Thành viên Đội Văn nghệ và Tuyên truyền pháp luật (Liên đoàn Lao động tỉnh) phổ biến quy định về BHXH cho người lao động tại các khu công nghiệp.

Tình trạng diễn ra phổ biến

Những năm gần đây, tình trạng DN trốn đóng BHXH trên địa bàn tỉnh diễn ra phức tạp. Nhiều DN hoạt động hiệu quả nhưng vẫn không chấp hành pháp luật về BHXH. Điển hình như Công cổ phần thời trang Thời đại mới, cụm công nghiệp Hoàng Mai, xã Hoàng Ninh (Việt Yên) có 80 công nhân, đi vào hoạt động từ năm 2015 đến nay vẫn không tham gia BHXH. Vì vậy, nhiều người lao động không được giải quyết chế độ trợ cấp thai sản, ốm đau. Một số công nhân khi chấm dứt hợp đồng lao động không đủ điều kiện làm thủ tục hưởng chế độ bảo hiểm thất nghiệp. Lúc này, người lao động mới phát hiện Công ty chưa đóng BHXH cho mình. Chị N.T.Q, xã Ngọc Sơn (Hiệp Hòa) cho biết: "Biết là không đóng BHXH sẽ thiệt thòi nên khi nghỉ sinh con, tôi rất lo lắng vì không được hưởng chế độ gì. Tuy nhiên, để duy trì việc làm cũng đành chấp nhận". Chủ doanh nghiệp thì cho rằng Công ty mới đi vào hoạt động, đầu ra sản phẩm chưa ổn định, lợi nhuận bấp bênh nên chưa tham gia BHXH cho người lao động.

Công ty cổ phần điện tử Thiên Lợi, ở xã Tân Mỹ (TP Bắc Giang) cũng đi vào hoạt động từ năm 2015 với 50 công nhân chuyên sản xuất sản phẩm điện tử dân dụng nhưng 2 năm nay họ chưa được DN đóng BHXH. Tương tự, Công ty TNHH May Khai Phong ở xã Song Khê (TP Bắc Giang) cũng có 50 công nhân chưa được đóng BHXH…

Tình trạng trên diễn ra tương đối phổ biến, chậm khắc phục ở nhiều DN. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 5.800 DN nhưng chỉ có 1.840 DN đang đóng BHXH cho người lao động. Các đơn vị vi phạm chủ yếu là DN nhỏ, mới thành lập. Thậm chí, một số công ty đã trừ tiền lương của công nhân nhưng vẫn cố tình không đóng. Cho nên không ít người lao động khi xin nghỉ việc hoặc bị ốm đau, thai sản mới biết mình chưa có sổ bảo hiểm.

Một số DN đăng ký số người tham gia BHXH và thông báo mức tiền lương, tiền công của công nhân thấp hơn thực tế. Không tham gia BHXH ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động, nhất là khi ốm đau, thai sản… sẽ không được thanh toán chế độ; đến tuổi nghỉ hưu không được hưởng trợ cấp hưu trí. Thực trạng này làm thâm hụt quỹ BHXH, giảm hiệu quả của các chính sách an sinh xã hội.

Biện pháp kiên quyết hơn

Thời gian qua, cơ quan BHXH có nhiều nỗ lực nhằm hạn chế, ngăn ngừa tình trạng này song vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn do việc quản lý, nắm bắt số DN mới thành lập, đang hoạt động, ngừng hoạt động, phá sản, giải thể, thay đổi địa chỉ trụ sở… gặp khó khăn. Một số công ty không thực hiện quy trình khai báo khi phá sản, giải thể nên cơ quan BHXH khó nắm bắt chính xác số lượng DN đang hoạt động và có sử dụng lao động theo hợp đồng. Theo ông Nguyễn Hồng Hải, Trưởng phòng Khai thác và thu nợ (BHXH tỉnh), nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do các DN chưa quan tâm đến quyền lợi của người lao động, thường biện minh vì sản xuất không ổn định, sản phẩm không tiêu thụ được, không đủ sức cạnh tranh nên không đóng BHXH. DN "né" quy định bằng cách không ký hợp đồng lao động, ký hợp đồng dưới 3 tháng hoặc hợp đồng thời vụ. 

Giải quyết thủ tục về BHXH tại bộ phận một cửa - BHXH tỉnh.

Năm 2017, UBND tỉnh giao cho BHXH tỉnh tập trung đốc thu, yêu cầu 60% DN đủ điều kiện phải tham gia BHXH cho người lao động. Ông Lương Vũ Hoàng, Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: “Để hoàn thành kế hoạch, BHXH tỉnh phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội, Cục Thuế tỉnh rà soát thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh, nộp thuế, việc ký hợp đồng sử dụng lao động của các DN. 

Từ nay đến hết năm 2018, BHXH tỉnh sẽ hoàn thành việc bàn giao sổ BHXH để người lao động chủ động nắm bắt tình hình đóng BHXH của chủ DN cho mình. BHXH các huyện, TP tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn, vận động chủ DN nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của pháp luật về lao động; tăng cường thanh tra, kiểm tra tình hình vi phạm và thông báo kịp thời với cấp ủy, chính quyền, cơ quan quản lý nhà nước liên quan để có hướng chỉ đạo giải quyết, xử lý”.

Bên cạnh đó, các huyện, TP công khai thông tin về các đơn vị trốn đóng BHXH; phối hợp với Liên đoàn Lao động tỉnh hướng dẫn người lao động, công đoàn cơ sở lập hồ sơ khởi kiện DN vi phạm Luật BHXH. Mỗi người lao động khi ký kết hợp đồng phải thỏa thuận chặt chẽ về chế độ tiền lương, thời gian làm việc để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của bản thân.

Duy Minh