Cán bộ BHXH TP Bắc Giang hướng dẫn NLĐ thủ tục giải quyết chế độ liên quan.

NLĐ khó đòi quyền lợi

Tháng 12-2016, Công ty cổ phần Thương mại dịch vụ và Đầu tư Trường Thành (gọi tắt là Công ty Trường Thành), xã Phi Mô, huyện Lạng Giang (Bắc Giang) hoạt động trong lĩnh vực may mặc ngừng hoạt động. Điều đáng nói là tính đến ngày 31-3-2017, DN này còn nợ BHXH số tiền 2,5 tỷ đồng (cả gốc và lãi chậm đóng). Ngoài ra còn các khoản nợ khác như: Cổ đông; tiền phép, thưởng năm 2015, tiền lương năm 2016 của NLĐ. Từ đó đến nay, chị Phạm Thị Lụa, Chủ tịch Công đoàn cơ sở - người đại diện cho tập thể NLĐ của Công ty đã ngày đêm “gõ cửa” các cơ quan chức năng nhưng vẫn chưa nhận được câu trả lời. 

Hiện nay, ngoài quyết định của TAND huyện Lạng Giang về việc Công ty phải thanh toán các khoản nợ lương, thưởng, nghỉ phép, ăn ca cho NLĐ số tiền hơn 316 triệu đồng thì NLĐ đang chờ thêm quyết định của tòa về số tiền nợ BHXH khi đã có biên bản hòa giải tranh chấp lao động (ngày 10-7). Tuy nhiên, trên thực tế, số tiền bán đấu giá tài sản, thiết bị máy móc của DN chỉ vừa đủ để trả nợ ngân hàng và BHXH. Do vậy, cơ hội nhận được tiền của NLĐ rất mong manh.

Chị Phạm Thị Lụa nói: “Hầu hết công nhân làm việc trong Công ty Trường Thành đều đã tìm được công việc mới nhưng họ chịu nhiều thiệt thòi khi không thể đóng nối thời gian tham gia BHXH hoặc giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp; các chế độ ốm đau, thai sản cũng không được thanh toán”. Đơn cử trường hợp vợ chồng anh Trần Văn Hữu, chị Lê Thị Quế, thôn Quảng Mô, xã Phi Mô, gắn bó với Công ty từ năm 2012. Dù không dư dả mấy khi phải nuôi hai con khuyết tật, bố mẹ đã già yếu nhưng anh chị gắng đi làm, chắt chiu 10 triệu đồng để đóng cổ phần trong Công ty. Nay số tiền này không đòi được, thêm khoản nợ BHXH của cả hai người (từ tháng 2-2014 đến tháng 12-2016) nên cuộc sống gia đình anh Hữu, chị Quế càng thêm khó khăn.

Vướng mắc trong khởi kiện DN nợ BHXH

Tính đến hết 30-6, toàn tỉnh có 744 DN nợ BHXH với số tiền gần 116 tỷ đồng. Trong đó, 321 DN nợ từ 3 tháng trở lên, số tiền nợ hơn 62 tỷ đồng. Một số DN nợ đọng kéo dài như: Công ty TNHH một thành viên Cơ khí hóa chất Hà Bắc (nợ 7,4 tỷ đồng); Công ty cổ phần Khoáng sản Bắc Giang (nợ 3,2 tỷ đồng); Công ty TNHH DUO VINA (nợ 4,8 tỷ đồng); Công ty TNHH Fineland Apparel Việt Nam (nợ 5,6 tỷ đồng)… 

Lý giải về tình trạng DN nợ BHXH kéo dài, ông Nguyễn Văn Tình, Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho rằng: Có những đơn vị sản xuất, kinh doanh hiệu quả nhưng lại cố tình chây ì bởi chế tài xử phạt và quy định mức lãi suất chậm đóng chưa đủ sức răn đe. Bởi thế, DN chấp nhận nộp phạt sau đó lại tái diễn tình trạng nợ đọng. Nhưng cũng có những công ty thực sự khó khăn, đang trong quá trình giải thể, phá sản hay bán cổ phần cho DN khác nên không còn khả năng thanh toán nợ. Cùng đó, nhận thức của một bộ phận NLĐ về chính sách BHXH còn hạn chế. Thực tế, có những lao động trong quá trình làm việc không hề nắm được việc DN có đóng BHXH cho mình hay không nên cũng không lên tiếng đòi quyền lợi của mình.

