Nhiều thế hệ người Việt đã học tập, công tác tại Cộng hòa Liên bang Nga. Ảnh: Một góc Thủ đô Mátxcơva.

Xứ sở thần tiên

Đó là ấn tượng đầu tiên của ông Nguyễn Ngọc Cẩm (SN 1958) trú tại đường Nguyễn Văn Cừ (TP Bắc Giang) khi đặt chân tới đất nước Nga năm 1987. Ông là một trong số những thầy giáo của tỉnh Hà Bắc (trước đây) được cử đi học tập tại Trường Đại học Sư phạm Quốc gia Lipetsk (TP Lipetsk). 4 năm học tập ở nước Nga, ông được chứng kiến những thành tựu KT-XH vượt bậc ở nơi đây với những đoàn tàu điện ngầm, tòa nhà cao tầng nổi bật trong không gian nhuộm vàng của cây lá, những đỉnh chóp nhà thờ, cung điện nguy nga, tráng lệ... Với một giáo viên vừa dạy học, vừa làm ruộng thì đến nước Nga năm đó với ông chẳng khác như “lạc vào xứ sở thần tiên”.

Trong "xứ sở thần tiên" đó, tình cảm người dân Nga dành cho các lưu học sinh Việt Nam khiến ông nhớ mãi. Ông tâm sự: “Lần đầu tiên xa gia đình, Tổ quốc, mọi thứ đối với chúng tôi đều rất mới mẻ. Ở nước Nga, nhiệt độ ngoài trời có lúc xuống -30 độ C, tuyết rơi trắng xóa nên thời gian đầu do chưa quen, không ít lưu học sinh bị ốm. Những hôm nghỉ học, chúng tôi được các bạn sinh viên Nga giúp chép bài, trao đổi về bài học để việc tiếp thu kiến thức không bị gián đoạn. Các bạn luôn quý trọng, giúp đỡ lưu học sinh Việt Nam về mọi mặt bằng tình cảm tự nhiên và chân thành”. 

Khi nhắc lại những kỷ niệm với nước Nga, ông luôn khắc sâu trong tâm khảm về lễ kỷ niệm thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười (7-11) hằng năm, cả thành phố rợp cờ hoa, mọi người ra đường diễu hành trong không khí sôi nổi, vui tươi. Trong không khí đó, ông cùng các lưu học sinh Việt Nam và các bạn Nga cũng tham gia mít tinh trong niềm tự hào, vui sướng. Cho đến bây giờ, ông vẫn nhớ từng chi tiết trong buổi lễ kỷ niệm như những bài hát, điệu nhảy, khung cảnh từng góc phố, trường học...

Bà Nguyễn Thị Kim Oanh (giữa) cùng đoàn công tác Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trong chuyến thăm, làm việc tại Mátxcơva (Nga).

Quê hương thứ hai

Tính cách người dân Nga, phong cảnh thiên nhiên và âm điệu trong các bài hát Nga là ba điều khiến mỗi người khi đã sống ở nước Nga đều cảm nhận rõ và nó thấm vào tâm hồn mỗi lưu học sinh Việt Nam”. Bà Nguyễn Thị Kim Oanh, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Nga tỉnh Bắc Giang

Với bà Nguyễn Thị Kim Oanh (SN 1957), Chủ tịch Hội hữu nghị Việt-Nga tỉnh Bắc Giang thì nước Nga không khác quê hương thứ hai. Năm 1985, bà Oanh được cử sang học tại Trường cao cấp phong trào công đoàn Mátxcơva. 5 năm học tập, bà đã có nhiều kỷ niệm với đất nước và con người nơi đây. Tính cách sôi nổi cùng vốn tiếng Nga khá tốt, bà thường xuyên tham gia các hoạt động giao lưu văn nghệ, khoa học với các bạn Nga. Đến giờ bà vẫn thuộc cả chục bài hát Nga. 

Bà Oanh chia sẻ: “Tính cách người dân Nga, phong cảnh thiên nhiên và âm điệu trong các bài hát Nga là ba điều khiến mỗi người khi đã sống ở nước Nga đều cảm nhận rõ và nó thấm vào tâm hồn mỗi lưu học sinh Việt Nam”. Đến giờ, bà Oanh vẫn chưa quên hình ảnh cô giáo dạy tiếng Nga luôn đồng hành trong suốt 5 năm. Đi đâu, cô giáo cũng giới thiệu với mọi người bà Oanh là con gái. Ngay cả khi bà đã về nước, cô giáo vẫn thường xuyên gửi thư thăm hỏi, động viên. Bà Oanh cho biết thêm: “Kiến thức và những người thầy, người bạn cộng với cuộc sống thực tiễn đã cho chúng tôi hiểu hơn về văn hóa Nga. Đó là tinh thần yêu nước, dám hy sinh vì Tổ quốc, sống thủy chung với bạn bè. Đặc biệt là lòng vị tha và tinh thần quốc tế cao cả, trong đó tính nhân văn, lòng tự tôn dân tộc rất được đề cao... Những phẩm chất tốt đẹp đó là hành trang cho chúng tôi mang về góp phần xây dựng quê hương, đất nước”.

Được biết, sau khi trở về nước, với vốn kiến thức, kỹ năng được đào tạo tại Nga, bà Nguyễn Thị Kim Oanh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ và  được bầu làm Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh, rồi Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh nhiệm kỳ 2008-2013. May mắn hơn nhiều người khác, sau thời gian học tập, bà Oanh đã hai lần được trở lại nước Nga công tác, thăm ngôi trường năm xưa vào năm 2003 và 2012. Thời gian trôi qua, nhiều thứ đã thay đổi nhưng tình cảm các thầy, cô giáo Nga dành cho cô học trò nhỏ Việt Nam dường như vẫn vẹn nguyên. Dành tình cảm sâu sắc với nước Nga như vậy nên bà luôn cố gắng tập hợp những người đã từng học tập, làm việc ở Nga tham gia Hội hữu nghị Việt - Nga tỉnh Bắc Giang. Đến nay, Hội có 4 chi hội với hơn 120 thành viên. Nhân dịp kỷ niệm 100 năm Cách mạng Tháng Mười Nga, Hội đã tổ chức gặp mặt hội viên và thăm tượng đài người anh hùng vũ trụ Ghéc-man Ti-tốp ở vịnh Hạ Long (Quảng Ninh).

Nói đến nước Nga, nhiều hội viên Hội hữu nghị Việt - Nga tỉnh Bắc Giang không khỏi bồi hồi nhớ về những người thầy, người bạn đã từng giúp đỡ, chăm sóc họ cả về tinh thần và vật chất trong những năm tháng sống, học tập. Nhiều năm trôi qua song hình ảnh về đất nước, con người Nga vẫn in đậm trong tâm trí mỗi người.

Việt Anh