Cải cách thủ tục hành chính tiết kiệm thời gian, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Ảnh minh họa.

Còn nhiều loại phí 

Trong Chỉ thị 26/CT-TTg về tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 35/NQ-CP vừa mới ban hành, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát các khoản phí có liên quan trực tiếp đến chi phí của DN để xem xét giảm mức phí, chi phí đầu vào cho DN, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả rà soát trong tháng 7-2017. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng (Viện Kinh tế và Quản lý TP Hồ Chí Minh) cho rằng đây là việc cần làm ngay khi người đứng đầu Chính phủ tỏ rõ quyết tâm. Bởi lẽ, hơn bao giờ hết, trước bối cảnh hội nhập như hiện nay, các DN cần giảm chi phí đầu vào để giảm giá thành thì mới có thể cạnh tranh được với hàng ngoại. 

Có thể thấy, trong những vấn đề mà DN Việt phải cạnh tranh như chất lượng hàng hoá, giá cả, thương hiệu, thủ tục, cung cách phục vụ... thì một trong những cạnh tranh quan trọng nhất chính là cạnh tranh về giá cả. Nếu nói đến giá cả thì giá thành phải hợp lý ở mức thấp nhất. Thế nhưng, theo ông Dũng, các loại chi phí đầu vào của DN từ trước đến nay phải gánh là khá lớn. Trong đó, ngoài những chi phí chính thức thì còn có những “phí không tên”, chi phí “ngầm”, phí “bôi trơn”, chi phí “thoả thuận”, phí “giao ước”, phí “ngoại giao”... Và những chi phí bất hợp lý thường đi vào túi riêng của một nhóm người nào đó.  

Theo kết quả nghiên cứu của Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI-2016 của VCCI, 66% trong số 11.000 DN được hỏi xác nhận trả loại phí này. VCCI  nhận định, tình hình không có mấy cải thiện qua các năm. Có từ 9-11% DN tham gia điều tra từ năm 2014- 2016 cho biết các khoản chi phí cho riêng mục này chiếm tới hơn 10% tổng doanh thu của họ, cao hơn hẳn mức 6-8% giai đoạn 5 năm trước. 

Tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục cho DN vẫn phổ biến, chỉ tiêu này dù được cải thiện trong 2 năm qua (giảm từ 65% năm 2013-2014 xuống còn 58% năm 2016) nhưng vẫn cao so với kết quả điều tra các năm trước đó. Các DN thường phải trả các chi phí không chính thức khi làm thủ tục cấp mặt bằng sản xuất kinh doanh, tiếp đón thanh tra, kiểm tra, thủ tục cấp giấy phép kinh doanh có điều kiện.

“Cuộc chiến” dài hơi 

Trở lại với Chỉ thị 26/CT-TTg về vấn đề giảm chi phí cho DN, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công thương là đầu mối chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành rà soát, sửa đổi các quy định quản lý mặt hàng theo mã số xuất nhập khẩu hàng hóa đặc biệt đối với mặt hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành. Bộ này cũng được giao hoàn thiện dự án Luật Quản lý ngoại thương trong quý II-2017, theo đó thống nhất danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu thuộc diện quản lý bằng giấy phép, điều kiện, quy định cụ thể giấy phép, điều kiện gắn với từng hàng hóa…Cơ quan giám sát, kiểm tra, mức phí thực hiện, áp dụng thủ tục một cửa liên thông tháo gỡ khó khăn trong thủ tục xuất nhập khẩu cho DN. 

Rõ ràng đây là vấn đề lưu tâm của Thủ tướng Chính phủ, nhất là khi trong buổi gặp gỡ giữa giới DN và Thủ tướng mới đây, nhiều DN phản ánh chi phí về tuân thủ chứng từ xuất khẩu của các DN Việt Nam cũng ở mức cao nhất trong khu vực. Đây là vấn đề rất đáng quan ngại vì làm giảm năng lực cạnh tranh của DN Việt Nam. 

Đơn cử, chi phí vận chuyển cho một container hàng từ cảng Hải Phòng lên Hà Nội hay ở chiều ngược lại (khoảng 100km) đắt gấp 3 lần so với chi phí vận chuyển một container hàng từ Trung Quốc hay Hàn Quốc về Việt Nam. Ngoài ra còn có những chi phí phát sinh liên quan đến thủ tục hành chính, nộp phí, thời gian chậm trễ, giá xăng dầu tăng, phụ phí vận tải biển. Giám đốc một DN cho biết, chi phí hai chiều xuất, nhập khẩu cho mỗi container hàng 40 feet hiện lên tới trên 1.800 USD. 

Về phí “không tên”, một chủ DN cho biết, dẹp được nạn phí này trong thủ tục xuất nhập khẩu thì chủ hàng sẽ tiết kiệm được từ 20-30% trong tổng chi phí phải bỏ ra. Chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng khuyến nghị, thời gian tới cần phải rà soát lại những phí mà DN phải đóng. Từ chỉ thị của Thủ tướng thì các cơ quan quản lý đặt ra các khoản phí “có tên” cần xem xét lại, khoản phí nào không cần thiết, không bắt buộc trong mỗi sản phẩm hàng hoá thì nên bỏ hoặc giảm bớt đi. 

Với những phí “không tên”, các cơ quan quản lý nên khảo sát, kiểm tra theo thực tế của các DN để ghi ra rõ những điểm không hợp lý để sớm loại bỏ. Điều đó đòi hỏi phải có sự hợp tác của DN. Nghĩa là các DN phải mạnh dạn kê khai ra và phải chỉ đúng những địa chỉ, những nơi có biểu hiện hành và bắt DN phải chi phí để kịp thời loại bỏ ra.  

Trong câu chuyện giảm chi phí cho DN như hiện nay đòi hỏi cần phải hiểu đây là “cuộc chiến dài hơi” chứ không thể để xảy ra tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” trong một giai đoạn nhất định. Điều đó không những sẽ giúp trong sạch hoạt động của bản thân các DN mà sẽ giúp trong sạch bộ máy quản lý khỏi điều tiếng là “hành” DN từ các khoản phí vô lý “có tên” và “không tên”. 

Theo Lam Hồng - Quang Minh/ĐĐK