Anh Nguyễn Duy Tuấn ở thôn Kim Thạch, xã Thanh Hải kiểm tra chất lượng bưởi da xanh trước khi thu hoạch.

Một trong những hộ đầu tiên đưa cây bưởi da xanh về vùng đất vải thiều trồng thành công là gia đình ông Nguyễn Đức Vụ, thôn Sàng Bến (xã Tân Quang). Ông Vụ vốn là nông dân năng động, nhạy bén với các mô hình kinh tế mới. Năm 2010, xem ti vi thấy mô hình trồng bưởi da xanh ở tỉnh Bến Tre cho hiệu quả kinh tế cao, nhân có người nhà trong đó, ông Vụ liền nhờ mua hộ 200 cây giống về trồng thử nghiệm trên 4 sào đất thay thế vườn hồng nhân hậu hiệu quả kinh tế thấp. 

Sau hơn ba năm vừa trồng, vừa học hỏi và đúc rút kinh nghiệm, vườn bưởi da xanh phát triển tốt, sai quả, chất lượng thơm ngon không kém bưởi đầu dòng từ quê gốc Bến Tre. Từ năm 2014, vườn bưởi đã cho thu hoạch hơn 1.000 quả, trị giá hơn 50 triệu đồng.

Tuy nhiên, nói đến hộ trồng nhiều bưởi da xanh trên đồng đất Lục Ngạn phải nhắc đến vợ chồng anh chị Nguyễn Duy Tuấn, Bùi Thị Thắm ở thôn Kim Thạch, xã Thanh Hải. Gia đình anh Tuấn vốn là tỷ phú cam Canh nổi tiếng ở vùng đất này. Cũng như bao gia đình trẻ khác trên vùng đất vải thiều, năm 1992, vợ chồng anh Tuấn lấy nhau và được bố mẹ cho ra ở riêng chỉ với vỏn vẹn hơn 1 sào vườn ở thôn Kim Thạch. Nhờ tần tảo làm ăn nên gia đình anh đã từng bước có tích lũy, đầu tư mở rộng diện tích đất vườn. 

Nhận thấy cây ăn quả có múi đang có giá trị kinh tế cao nên vợ chồng anh đã từng bước chuyển đổi diện tích vải thiều sang trồng cam Canh, các giống bưởi Diễn, da xanh. Hiện gia đình anh đang sở hữu 5 trang trại ở các xã Thanh Hải, Tân Quang với tổng diện tích 5,6 ha chủ yếu trồng cam, bưởi; trong đó có hơn 3 ha bưởi da xanh. Được biết, vụ này vườn bưởi của gia đình anh đang cho thu hoạch. Đến nay, anh đã thu được 20 tấn bán với giá bình quân 45 nghìn đồng/kg, thu về 900 triệu đồng. Hiện vườn bưởi vẫn còn hơn 20 tấn quả loại 1 (từ 1,2 kg/quả trở lên) đang chuẩn bị cho thu hoạch. Anh Tuấn dự kiến sẽ bán tại vườn với giá từ 50 - 55 nghìn đồng/kg. Như vậy, tính riêng bưởi da xanh, vụ này gia đình anh Tuấn ước thu về hơn 2 tỷ đồng.

Chia sẻ về quá trình đầu tư phát triển trang trại trồng bưởi da xanh, anh Tuấn bộc bạch: "Năm 2008, trong một lần đi chơi, tôi được ăn thử bưởi da xanh và thấy ngon hơn các giống bưởi khác nên đặt mua 20 cây giống từ tỉnh Bến Tre về trồng thử nghiệm tại vườn nhà. Sau hai năm chăm sóc, thấy cây bưởi phát triển tốt, cho quả khá ngon nên tôi quyết định mở rộng diện tích trồng". Năm 2012, gia đình anh đầu tư 1,4 tỷ đồng mua gần 3 ha đất tại thôn Trại Cá 1, xã Tân Quang trồng 2.000 cây bưởi da xanh. Chỉ sau ba năm chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, đến năm 2015, vườn bưởi đã cho thu hoạch. 

Ưu điểm của loại bưởi này là không bị mất mùa, ngoài vụ hoa chính ra vào tháng 2, nếu cây được tưới nước, bón phân hiệu quả sẽ ra hoa từ tháng 2 đến tháng 7, hết lớp hoa này đến lớp hoa khác. Bưởi trái vụ ăn vẫn ngon nên bán được giá hơn chính vụ. Vì bưởi ra hoa, đậu quả rất sai nên muốn quả đạt loại một thì mỗi nhánh chủ vườn chỉ để một quả. Khác với bưởi đầu dòng ở tỉnh Bến Tre là quả chín da vẫn xanh ngắt, còn quả bưởi da xanh ở Lục Ngạn khi chín màu hơi chuyển sang vàng. Và do điều kiện thời tiết ở Lục Ngạn có rét nên bưởi ăn đậm hơn so với trong Nam.

Nhận thấy cây bưởi da xanh có khả năng thích nghi và sinh trưởng tốt trên đất Lục Ngạn nên nhân dân trong huyện đã phát triển mở rộng diện tích lên 157 ha, tập trung nhiều ở các xã Thanh Hải, Hồng Giang, Tân Quang, Nam Dương, Tân Mộc… Vụ này, sản lượng bưởi da xanh của Lục Ngạn ước đạt 560 tấn quả, nếu chỉ tính với giá trung bình 30 nghìn đồng/kg đã cho giá trị khoảng 168 tỷ đồng. 

Như vậy, tuy mới chỉ được đưa về địa phương sản xuất cách đây không lâu nhưng bưởi da xanh đã khẳng định là một trong những loại cây ăn quả có múi thích nghi tốt với điều kiện thời tiết, khí hậu của Lục Ngạn, quả bưởi đạt chất lượng tốt, thơm ngon hơn bất cứ giống bưởi nào đang có ở địa phương, mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân.

Đức Thọ