Nguyễn Thị Lý.

Dù thời sinh viên đã yêu thích nghiên cứu các loại nấm nhưng Lý cho biết, ấn tượng nhất với cô là nấm đông trùng hạ thảo bởi nó có sức hút rất lớn. Không phải vì nó đẹp, nó đắt tiền và có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, mà nó có sự thách thức rất lớn. “Từ trước tới nay, loài này được biết nhiều hơn từ trong tự nhiên. Còn được nuôi trồng trong phòng thí nghiệm vẫn còn khiêm tốn bởi quy trình và tỷ lệ thành công khá thấp” - cô nói.

Loài đông trùng hạ thảo Cordyceps sinensis năm xưa Lý học chỉ mọc trong tự nhiên với số lượng ít ỏi, hiếm người mua được nó. Trong khi loài Cordyceps militaris cũng có những dược tính tương tự lại có thể nuôi cấy được ở môi trường Việt Nam. Từ ý nghĩ này, Lý đã từ bỏ một công việc ổn định ở công ty nghiên cứu về nấm để mở phòng thí nghiệm riêng.

Đầu năm 2015, Lý thiết kế lại từ căn phòng trọ thuê hàng tháng thành phòng thí nghiệm và bắt đầu có những nghiên cứu đầu tiên về loài nấm trên. Cả ngày lẫn đêm, Lý và nhóm bạn vùi vào việc nghiên cứu. Tuy nhiên, trong khoảng gần 2 năm, Lý liên tục gặp thất bại trong việc nuôi cấy giống khiến cả nhóm gần như kiệt quệ cả vật chất lẫn tinh thần.

Cô gái có biệt danh “Mẹ Nấm” nhớ lại, suốt ngần ấy thời gian, mọi người trong nhóm dành trọn cho nghiên cứu, không ai có thu nhập gì khác. Tích góp vốn liếng ban đầu đã dành cho việc mua giống, trang thiết bị, tiền ăn, tiền ở,…cả tiền thuê phòng trọ làm phòng thí nghiệm dần đến ngày cạn kiệt. “Lúc đó, mọi người chỉ nhìn nhau không ai nói gì. Lặng lẽ ăn mì gói rồi tiếp tục cho công việc nghiên cứu với hy vọng sẽ thay đổi được thực tại”, Lý nói.

Áp lực hơn nữa là tiền thuê nhà trọ làm phòng thí nghiệm đã nợ mấy tháng. Bà chủ nhà đến siết nợ và tuyên bố sẽ đuổi đi nếu không trả hết mấy tháng tiền nhà. “Lúc đó, tụi mình gần như buông xuôi tất cả. Các thành viên trong phòng thí nghiệm bắt đầu chán nản, căng thẳng với nhau tưởng chừng tan rã. Cuối cùng, mọi người quyết có thể nhịn ăn chứ không thể mất phòng thí nghiệm bởi đó là tất cả còn lại của nhóm. Bế tắc lắm, mỗi người chạy vay mượn nhiều nơi để trả”, Lý nhớ lại.

“Thất bại là mẹ của thành công”, đó là câu cửa miệng của Lý để tự động viên mình và nhóm bạn. Cả nhóm không nản tiếp tục nghiên cứu thêm 9 tháng nữa. Cuối cùng, sang năm 2017, mẻ giống đầu tiên cũng thành công. Sau đó, Lý đem sản phẩm đi kiểm nghiệm cho kết quả có dược chất quý là Cordycepin và Adenosine. “Tạo ra con giống, chỉ mới chặng đường đầu. Để có được sản phẩm, nhóm phải tiếp tục chặng thứ hai là nghiên cứu quy trình sản xuất với số lượng lớn, thương mại được. Đến giữa năm 2017, nhóm mình đã hoàn thiện được nghiên cứu này và bắt đầu sản xuất đại trà” - Lý tự hào.

Nói về điều gì giúp Lý và các bạn trong nhóm vượt qua được thất bại, Lý cho biết đó là đam mê làm khoa học.

Với niềm đam mê về lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đến nay Lý và nhóm đã nghiên cứu thành công nhiều mẻ giống và cho ra đời nhiều dòng sản phẩm đông trùng hạ thảo mang tên “Đông trùng hạ thảo Saha”. Theo Lý, dự định trong tương lai là không ngừng nghiên cứu tăng năng suất, chất lượng, đa dạng hóa loại nấm đông trùng hạ thảo. Nghiên cứu phát triển các dược liệu truyền thống theo hướng hữu cơ để cung cấp cho cộng đồng.

Theo Tiền phong