Người tiêu dùng cần trang bị những kiến thức cần thiết khi đến các chợ mua thực phẩm để tránh bị thua thiệt

Gian lận giữa ban ngày

Chị Trần Thị Mười, phường Trần Phú, TP Bắc Giang kể: Có lần, chị xuống chợ Tiền Môn, TP Bắc Giang mua cá chép về làm cơm tiếp khách bị bà chủ "hét" 80 nghìn đồng/kg. Không muốn cò kè nhiều, chị Mười nói: " Em không mặc cả, chị chọn cho em con to, nhưng phải cân đủ đấy. Nhà em cũng buôn bán, chị mà cân thiếu là em mang trả lại!". Bà chủ quả quyết: "Yên tâm đi! sai 1 đền 10, bán toàn chỗ khách quen ai lại bán thiếu bao giờ!". Xách con cá 2,5kg từ chợ về, chị Mười khá yên tâm vì mình đã "dọa phủ đầu" nên nghĩ bà chủ không dám làm liều, nào ngờ về nhà  chị cân chỉ còn 2,2kg. Để kiểm tra cho thật chính xác, chị mượn thêm 2 chiếc cân của hàng xóm về cân nhưng vẫn thiếu 3 lạng.Vừa bị mua giá chát, vừa bị cân thiếu, chị Mười định quay lại chợ dạy cho bà bán hàng một bài học, song vì nhà có khách nên cố kìm nén bức xúc. 

Chị Hoàng Thị Thu, xã Mỹ Thái, huyện Lạng Giang tâm sự: Cách đây không lâu, chị  đi chợ mua 4 kg nhãn  làm quà biếu. Nghe nói nhiều về chuyện cân gian, cân thiếu ở các chợ nên chị đã cẩn thận yêu cầu người bán hàng đặt  đĩa cân thăng bằng ở số 0 để chị xem, sau khi cân xong, chị lại kiểm tra qua chiếc cân  của bà bán thịt gần đó để đối chiếu. Tưởng yên tâm, nhưng về nhà cân lại chỉ còn 3,6kg. "Khi bán thì người ta quả quyết cân đủ không thiếu một hoa. Không ngờ, họ lại gian dối đến thế!", chị Thu nói. 

Không ai dám chắc những chiếc cân đồng hồ này là chuẩn, nếu không được kiểm tra

Được biết, trước năm 2012, Chi Cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng Bắc Giang đã cho đặt cân đối chứng ở hơn 40 chợ phiên và các trung tâm thương mại trên địa bàn tỉnh, sau này các cân đối chứng được bàn giao cho Ban Quản lý các chợ. Tuy nhiên, có chợ sử dụng, có chợ không. Nguyên  nhân là do ít người biết đến chiếc cân này vì chiếc cân quá nhỏ, lại không được đặt ở vị trí trung tâm, hoặc có người  biết nhưng lại không muốn xách hàng đi, xách hàng lại để kiểm tra. 

Qua tìm hiểu ở nhiều nơi, nguyên nhân chính của nạn cân thiếu ở các chợ hiện nay là do sự phối hợp trong công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý của  chính quyền và các ngành chức năng còn lỏng lẻo, thậm chí có nơi buông xuôi. Lợi dụng lỗ hổng này, các tiểu thương đã thay đổi nguyên trạng ban đầu của cân như thay lò so hoặc quả cân, làm sai lệch cân nhằm  trục lợi. Ông Lưu Quang Sơn, Chủ tịch UBND phường Ngô Quyền, TP Bắc Giang nói: "Muốn kiểm tra các tiểu thương có sử dụng cân đúng hay không phải có sự phối hợp của  đoàn kiểm tra liên ngành, chứ UBND phường không thể tự ý kiểm tra được vì không có phương tiện". Ông Sơn cũng xác nhận từ trước tới nay, chưa có một cuộc kiểm tra chuyên đề nào  liên quan đến cân thiếu và cũng chưa tiểu thương nào bán hàng tại chợ do UBND phường quản lý  bị phạt.