Theo Luật BHXH, việc khởi kiện DN vi phạm chính sách BHXH do tổ chức công đoàn thực hiện. Đầu năm 2017, Liên đoàn Lao động tỉnh tiếp nhận 6 hồ sơ DN nợ đọng do BHXH tỉnh gửi sang và đến nay hoàn thiện các thủ tục để khởi kiện được hai đơn vị là: Công ty Trường Thành và Công ty TNHH Hồng Điều (TP Bắc Giang). Song hiện cả hai vụ việc chưa được giải quyết triệt để, quyền lợi chính đáng của NLĐ vẫn chưa thực sự được bảo vệ. 

Trao đổi với ông Ngô Biên Cương, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh được biết: Theo quy định, NLĐ phải có giấy ủy quyền gửi công đoàn cơ sở; công đoàn cơ sở ủy quyền cho công đoàn cấp trên mới có thể tiến hành khởi kiện song đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở cũng chỉ là người làm thuê cho DN nên ngần ngại khi đứng ra đại diện cho tập thể người lao động. Không chỉ vậy, từ ngày 1-1-2018, các hành vi chậm, trốn đóng BHXH có thể bị xử lý hình sự nhưng đến nay, cơ quan công an cũng chưa tiếp nhận điều tra vụ việc nào.

Công nhân Công ty TNHH Việt Nam Dae Shin Electronics (TP Bắc Giang) trong dây chuyền sản xuất.

Tăng cường phối hợp, xử lý nghiêm vi phạm

Theo thống kê từ Phòng Việc làm – An toàn Lao động (Sở Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐTBXH), hiện toàn tỉnh có gần 3,6 nghìn DN đang hoạt động, sử dụng hơn 198,2 nghìn lao động. Trong đó, có hơn 164,5 nghìn người tham gia BHXH, đạt tỷ lệ 83%. Đây được xem là tín hiệu vui nhờ nỗ lực của các ngành, địa phương trong việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH trong khối DN. 

Tuy nhiên, trước tình trạng DN nợ đọng BHXH kéo dài với số tiền lớn, ông Nguyễn Thế Dũng, Phó Giám đốc Sở LĐTBXH cho rằng: “Điều đáng lo hơn cả là việc giải quyết những vấn đề phát sinh, liên quan đến quyền lợi NLĐ khi DN nợ BHXH trong tình trạng đã mất khả năng thanh toán hoặc chủ DN bỏ trốn không hề đơn giản. Như sự việc tại Công ty Trường Thành, Công ty TNHH Asean Link Việt Nam là một ví dụ”. Được biết, hiện Bộ LĐTBXH đã trình Chính phủ dự thảo nghị định nhằm tìm hướng xử lý với những DN như trên nhưng vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau nên NLĐ vẫn phải chờ đợi để đòi quyền lợi cho mình.

Nhiều ý kiến cho rằng, ngành BHXH tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, cung cấp thông tin về việc đóng BHXH của DN cho UBND các huyện, TP và cơ quan công an để điều tra, xử lý nghiêm các vi phạm. Sở LĐTBXH phối hợp các ngành liên quan, địa phương thường xuyên rà soát, nắm bắt tình hình sản xuất kinh doanh và việc ký hợp đồng, đóng BHXH cho NLĐ tại DN. Từ đó, kịp thời đề xuất phương án xử lý khi DN khó khăn, ngừng hoạt động, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đối tượng này. Tổ chức công đoàn nâng cao hơn nữa vai trò giám sát, đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật cho NLĐ.

Tường Vi