Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Doãn Mậu Diệp.

Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) Doãn Mậu Diệp đã có cuộc trao đổi về Đề án: “Cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp”.

Tiền lương của cán bộ công chức sẽ được cải thiện rõ rệt

Đề án cải cách chính sách tiền lương được trình Hội nghị T.Ư7 đề ra nhiều điểm mới trong chế độ lương, phụ cấp đối với công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Xin ông cho biết cụ thể những thay đổi lớn nhất trong nội dung cải cách của đề án này?

Có thể thấy trong đề án cải cách chính sách tiền lương đối với công chức, viên chức và lực lượng vũ trang có nhiều nội dung cải cách mới.

Trước hết là việc bãi bỏ hệ thống bảng lương hiện nay được coi là quá phức tạp, chưa phù hợp với vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo mang tính bình quân, cào bằng các bảng lương mới đơn giản và phù hợp hơn, chuyển xếp lương cũ sang lương mới bảo đảm không thấp hơn mức lương hiện hưởng.

Dự kiến, sẽ có 5 bảng lương, bao gồm 1 bảng lương chức vụ, thể hiện được thứ bậc hành chính từ trung ương đến địa phương, bảo đảm người giữ chức vụ lãnh đạo phải cao hơn cấp dưới có cùng trình độ và thâm niên công tác; 1 bảng lương chuyên môn nghiệp vụ theo ngạch công chức và chức danh nghề nghiệp áp dụng chung đối với công chức, viên chức không giữ chức vụ lãnh đạo, việc bổ nhiệm vào ngạch công chức, viên chức gắn với vị trí việc làm và cơ cấu ngạch công chức, chức danh nghề nghiệp viên chức và xây dựng 3 bảng lương mới đối với lực lượng vũ trang gồm bảng lương sĩ quan quân đội, sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ công an, một bảng lương quân nhân chuyên nghiệp, chuyên môn kỹ thuật công an và một bảng lương công nhân quốc phòng, công nhân công an.

Đề án cải cách chính sách tiền lương đã xác định các yếu tố cụ thể khi thiết kế bảng lương, bao gồm những ai sẽ hưởng bảng lương công chức, viên chức, mức lương thấp nhất xác định thế nào, quan hệ tiền lương sẽ ra sao? Đề án xác định những người làm công việc thừa hành, phục vụ thực hiện thống nhất chế độ hợp đồng theo quy định của Bộ luật Lao động, không hưởng bảng lương công chức, viên chức mà theo thỏa thuận giữa cơ quan sử dụng và người lao động. Mức lương thấp nhất của khu vực công là mức lương dành cho người làm công việc đòi hỏi trình độ trung cấp và không thấp hơn mức tiền lương tối thiểu của khu vực doanh nghiệp; từng bước mở rộng quan hệ tiền lương, tức là tương quan giữa mức lương thấp nhất, mức lương trung bình và mức lương tối đa hiện nay là 1-2,34-10 có thể mở rộng thành 1-2,68-12 chẳng hạn.

Với thiết kế của đề án, bảo đảm tiền lương khu vực công sẽ tiệm cận dần và không chênh lệch với tiền lương khu vực doanh nghiệp để khu vực nhà nước có thể thu hút được nhân lực chất lượng cao với chế độ tiền lương thỏa đáng.

Đề án cũng sắp xếp lại các loại phụ cấp khắc phục tình trạng quá nhiều loại phụ cấp làm méo mó quan hệ tiền lương như hiện nay. Đề án đề xuất tổng quỹ phụ cấp chiếm tối đa khoảng 30% tổng quỹ lương, khắc phục tình trạng lương thì thấp mà phụ cấp thì nhiều, tiền lương không phải là động lực chính nâng cao chất lượng, hiệu quả làm việc và đạo đức công vụ trong thời gian qua. Trong quá trình sắp xếp lại, có phụ cấp vẫn giữ, có nhóm phụ cấp sẽ được gộp lại, có quy định phụ cấp mới tùy thuộc vào bản chất và sự cần thiết của từng loại phụ cấp.

Nâng dần tuổi nghỉ hưu là bài toán của cả quốc gia

Về điều chỉnh tuổi nghỉ hưu trong đề án Cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, ông có thể nói gì về nội dung này?

Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu đối với các nước chính là để thích ứng với quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh chóng. Ở Việt Nam cũng vậy. Hãy xem vài con số: 15 năm trước - năm 2003, nước ta có 1,7 triệu người bước vào tuổi lao động và 400 ngàn người ra khỏi tuổi lao động, lực lượng lao động tăng thêm 1,3 triệu. Năm 2018, các con số này lần lượt là 1,3 triệu, 900 ngàn và 400 ngàn. Còn 15 năm sau, năm 2033 các con số tương ứng là 1,2 triệu, 1,1 triệu và 100 ngàn.

Nếu không điều chỉnh tuổi nghỉ hưu, số người ở độ tuổi nghỉ hưu sẽ tạo gánh nặng quá lớn đối với người đang làm việc, và sớm muộn cũng đối mặt với thiếu hụt lực lượng lao động, không điều chỉnh dần tuổi nghỉ hưu thì không có cách nào thích ứng được với cơ cấu dân số già hóa trong tương lai. Như vậy, bài toán nâng dần tuổi nghỉ hưu là bài toán của cả quốc gia, cả quốc gia phải cùng giải vì lợi ích quốc gia chứ không phải là bài toán của một số ít người mà hiện nay xã hội đang cho rằng sẽ hưởng lợi từ việc điều chỉnh này - chủ yếu làm việc trong khu vực nhà nước.

Tất nhiên, điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu là xu thế chung, phụ thuộc vào tổng thể nhiều yếu tố như tăng trưởng kinh tế với giải quyết bài toán về việc làm và thất nghiệp, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực, trình độ kỹ thuật và công nghệ áp dụng vào sản xuất; số lượng, chất lượng và cơ cấu dân số; tuổi thọ bình quân, xu hướng già hóa dân số; bình đẳng giới; cân đối Quỹ Bảo hiểm xã hội trong dài hạn…

Trong đề án có đề xuất hai phương án. Một là, điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu từ ngày 1-1-2021 và theo lộ trình đối với người lao động bình thường làm việc trong điều kiện lao động bình thường tăng thêm mỗi năm 3 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi. Hai là điều chỉnh tăng tuổi nghỉ hưu từ ngày 1-1-2021 và theo lộ trình đối với người lao động bình thường làm việc trong điều kiện lao động bình thường tăng thêm mỗi năm 4 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi.

Để thực hiện thành công cải cách chính sách tiền lương, giải pháp về tinh gọn bộ máy và đổi mới hoạt động đơn vị sự nghiệp công lập cần được thực hiện như thế nào, thưa ông?

Việc triển khai thành công cải cách chính sách tiền lương khu vực công phụ thuộc vào kết quả, hiệu quả triển khai các Nghị quyết T.Ư6 khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tinh giản biên chế, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.

Cần gắn trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị trong hệ thống chính trị và người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp công lập với việc thể chế hóa và thực hiện các Nghị quyết T.Ư6 khóa XII, đặc biệt là sắp xếp tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách nhà nước, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, tạo nguồn bền vững cho cải cách tiền lương.

Theo Báo Chính phủ