Chỉ bằng một vài thao tác trên điện thoại thông minh, khách hàng có thể dễ dàng truy cập vào phần mềm gọi xe Uber hay Grab để đặt lộ trình di chuyển của mình.

Viễn cảnh không quá xa

Thay vì những thuật ngữ khoa học khá trừu tượng và khó hiểu với số đông, ông Lê Chí Dũng, Giám đốc Trung tâm sáng tạo Tập đoàn công nghệ CMC đã đưa ra thí dụ rất dễ hiểu về tính hiện thực của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mà cả thế giới đang nhắc tới.

Một công ty sản xuất máy bán hàng tự động có thể đặt cảm biến. Cảm biến này sẽ thông báo ngay khi máy hết hàng, số lượng hàng cần bổ sung là bao nhiêu, tình trạng hiện tại của chiếc máy thế nào? Người giao hàng sẽ có số liệu chính xác để giao hàng hoặc xử lý các máy có lỗi một cách nhanh chóng. 

“Với nhà quản lý, các thông tin dữ liệu thu thập được từ các cảm biến và thiết bị sẽ cho phép theo dõi, phân tích dữ liệu theo thời gian thực, đồng thời đưa ra các quyết định chiến lược nâng cao hiệu suất. Đó là một ứng dụng của cách mạng công nghiệp 4.0. Mà điều này thì không quá xa vời với DN Việt Nam”, ông Lê Chí Dũng cho biết.

Tất nhiên, còn có những xu thế khác, như kết hợp giữa rô-bốt và trí tuệ nhân tạo, in 3D…, song điều quan trọng, đang có rất nhiều cơ hội kinh doanh mới mở ra cùng với việc đóng cửa nhiều ngành nghề, cơ hội kinh doanh hiện tại. Nông dân có thể không phải làm việc cả ngày trên cánh đồng nữa, mà sẽ trở thành những người quản lý cho cánh đồng. Hệ thống thủy canh sẽ cần ít nước hơn nhiều. 

Trong tương lai, ngành sản xuất và chế tạo sẽ nhanh hơn, rẻ hơn nhiều lần. Năm 2018, những chiếc xe tự lái đầu tiên sẽ được giới thiệu ra công chúng,… “Thậm chí, đã có dự báo khoảng năm 2020, ngành công nghiệp ô-tô sẽ bắt đầu bị phá vỡ. Không ai cần sở hữu một chiếc xe nữa. Chỉ bằng ứng dụng điện thoại nhập vào điểm đến, một chiếc xe tự lái sẽ đưa khách hàng đến đích, bạn còn có thể làm việc trong quá trình di chuyển”, ông Lê Chí Dũng tiếp tục nêu ra những hình dung xác thực về tác động của “làn sóng” công nghiệp 4.0. 

Theo nghiên cứu, thị trường bất động sản cũng sẽ thay đổi, bởi nếu có thể làm việc trên đường đi làm thì mọi người sẽ lựa chọn sống ở nơi xa trung tâm, nơi có điều kiện sống trong lành và đẹp đẽ hơn.

Sự đối diện của doanh nghiệp

Ngoài Uber hay Grab vẫn được coi là đại diện điển hình cho nền kinh tế chia sẻ của thế giới có mặt sớm nhất tại Việt Nam thì DN trong nước cũng đang nhanh chân tham gia vào cuộc chơi không giới hạn của công nghệ.

Trong hai năm 2016-2017, hàng loạt ứng dụng gọi xe thuần Việt xuất hiện. Đầu năm, Công ty cổ phần Công nghệ GO-IXE ra mắt và trở thành một trong 18 start-up Việt tiêu biểu năm 2016. Cuối năm 2016, 123Xe - ứng dụng gọi xe thuần Việt của Công ty cổ phần dịch vụ mạng Vina (thuộc VNG) chính thức vận hành, đánh dấu sự bắt đầu của VNG trong việc tham gia vào thị trường gọi xe vận chuyển hành khách. Ra đời muộn nên 123Xe đi vào thị trường ngách, chỉ nhận khách khi di chuyển từ 15 km đến 500 km. 

Đầu năm 2017, Vivu (tiền thân là FaceCar) phát triển mạnh ở các tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Nghệ An,… Tạm gác lại quy mô thay đổi ở tầm quốc gia thì các DN, nhất là các DN hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin đang có lợi thế đi đầu trong cuộc thích ứng mới. Thậm chí, các DN này có thể gánh cả trách nhiệm chủ động đi đầu, dẫn hướng về công nghệ cho các DN khác tận dụng cơ hội mới.

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng, DN cần có sự tiếp cận đa dạng với cuộc cách mạng này. Không phải tất cả đều có thể nhảy ngay vào cuộc cách mạng công nghiệp này, nhưng nó sẽ tạo ra động lực để cả Nhà nước và DN phải đổi mới tư duy, thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, tư duy về thị trường nếu không muốn tụt hậu. Có nghĩa là nông nghiệp phải là nông nghiệp sạch, chất lượng cao, xuất khẩu sang Nhật Bản, châu Âu, Trung Đông thay vì dựa vào thương lái và thị trường Trung Quốc. Thương mại điện tử, bán lẻ qua mạng Internet, giao hàng tận nhà sẽ phát triển mạnh, thay thế dần các cửa hàng truyền thống… 

"Giáo dục và đào tạo phải thay đổi rất mạnh theo hướng khuyến khích sáng tạo, chấp nhận thay đổi. Công nghệ mới sẽ thay thế việc làm cũ, tạo việc làm mới cho nên người lao động phải học để thích nghi với ngành nghề, kỹ năng mới. Chúng ta cần những con người của thế hệ 4.0 ngay từ bây giờ. Việc Chính phủ đi đầu là cơ hội rất lớn để các DN không bị tụt lại" - ông Lê Đăng Doanh nêu ý kiến.

Theo một khảo sát mới đây tại Diễn đàn CEO, có tới 67% số ý kiến lo ngại rằng, Việt Nam sẽ không thể bắt kịp được cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Lý do được nhắc tới chính là những lợi thế vốn có của Việt Nam như nguồn nhân lực giá rẻ, vị trí địa lý nằm trong dòng giao thương năng động nhất thế giới,… sẽ dần vô nghĩa trước cuộc cách mạng công nghệ với ứng dụng Internet vạn vật. Không những thế, sự ra đi của khá nhiều start-up công nghệ của Việt Nam khi bước vào thị trường cạnh tranh cũng báo hiệu những áp lực vô cùng khắc nghiệt. 

Trong khi đó, các mục tiêu cải thiện năng suất lao động, sản xuất sạch hơn, xanh hơn, thông minh hơn, tiết kiệm hơn,… trong hoạt động của các DN hiện tại cũng chưa đạt được nhiều kết quả. Chính phủ đang yêu cầu các bộ, ngành xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp để thúc đẩy các kế hoạch phát triển của DN gần hơn với các yêu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0. Rõ ràng, đối với cả DN cũng như nền kinh tế, con đường đến với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 vừa là thời cơ nhưng cũng đầy thách thức.

Theo Khánh An/ND