Nhờ từng bước khắc phục những hạn chế, đến nay HTX Sản xuất rau an toàn Đa Mai (TP Bắc Giang) đã kinh doanh hiệu quả, sản phẩm có liên kết tiêu thụ. Ảnh: Thành viên HTX  chăm sóc rau trong nhà lưới.

Doanh thu, lợi nhuận thấp

Theo Sở Nông nghiệp và PTNT, đến nay toàn tỉnh có 365 HTX nông nghiệp. Giá trị sản xuất, kinh doanh của các HTX bình quân chỉ đạt hơn 500 triệu đồng/năm. Lợi nhuận cũng đạt rất thấp, khoảng 87 triệu đồng/HTX/năm. Trong đó, 219 HTX hoạt động trung bình, yếu, tập trung tại huyện Tân Yên, Hiệp Hòa, Lạng Giang. Ví như HTX nuôi trồng thủy sản 1 xã Việt Lập (Tân Yên). Được thành lập đến nay hơn 5 năm (theo mô hình cũ), HTX hiện có hơn 80 thành viên. Mục tiêu của việc làm này là nhằm tăng cường liên kết giữa các hộ nuôi cá; hỗ trợ xã viên về giống, vốn, khoa học kỹ thuật, thúc đẩy phát triển thủy sản, nâng cao thu nhập cho người dân tại đồng đất quê hương. Tuy nhiên, quá trình hoạt động, vốn điều lệ của HTX chỉ vẻn vẹn 42 triệu đồng. Ông Giáp Văn Quyết, Chủ nhiệm HTX cho biết: “Mặc dù vào HTX nhưng các xã viên vẫn mạnh ai nấy làm. Ngoài thỉnh thoảng các hộ đổi công thu hoạch sản phẩm giúp nhau thì chẳng có gì khác hỗ trợ từ HTX, vì thế người dân không mặn mà với mô hình này”. Theo anh Nguyễn Văn Dũng, người dân thôn 1, xã Việt Lập, nhu cầu về vay vốn cũng như khoa học kỹ thuật của người nuôi cá rất lớn nhưng HTX không có điều kiện trợ giúp xã viên, vì vậy, anh và nhiều hộ khác không tham gia.

Tương tự, HTX Dịch vụ nông nghiệp xã Hương Lạc (Lạng Giang) hoạt động trong lĩnh vực thủy nông, cung ứng vật tư nông nghiệp cũng có hiệu quả thấp. Với gần 2 nghìn thành viên, doanh thu của HTX khoảng 500 triệu đồng mỗi năm. Dịch vụ chính mà HTX hoạt động hiện nay là thủy lợi, điều tiết nước đến ruộng đồng. Các dịch vụ còn lại như cung ứng giống, phân bón rất ít, chỉ khoảng 6-7 tấn giống cây trồng mỗi năm nên lợi nhuận “èo uột”. Hay HTX Sản xuất rau an toàn Đông Lỗ, xã Đông Lỗ (Hiệp Hòa) với 15 thành viên có mức thu nhập bình quân đạt khoảng 2 triệu đồng/người/tháng.

Thí điểm đưa cán bộ trẻ về làm việc tại HTX

Sở dĩ còn nhiều HTX nông nghiệp hoạt động trung bình và yếu, trước hết là do một bộ phận cán bộ chủ chốt trong HTX có trình độ chuyên môn nghiệp vụ hạn chế và ít được đào tạo; tổ chức sản xuất, kinh doanh thiếu tính nhạy bén, năng động. Đơn cử, đa phần HTX dùng nước chỉ hoạt động trong lĩnh vực thủy lợi dựa vào nguồn kinh phí hỗ trợ từ cấp bù thủy lợi phí nên không phát sinh lợi nhuận. Một số HTX khác không thể hiện rõ vai trò, hầu hết xã viên tự tiêu thụ nông sản, lượng thông qua HTX rất ít.

Ông Nguyễn Văn Doanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT cho rằng, HTX không có tài sản thế chấp, thiếu vốn cũng là một trong các yếu tố cản trở hoạt động của HTX nông nghiệp. Đây cũng là thực trạng chung của cả nước. Trước tình hình trên, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ, Bộ Nông nghiệp và PTNT vừa có văn bản triển khai về bồi dưỡng nguồn nhân lực HTX nông nghiệp năm 2018. Theo đó, đề nghị các tỉnh, TP ưu tiên bố trí nguồn vốn từ ngân sách T.Ư cho chương trình xây dựng nông thôn mới để hỗ trợ bồi dưỡng nguồn nhân lực HTX nông nghiệp. Đặc biệt, thí điểm mô hình đưa cán bộ trẻ tốt nghiệp đại học, cao đẳng về làm việc có thời hạn tại HTX bằng nguồn ngân sách nhà nước. Thực hiện nội dung này, Sở Nông nghiệp và PTNT đang tham mưu với UBND tỉnh ban hành văn bản, đề nghị các huyện, TP tổng hợp nhu cầu của các HTX để triển khai trong thời gian tới. Theo đại diện HTX Nông nghiệp Minh Đức, xã Minh Đức (Việt Yên), HTX mới thành lập có vốn điều lệ 80 tỷ đồng với 7 thành viên. Đơn vị chuyên cung cấp giống cá các loại cho thị trường trong và ngoài tỉnh. Đội ngũ trong HTX có kỹ thuật chuyên sâu về sản xuất cây, con giống song năng lực quản lý tài chính hạn chế nên mong muốn tuyển được một cán bộ chuyên ngành kế toán làm việc tại HTX.

Được biết, nhằm tháo gỡ nhu cầu về vốn, Ngân hàng Nhà nước tỉnh vừa đề nghị UBND các huyện, TP phối hợp tổng hợp nhu cầu vốn của các HTX trên địa bàn trước ngày 30-3. Trên thực tế, nhiều HTX mới thành lập nhưng doanh thu, lợi nhuận cao như: HTX Nông nghiệp Đồng Tâm 3, xã Thường Thắng (Hiệp Hòa); HTX Nông nghiệp Hương Đất, xã Đồng Việt (Yên Dũng); HTX Dịch vụ Nông nghiệp Tiên Tiến (Lạng Giang). Kinh nghiệm cho thấy, các HTX trên đều nhạy bén trong việc mở rộng, tìm kiếm thị trường; tổ chức sản xuất gắn liền với chế biến, tiêu thụ. Do vậy, cùng với giải pháp về vốn, nhân lực, nhiều ý kiến cho rằng để HTX nông nghiệp “khỏe” cần phát huy vai trò của người đứng đầu; tiếp tục củng cố HTX yếu kém, đa dạng ngành nghề, tổ chức lại phương thức sản xuất, kinh doanh, góp phần tăng lợi nhuận.

Trịnh Lan