Bên cạnh đó, một bộ phận người tiêu dùng vẫn chưa biết bảo vệ quyền lợi của mình.Ông Trương Đức Nhân, Thư ký Thường trực Hội Bảo vệ Quyền lợi Người tiêu dùng tỉnh Bắc Giang cho rằng: Lâu nay, người tiêu dùng thường chủ quan như thấy chợ không có cân đối chứng cũng không phản ánh với Ban Quản lý chợ hoặc tiện đâu mua đó, không cần xem cân có đúng không, có khi ngồi trên xe máy vẫn mua hàng. Khi bị cân thiếu cũng không phản ánh ngay với cơ quan chức năng Tìm hiểu tại chợ Thương, TP Bắc Giang, ông Nguyễn Văn Minh, Trưởng Văn phòng đại diện Công ty BOT Vinaconex-Đơn vị trực tiếp quản lý chợ cho biết: Hiện chợ có hơn 700 hộ kinh doanh, trong đó 1/3 số hộ kinh doanh mặt hàng thực phẩm sử dụng đến cân. Để nhận biết các loại cân có thiếu hay không là rất khó vì đơn vị không có phương tiện kỹ thuật kiểm tra. Vả lại, chế tài xử phạt cũng không có. Nếu phát hiện các vụ việc liên quan đến gian lận thương mại, Ban Quản lý chợ chỉ có thể lập biên bản đề nghị cơ quan chức năng giải quyết.

Nghị định số 80/2013/NĐ-CP ngày 19-7-2013 của Chính phủ quy  định mức xử phạt vi phạm hành chính đối với lĩnh vực đo lường và chất lượng. Theo đó, Thanh tra viên, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành tiêu chuẩn đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa đang thi hành công vụ có quyền phạt cảnh cáo hoặc phạt tối đa đến 500 nghìn đồng đối với cá nhân, 1 triệu đồng đối với tổ chức; Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt cảnh cáo, hoặc tối đa 5 triệu đồng đối với cá nhân, 10 triệu đồng đối với tổ chức.

Cùng đó, Chánh Thanh tra Sở Khoa học Công nghệ, Trưởng đoàn Thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch UBND cấp huyện có quyền phạt mức cao hơn nữa, tùy theo tính chất, mức độ.Bà Nguyễn Thị Phương Lan, Phó Chi Cục Trưởng Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng Bắc Giang thừa nhận: Mặc dù các quy định đều cụ thể hóa, nhưng thời gian qua, rất hiếm có trường hợp nào cân gian, cân thiếu ở các chợ  bị xử phạt, mà chủ yếu vẫn là nhắc nhở.Vì vậy, tình trạng này vẫn diễn ra."Quan trọng nhất vẫn là lương tâm của  người bán hàng", bà Lan nói.

Một điểm cân đối chứng đặt tại chợ Hà Vị, TP Bắc Giang

Để chấn chỉnh nạn cân thiếu tại các chợ, đã đến lúc các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, cần vào cuộc tích cực, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc sử dụng cân của các hộ kinh doanh, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để răn đe. Ban Quản lý các chợ cần trang bị đầy đủ cân đối chứng, đặt ở vị trí trung tâm để nhiều người biết và kiểm tra. Cùng đó, người tiêu dùng cũng cần trang bị cho mình những mẹo nhỏ khi mua sắm, chẳng hạn đối với chợ không có cân đối chứng có thể cân thử chai nước, mũ bảo hiểm... từ nhà để biết trọng lượng, nếu thấy nghi ngờ đối chiếu buộc người bán hàng phải bồi thường. Mặt  khác, khi phát hiện bị cân gian, cần báo ngay với Ban Quản lý các chợ, hoặc lực lượng chức năng như công an xã, phường và cơ quan quản lý nhà nước để xử lý theo quy định của pháp luật.