Một phần lăng đá Dinh Hương.

Lăng Dinh Hương có niên đại thời hậu Lê (1727), là nơi an nghỉ của một võ quan thủy binh tên là La Đoan Trực, hiệu Quận công La Quý Hầu- người có nhiều công lao đối với triều đình thời kỳ đó. Theo nhiều tài liệu lịch sử, năm 1740, dưới triều đại vua Lê Hiển Tông, ông cầm quân đi dẹp loạn ở các vùng thuộc đạo Kinh Bắc, Sơn Nam, Hải Dương, hai lần được cử đi sứ phương Bắc, năm 1749, ông mất, thọ 61 tuổi. Ông được vua phong là Phúc thần trung cẩn Đại vương. Khu lăng đá là do đích thân La Đoan Trực thuê thợ giỏi nhất vùng về làm cho riêng mình, để khi mất làm nơi an nghỉ. Vì thế về góc độ phong thủy, địa thế đều được xem xét, lựa chọn rất kỹ lưỡng. 

Toàn bộ kiến trúc nội thất, ngoại thất của khu lăng mộ được xây dựng bằng chất liệu đá ong và đá xanh. Cấu trúc lăng chia ba phần khá đồ sộ  gồm: Phần mộ táng ở giữa, phần thờ tự ở bên trái, phần bia đá ở bên phải. Phần mộ táng hình vuông, diện tích gần 100m2 với tường vây bằng đá ong (Kiểu mộ ướp xác, có thể giữ cho thi thể người chết còn khá nguyên vẹn trong một thời gian dài. Theo đó, thi hài được ngâm vào dầu thông cho thơm và mặc rất nhiều quần áo đẹp có thêu hình rồng phượng rồi đặt trong một cỗ quan tài bằng gỗ thông, rồi bỏ nhiều chè búp, hoa hòe, giúp xác ướp được thơm và khô ráo…). 

Theo đánh giá của giới chuyên môn, trong tổng số gần 50 lăng đá cổ ở Bắc Giang thì Dinh Hương là một trong những lăng đá hoành tránh và đẹp nhất. Đặc biệt, lăng có các tượng quan hầu, tướng võ uy nghiêm, tượng voi, chó, sấu, ngựa… đều là những tuyệt tác kiến trúc đạt đến đỉnh cao về nghệ thuật điêu khắc ở Việt Nam. Trong đó tượng voi ở nhiều tư thế ngồi, đứng, quỳ, phục, vòi cuộn lại, cổ đeo chuông lớn. Tượng ngựa tạc theo kiểu: Yên cương, nhạc ngựa, lục lạc, ngò hoa, vải phủ, khăn thêu... Tượng nghê và sấu được miêu tả một cách sinh động và có hồn; chó được miêu tả đơn giản hơn, song không vì thế mà mất đi nét độc đáo. Phía trước khu mộ có hai quan hầu dắt ngựa đứng chầu đối diện nhau qua đường thần đạo. Võ quan đeo gươm dắt ngựa phía bên phải có mặt to, hàm rộng. Võ quan đeo gươm dắt ngựa phía bên trái có râu dài, mặt nhỏ. Phía trước cổng, xưa kia là một hồ nước rất lớn, nhưng nay diện tích hồ bị thu nhỏ lại.

Điểm nổi bật, độc đáo của lăng Dinh Hương là các bức tượng đồ sộ, to hơn hẳn ở các lăng mộ khác, được chạm khắc tinh tế. Với những giá trị độc đáo về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, khu lăng mộ được nhà nước xếp hạng di tích cấp quốc gia vào năm 1965. Những năm qua, ngành văn hóa tỉnh đã hỗ trợ kinh phí tu bổ, tôn tạo lăng đá, nhiều đoàn khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghiên cứu công trình văn hóa kiến trúc nghệ thuật này.

Đắc Thụ