Nhiều người kinh doanh tự do có thu nhập nhưng chưa muốn tham gia BHXH tự nguyện.

Chưa hấp dẫn

Người làm nghề nông, kinh doanh tự do đều có thể hưởng lương hưu khi tham gia BHXH tự nguyện. Thế nhưng các đối tượng trên không quan tâm đến loại hình bảo hiểm này. Chị Trần Thị Vân, thôn An Bình, xã Tân Tiến (TP Bắc Giang) có sạp bán hoa quả tại chợ Thương nhiều năm qua, chồng chị làm lái xe taxi. Hiện tại, anh chị không muốn tham gia mặc dù biết đóng BHXH tự nguyện là để bảo đảm khi hết tuổi lao động, không thể bán hàng, chạy xe được nữa vẫn có nguồn thu. 

Chị Vân chia sẻ: “Do công việc bấp bênh, tôi cũng muốn tham gia nhưng thấy mức đóng cao mà chỉ được hưởng hưu trí và tử tuất, còn các chế độ khác như: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động rất cần thiết với người lao động, nhất là đối tượng nữ thì lại không được hưởng”.

Thu nhập thấp, cuộc sống còn nhiều khó khăn cũng khiến nhiều nông dân không tham gia BHXH tự nguyện. Anh Nguyễn Văn Đại, xã Đức Thắng (Hiệp Hòa) nói: “Tôi chỉ có thu nhập từ mấy sào ruộng, phải cố gắng lắm mới đủ để trang trải cuộc sống, nuôi các con học hành, làm gì có tiền dư để mua BHXH tự nguyện”.

Cùng đó, nhiều lao động tự do có thu nhập ổn định hơn lại băn khoăn giữa việc tham gia BHXH tự nguyện hay gửi tiền tiết kiệm. Họ đắn đo tính toán về lợi ích khi bỏ ra một khoản tiền lớn và hiệu quả thu về sau khoảng thời gian dài 20 năm mua BHXH tự nguyện so với lãi suất tiền gửi hiện hành.

Theo thông tin từ BHXH tỉnh, chính sách BHXH tự nguyện được triển khai từ 10 năm trước nhưng đến nay toàn tỉnh mới có 4.169 người tham gia, giảm 384 người so với tháng 12-2017. Các huyện như: Việt Yên, Yên Thế, Lục Nam, Tân Yên chỉ có từ 200-400 lao động tham gia. Đông nhất là TP Bắc Giang cũng chưa có đến 1 nghìn lao động mua BHXH tự nguyện. Hơn nữa, trong số này phần lớn là những đối tượng đã tham gia BHXH bắt buộc nhưng vừa chấm dứt hợp đồng lao động nay đóng nối thời gian còn lại theo quy định của Luật BHXH để hưởng lương hưu.

Để chính sách đi vào cuộc sống

Lý giải về thực trạng trên, cán bộ Phòng Quản lý thu (BHXH tỉnh) cho rằng nguyên nhân chính vẫn là do thu nhập của người lao động tự do thấp, không ổn định. Việc tiếp cận thông tin cũng như hiểu về chính sách BHXH của một số người dân chưa thấu đáo, nhiều người còn cảm thấy xa lạ với việc tham gia BHXH khi trẻ để hưởng lương hưu lúc về già.

Công tác vận động, tuyên truyền về chính sách BHXH của các đại lý thu còn hạn chế. Từ ngày 1-1-2018, người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ từ 10-30% đối với từng nhóm đối tượng. Nhiều lao động phản ánh mức đóng linh hoạt nhưng vẫn cao, thời gian đóng dài, mức hưởng chưa hấp dẫn.

Được biết, quỹ BHXH mang tính tích lũy an sinh, không mang mục đích kinh doanh như một số loại hình bảo hiểm khác. BHXH tự nguyện sẽ giúp bảo đảm cuộc sống khi về già cho lao động tự do, lao động ở khu vực phi chính thức, đặc biệt là những người có thu nhập bấp bênh. 

Ông Lương Vũ Hoàng, Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: Nhằm vận động đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, trong thời gian tới, BHXH các huyện, TP phối hợp với các ban, ngành địa phương đẩy mạnh tuyên truyền về tính ưu việt của chính sách để người dân hiểu rõ, từ đó tích cực tham gia. Mở rộng mạng lưới đại lý tư vấn chính sách và thu BHXH tự nguyện ở xã, phường, thị trấn. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và đa dạng hóa các hình thức nhận hồ sơ, đóng tiền tạo thuận lợi cho người dân.

Để chính sách hấp dẫn hơn, BHXH tỉnh đề xuất điều chỉnh các quy định về BHXH tự nguyện phù hợp với thực tế đời sống, hài hòa với lợi ích của người lao động. Các địa phương tạo điều kiện nâng cao mức sống, cải thiện nghề nghiệp, việc làm, thu nhập cho nhóm lao động tự do tiếp cận, thụ hưởng chính sách BHXH.

Minh Thu