kết sản xuất. Đối với những nơi chưa có tài sản thế chấp, các thành viên tích cực tham gia vay vốn bằng tài sản cá nhân giúp cơ sở phát triển thuận lợi. Chính quyền các địa phương giúp đỡ HTX được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tạo điều kiện cho thuê đất ổn định, lâu dài.

Hoàng Phương